II FSK 898/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-11-10

Skład orzekający: Anna Dumas, Bogusław Dauter, Barbara Kołodziejczak-Osetek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo pozostawił wniosek o stwierdzenie nadpłaty bez rozpatrzenia, kierując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych do strony postępowania (spółki), zamiast do osoby, która podpisała wniosek, gdy ta osoba nie była uprawniona do reprezentowania spółki?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ podatkowy prawidłowo pozostawił wniosek o stwierdzenie nadpłaty bez rozpatrzenia, kierując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych do strony postępowania (spółki), a nie do osoby, która podpisała wniosek, jeśli osoba ta nie była uprawniona do reprezentowania spółki. Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy Ordynacji podatkowej, uznając, że wezwanie powinno być skierowane do osoby podpisującej wniosek, nawet jeśli nie była ona stroną postępowania ani jego pełnomocnikiem.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych. Wniosek został podpisany przez M. J., który podawał się za prezesa zarządu innej spółki z o.o. Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostawił wniosek bez rozpatrzenia, kierując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych (dołączenia pełnomocnictwa) do spółki. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że wezwanie powinno być skierowane do osoby podpisującej wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że organ prawidłowo wezwał spółkę jako stronę postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dumas (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Bogusław Dauter, WSA del. Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 428/09 w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 marca 2009 r. nr [... w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od L. sp. z o.o. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r., I SA/Gl 428/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone przez L. Sp. z o.o. w Z. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 marca 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z 3 grudnia 2008 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że postanowieniem z 3 grudnia 2008 r. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Skarżącej z 17 października 2008 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w kwocie 4.753,00 zł. 3. Skarżący odwołał się od powyższego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z 5 marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. 4. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 137 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako: "O.p.", poprzez nieuwzględnienie pełnomocnictwa znajdującego się w aktach rejestrowych Spółki, - art. 121 O.p. poprzez nieuwzględnienie w niniejszym postępowaniu pełnomocnictwa znajdującego się w aktach rejestrowych Spółki w sytuacji, gdy poprzednie wnioski o stwierdzenie nadpłat w podatku VAT, również podpisane przez pełnomocnika Spółki, były rozpatrywane i uwzględniane, - art. 137 § 1 O.p. w związku z art. 98 Kodeksu cywilnego poprzez nieuwzględnienie pełnomocnika ogólnego znajdującego się w aktach Spółki i w konsekwencji naruszenie art. 169 § 1 O.p. poprzez pozostawienie wniosku bez rozpoznania w sytuacji, gdy wniosek został podpisany przez uprawnioną osobę. W konsekwencji Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego z 3 grudnia 2008 r. w całości i zasądzenie kosztów postępowania. 5. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 6. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku po szczegółowej analizie przepisów Ordynacji podatkowej wyjaśnił, iż na etapie kontroli warunków formalnych podania (wniosku) jako uczestnik podejmowanych czynności występuje "wnoszący podanie" (art. 169 § 1 O.p.), a więc osoba, która w imieniu własnym bądź jako reprezentant podanie (wniosek) podpisała (art. 168 § 3 O.p.). Braki formalne podania (wniosku) wypełnia osoba wnosząca podanie (wniosek) niezależnie od tego czy jest ona jednocześnie osobą, której żądanie zawiera podanie (wniosek), osobę ją reprezentującą czy też pełnomocnikiem takiej osoby (podmiotu czy jednostki). W dalszej części wywodu Sąd pierwszej instancji wskazał, że o ile wnoszącym podanie (wniosek) wszczynające postępowanie jest osoba działająca z upoważnienia podmiotu (jednostki) od którego żądanie pochodzi, jej obowiązkiem jest złożenie wraz z podaniem dokumentu wykazującego umocowanie. Kategoryczne brzmienie art. 137 § 3 zd. 1 O.p. oznacza, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w tym charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Tym samym złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii tego dokumentu do akt kolejnej sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro "wnoszącą" wniosek o stwierdzenie nadpłaty w sprawie była osoba występująca z upoważnienia Spółki, której żądania wniosek dotyczył, a jednocześnie osoba ta nie dołączyła do wniosku stosownego dokumentu uprawniającego do działania w imieniu Spółki żądającej wszczęcia postępowania, to obowiązkiem organu podatkowego było wezwanie "wnoszącego wniosek", a nie podmiotu, którego żądania dotyczył wniosek, do uzupełnienia tego braku poprzez dołączenie pełnomocnictwa. W związku z tym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, wezwanie do uzupełnienia wymienionego braku, skierowane do skarżącej Spółki "jako strony" zamiast do osoby, która wniosek podpisała w imieniu Spółki "jako wnoszącego wniosek", naruszało przepis art. 169 § 1 O.p. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż to osoba podpisująca wniosek ma obowiązek wykazania, że posiada odpowiednie umocowania do działania w imieniu podmiotu (jednostki), którego sprawy (żądania) wniosek dotyczył. Tym samym zarówno wezwanie do uzupełnienia braków jak i postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku złożonego "z upoważnienia" skarżącej Spółki powinno być skierowane do osoby składającej wniosek jako tej, na której ciążył obowiązek uzupełnienia braków formalnych podania. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organu i stwierdził, że obowiązek dołączenia do akt stosownego pełnomocnictwa nie ciąży na mocodawcy (stronie) lecz na pełnomocniku. Udzielenie pełnomocnictwa jako umocowanie do działania w imieniu reprezentowanego - ma charakter materialnoprawny, natomiast złożenie takiego pełnomocnictwa - udzielonego na piśmie – do akt, rodzi skutki procesowe. Nie można więc utożsamiać udzielenia pełnomocnictwa w formie pisemnej, ze złożeniem takiego dokumentu do akt sprawy. W przypadku, gdy osoba podpisująca wniosek nie uzupełni braku w zakresie pełnomocnictwa lub innych braków formalnych wniosku, w wyznaczonym do tego terminie, organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania (wniosku) bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie jedynie wnoszącemu podanie, a nie innej osobie. Z treści art. 169 nie wynika możliwość potwierdzenia skuteczności złożenia wniosku przez stronę, której żądania wniosek dotyczy. Sąd pierwszej instancji nie przychylił się także do stanowiska organu, zgodnie z którym to strona załącza udzielone pełnomocnictwo do konkretnej sprawy, gdyż należy to do jej autonomii w zakresie reprezentacji. Zdaniem tego Sądu, obowiązek ten ciąży na pełnomocniku. Brak złożonego pełnomocnictwa nie należy wiązać z brakiem w zakresie reprezentacji Spółki jako osoby prawnej. O reprezentacji Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decydują przepisy Kodeksu spółek handlowych (art. 201 § 1 Ksh). Osoby reprezentujące taką spółkę na zewnątrz udzielają stosownego pełnomocnictwa osobie działającej w imieniu spółki. Dlatego też stosując przepis art. 169 § 1 w związku z art. 168 O.p. organ podatkowy nie mógł wezwać do uzupełnienia braków pisma Spółkę jako stronę postępowania. Nie mógł również doręczyć postanowienia o pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia Spółce skoro osoby mogące ją reprezentować (zarząd) wniosku tego nie złożyły. Skoro w niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braków skierowano do Spółki jako strony, a nie do osoby, która podpisała wniosek z upoważnienia Spółki to tym samym naruszono przepis art. 169 § 1 O.p., a w konsekwencji i przepis art. 169 § 4 O.p. doręczając postanowienie innej osobie niż wnosząca podanie. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się natomiast ze stanowiskiem strony skarżącej, iż treść przepisu art. 137 O.p. mówi o wszelkich aktach znajdujących się w posiadaniu organu, nie zaś o aktach konkretnej sprawy. Pełnomocnictwo ogólne znajdujące się w aktach jednej ze spraw, nie ma znaczenia dla innych spraw strony do momentu jego dołączenia do akt konkretnej sprawy. 7. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a., tj. naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", art. 151 p.p.s.a oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 169 § 1 i 4, art. 165 § 3, art. 165a § 1, art. 168 § 2, art. 133 § 1 O.p. poprzez nieuzasadnione uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 5 marca 2009 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z 3 grudnia 2008 r. wskutek błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, iż: a) "wnoszący podanie" w rozumieniu art. 169 § 1 O.p. to osoba, która je podpisała, b) wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania organ winien zawsze kierować do osoby, która podpisała podanie, c) w razie nieuzupełnienia braków formalnych (pełnomocnictwa) postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania organ winien skierować do osoby, która podpisała podanie, jak również jej doręczyć, d) zażalenie na postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania (art. 169 § 4) przysługuje tak rozumianemu podmiotowi, tj. osobie która podpisała podanie, e) na etapie badania warunków formalnych podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania nie występuje strona w rozumieniu art. 133 § 1 O.p. lecz osoba wnosząca podanie. 2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c), art. 133 p.p.s.a, art. 141 § 4 p.p.s.a. art. 151 p.p.sa. i art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 169 § 1, art. 137 § 1 i 3 i art. 145 § 2 O.p. poprzez bezpodstawne uchylenie przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. wskutek braku dogłębnej analizy zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i powielenia przyjętej podstawy faktycznej ze sprawy o sygn. I SA/Gl 428/09 oraz pominięcia części ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe, tj. okoliczności, iż ze złożonego wniosku oraz korekty nie wynika jednoznacznie, w jakim charakterze podpisał się M. J., jak również nie wskazano adresu M. J., pod który organ mógłby wysłać wezwanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a w związku z art. 169 § 1 i 4, art. 137 § 1 i 3, art. 145 § 2 O.p. poprzez bezpodstawne uchylenie przedmiotowego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., wskutek nieuzasadnionego zarzutu ich niewłaściwego zastosowania, tj. uznania, iż w zaistniałym stanie faktycznym organ podatkowy: a) z naruszeniem art. 169 § 1 w zw. z art. 137 § 3 i 145 § 2 O.p. wezwał do uzupełnienia braku formalnego Stronę zamiast pełnomocnika, w związku z czym nie był uprawniony do wydania postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpoznania, b) z naruszeniem art. 169 § 4 O.p., mimo nieuzupełnienia wniosku o właściwe podpisy bądź złożenia pełnomocnictwa postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania doręczył Stronie zamiast M. J. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rezultacie organ ten wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Spółka z o.o. "L." po upływie czternastodniowego terminu od daty otrzymania skargi kasacyjnej w piśmie procesowym, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. 8. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: 9. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że znajduje ona usprawiedliwione podstawy, wobec czego należy ją uwzględnić. 10. Skarga kasacyjna oparta została na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia należy się zatem ustosunkować się do zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przepisów postępowania. Ujemna ocena wyroku dotyczy naruszenia przez Sąd norm prawa formalnego poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz dyspozycji normy art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami O.p. Wadliwe zastosowanie dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest rezultatem błędnej oceny prawnej Sądu pierwszej instancji dotyczącej ustaleń faktycznych organów podatkowych co do osoby wnoszącej podanie, do której skierowano wezwanie do uzupełnienia braków formalnych podania na podstawie art.169 § 1 O.p. Ocena tego Sądu wskazywała na uchybienia przez organy podatkowe przepisom art. art.169 § 1 i 4 O.p. na etapie badania warunków formalnych wniosku Strony. Nietrafna ocena postępowania przeprowadzonego przez organy podatkowe była z kolei przesłanką wadliwego wypełnienia przez Sąd pierwszej instancji dyspozycji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. W wyroku zawarto bowiem bezzasadne wskazania Sądu co do dalszego postępowania organów po uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Wnioski do jakich doszedł Sąd pierwszej instancji nie znajdują również uzasadnienia w treści akt sprawy czym Sąd naruszył dyspozycję normy art. 133 § 1 p.p.s.a. 11. Zgodnie z art. 133 par. 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ podatkowy w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232). Naruszeniem obowiązku określonego w art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny pierwszej instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego, zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń. Przepis ten oznacza więc zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów nie wynikających z akt sprawy oraz tym samym zakaz wykraczania przez sąd administracyjny poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09) Podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Aby sąd mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcia na faktach, które dokumentują akta sprawy, musi wnikliwie i rzetelnie przeanalizować owe akta. Tylko i wyłącznie wtedy uniknie błędu pominięcia istotnego w sprawie elementu faktycznego. 12. Autor skargi kasacyjnej słusznie podnosi, że Sąd pierwszej instancji bezzasadnie uznał M. J. za osobę wnoszącą podanie w rozumieniu art.169 § 1 O.p. wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom z pominięciem ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe w sprawie. Zarzut ten znajduje oparcie przede wszystkim w treści samego wniosku, z którego wynika, iż został on wniesiony pod firmą L. Sp. z o.o. ul. M. [...] Z., NIP [...] której nazwa i adres zostały umieszczone zwyczajowo w górnej części wniosku przeznaczonej dla oznaczenia podmiotu wnoszącego podanie. Podpis pod treścią podania złożył M. J. podający się za prezesa zarządu innej spółki z o.o. –Biuro Rachunkowe J. Jak słusznie wskazała strona wnosząca skargę kasacyjną pełnomocnikiem Strony w postępowaniu podatkowym może być wyłącznie osoba fizyczna a nie osoba prawna (art.137 § 1 O.p.). M. J., podpisał sporny wniosek nie jako pełnomocnik czy też osoba upoważniona do działania w imieniu Spółki L. , ale jako osoba reprezentująca Biuro Rachunkowe Sp z o.o., której pełnomocnikiem w sprawie z wyżej wskazanych względów być nie może. Zasadnie więc organy przyjęły, iż osobą wnoszącą podanie w rozpoznawanej sprawie jest Strona postępowania i do niej na podstawie art.169 § 1 O.p skierowały wezwanie do usunięcia braków formalnych tj. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa lub podpisanie wniosku przez osoby uprawnione do reprezentowania Spółki. Nie znajduje zatem oparcia w aktach sprawy przekonanie Sądu pierwszej instancji, iż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że "wnoszącą" wniosek o stwierdzenie nadpłaty była osoba, która wniosek ten podpisała. Sąd pierwszej instancji pominął istotne w sprawie okoliczności i bezzasadnie przyjął i M. J. występuje z upoważnienia Spółki z o.o. "L.". Treść wniosku nie dawała podstaw do przyjęcia, że M. J. działa w imieniu spółki z o.o. "L.". Tych sprzeczności jakie wynikały z treści wniosku znajdującego się w aktach sprawy Sąd w ogóle nie rozważył co świadczy o tym, że kontrola legalności zaskarżonej w sprawie jest wadliwa i stanowi również o naruszeniu art.3 p.p.s.a. w związku z art.141 § 1 p.p.s.a. w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Uchybienia Sądu pierwszej instancji są skutkiem błędnej wykładni art.169 § 1 i 4 oraz art.133 O.p. poprzez przyjęcie, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych na podstawie art.169 § 1 O.p. należy kierować zawsze do osoby, która podpisała podanie, nie bacząc na treść wniosku i okoliczności sprawy. 13. Zasadny też jest zarzut skargi kasacyjnej, iż za pozbawione podstaw prawnych należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, z którego wynika, że na etapie badania wymogów formalnych podania, nie występuje strona postępowania, ale wyłącznie osoba wnosząca podanie. Zgodnie z art.133 O.p. Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Z powyższego wynika, iż konkretny podmiot staje się stroną postępowania z mocy prawa, a nie wskutek uznania organu podatkowego. Jak prawidłowo wskazano w skardze kasacyjnej zgodnie z art.165 § 3 O.p. datą wszczęcia postępowania podatkowego jest doręczenie podania organowi, a więc podmiot je wnoszący posiada w każdym stadium postępowania status strony, jeżeli spełnia przesłanki wynikające z przepisów prawa materialnego, a nie dopiero po uzupełnieniu braków formalnych.Art.169 O.p. zawiera ogólne pojęcie "osoby wnoszącej podanie", którą jak wynika z dalszych przepisów O.p. może być każdy kto podpisze podanie - strona, pełnomocnik, świadek, biegły, jak również osoba nie będąca stroną postępowania. Nie do każdej jednak z tych osób znajdzie zastosowanie art.169 § 1 O.p. W przypadku wniesienia podania przez osobę nieposiadająca statusu strony, co uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, tryb przewidziany w art.169 § 1 O.p. nie ma zastosowania. Zgodnie bowiem z art.165 a O.p. organ podatkowy, który stwierdzi brak statusu strony, wnoszącego podanie, zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania. Z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia jakim jest zasadność zastosowania trybu wezwania do usunięcia braków formalnych skierowanego do strony postępowania, przewidzianego w art.169 § 1 O.p dalsze rozważania w tym zakresie uznać należy za bezprzedmiotowe. Brak jest podstaw prawnych do wzywania każdej osoby wnoszącej podanie, która np. nie jest stroną postępowania do uzupełniania braków formalnych wniosku, tylko dlatego, że podpisała podanie. Może też zachodzić taka sytuacja jak w rozpoznawanej sprawie, gdzie treść podania wymagać będzie skierowania wezwania do usunięcia braków formalnych do strony postępowania, a nie osoby, która podanie podpisała. 14. Z tych wszystkich względów za zasadny również należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art.169 § 4 O.p. w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit.c) i § 2 p.p.s.a. Wobec nie uzupełnienia braków formalnych wniosku przez Stronę tj. niedoręczenie organowi dokumentu pełnomocnictwa, ani też podpisania wniosku przez osoby uprawnione do reprezentowania Spółki organ podatkowy był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art.169 § 4 O.p., na które służy zażalenie. Postanowienie to prawidłowo zostało skierowane do strony, a nie do M. J. i stronę należało pouczyć o środkach zaskarżenia. 15. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.203 pkt 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło