VIII SA/Wa 584/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. VIII SA/Wa 584/09 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. Starosta S. działając na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa ) w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001r. Nr 57, poz. 603 ze zm., zwana dalej ustawą o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), po rozpatrzeniu wniosku H. M. postanowił o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi aktami własności ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r. (na grunt położony we wsi H.) i nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r. (na grunt położony we wsi M.) wydanymi na nazwisko M. M. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż postępowanie w sprawie zainicjowane zostało przez H. M., syna M. M., który wniósł o unieważnienie wydanych aktów własności ziemi, uzasadniając swój wniosek wydanym w wyniku postępowania spadkowego orzeczeniem sądu cywilnego z dnia [...] listopada 1982r., sygn. akt [...], zgodnie z którym gospodarstwo rolne powinno być własnością osób wymienionych w tym postanowieniu. Starosta podał, iż akty własności ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r. (na grunt położony we wsi H.) i nr [...] z dnia [...] grudnia 1975r. (na grunt położony we wsi M.) wydane zostały na podstawie protokołów dochodzeniowych sporządzonych w dniu [...] i [...] listopada 1975r. ustalających stan – faktyczny – posiadania i użytkowania wskazanego gospodarstwa rolnego, istniejącego w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971r. Nr 27, poz. 250). Organ stwierdził, iż przedmiotowe akty własności ziemi zostały wysłane M. M., w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru wskazanych dokumentów. Zasadności wydanych aktów własności ziemi nikt nie kwestionował, mają one klauzulę prawomocności. Wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1979r. wydaną z upoważnienia Naczelnika Gminy w C., gospodarstwo rolne objęte przedmiotowymi aktami własności ziemi zostało przejęte na własność Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne. Powołując treść art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, uchwałę nr III CZP 73/92 Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1992r. oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000r. organ wywiódł, że brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności wydanych aktów własności ziemi. Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa po rozpatrzeniu odwołania H. M. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wywiódł, iż z dniem [...] stycznia 1992r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, zgodnie z treścią której (art. 63) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. W sprawach o wznowienie postępowania, o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie lub zmianę decyzji organ obowiązany jest umorzyć postępowanie (art. 63 ust. 3). Powyższe przesądza o tym, iż w zakresie wzruszenia postępowań zakończonych wydaniem decyzji ostatecznych – aktów własności ziemi, nie stosuje się nadzwyczajnych trybów postępowań przewidzianych w Kpa. Kolegium uznało, iż obowiązujący od dnia 1 stycznia 1992r. przepis art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa zawiera zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, mającego na celu wzruszenie decyzji – aktów własności ziemi. Zakaz ten odnosi się do także do rozstrzygnięć dotkniętych wadami kwalifikowanymi. Organ zauważył, iż powyższe rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z wydanym w tym przedmiocie orzecznictwem sądów administracyjnych ( wyrok NSA w Warszawie z 13 maja 1999r., sygn. akt II SA 569/99, Lex nr 46213, z dnia 16 grudnia 1998, sygn. akt II SA 1603/98, Lex nr 41817, z dnia 21 maja 1998r., sygn. akt II SA 440/98, z dnia 24 stycznia 2006r., sygn. akt OSK 1942/04, Lex nr 208949, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 708/06 niepubl.). Powołał także wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000r., sygn. akt SK 13/99 oraz 15 maja 2000r., sygn. akt Ak29/99 stwierdzające, iż przepis art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa nie jest niezgodny z art. 64 i art. 2 oraz art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. W konkluzji organ odwoławczy uznał prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji umarzającego postępowanie w sprawie o wznowienie postępowań zakończonych wydaniem aktów własności ziemi. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył H. M. Skarżący podniósł, iż po śmierci ojca M. M. w 1968r. to on wraz z żoną, jako jeden ze spadkobierców prowadził odziedziczone gospodarstwo rolne. Ziemia o łącznej powierzchni [...]ha położona była głównie w M., częściowo w H. Ojciec nie zostawił żadnego testamentu. Podatki po śmierci ojca opłacał on. W grudniu 1975 roku Naczelnik Gminy w C. samodzielnie decyzjami nr [...] oraz [...] wydał akty własności ziemi na M. M. W trakcie tej czynności popełniono szereg rażących nieprawidłowości m.in. nie przeprowadzono rozprawy sądowej spadkowej, chociaż do ziemi oprócz M. M. prawo miało czworo pełnoletnich dzieci tj. H., R., W. M. i Z. E. z domu M.. Podał, iż w listopadzie 1982 roku Sąd Rejonowy w P., w sprawie sygn. akt [...] wydał prawomocne postanowienie dotyczące podziału ziemi po M. M. Wskazał, iż żadne z dzieci M. M. nie zostało poinformowane przez Urząd Gminy w C. o samowolnym wydaniu aktów własności na M. M., jak też o przejęciu całości ziemi od M. M. w wysokości [...] ha w zamian za emeryturę. Wraz z rodzeństwem został pozbawiony "ojcowizny". Działanie Naczelnika Gminy w C. uważa za bezprawne. Wnosi o zwrot tego gruntu, pomniejszonego o część należną M. M. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu. Należy zauważyć , iż skarżącemu, jak wynika ze złożonego wniosku w sprawie i dalszych pism chodzi o eliminację z obrotu prawnego wydanych jego zdaniem, niezgodnie z prawem aktów własności ziemi na rzecz jego matki M. M. Zgodnie z treścią art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w sprawach, o których mowa w ust. 2, podlega umorzeniu (ust. 3). Jak z powyższego wynika, od dnia [...] stycznia 1992r. każde postępowanie administracyjne, zmierzające do wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 37, poz. 250) podlega umorzeniu. Powyższe oznacza, że z woli ustawodawcy, do wydanych decyzji ostatecznych - aktów własności ziemi, nie stosuje się trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym tj. wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji - chociażby byty one dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w powołanym przepisie skutkowałyby stosowaniem tych trybów. Tak więc akty własności ziemi mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Powyższe rozważania znajdują oparcie, jak trafnie podniósł organ odwoławczy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wypowiadał się, iż od dnia [...] stycznia 1992r. wyłączona jest droga administracyjna kontroli aktów własności ziemi. Podkreślić także należy, że w kwestii tej niejednokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, stwierdzając, iż z dniem [...] stycznia 1992r, wyłączona jest zarówno administracyjna, jak i sądowa kontrola aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) /por. wyrok SN z dnia 20 października 1999. III CKN 603/98 , LEX 79935/. Tym samym za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcia zarówno organu I jak i II instancji, które bez merytorycznej oceny prawidłowości wydanych aktów własności ziemi, obowiązane były umorzyć postępowanie w tej sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.