I SA/Bk 419/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł., działając m.in. na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] maja 2009 r. nr [...], wydaną w przedmiocie uchylenia w całości decyzji z [...] kwietnia 2006 nr [...] o przyznaniu Panu R. K. (dalej również jako Skarżący) płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oraz o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2005. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [...] kwietnia 2006 r. przyznał wnioskowane płatności ONW na rok 2005. Następnie organ ten postanowieniem z [...] listopada 2008 r. z urzędu wznowił postępowanie w sprawie z powodu stwierdzenia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi w dniu wydania decyzji (oświadczenie wnioskodawcy z [...] listopada 2007 r. oraz protokół z kontroli z dnia [...] lutego 2008 r.). W wyniku postępowania wznowieniowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał w dniu z [...] maja 2009 r. decyzję, w której uchylił dotychczasową decyzję z [...] kwietnia 2006 r. oraz odmówił przyznania płatności ONW na rok 2005. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżący nie użytkował działek, w stosunku do których wnioskował o przyznanie płatności. Rozpatrujący odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w świetle § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 hektar, a także prowadzi ogólna dobrą praktykę rolniczą zgodną z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego. W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż Skarżący nie władał działkami, w stosunku do których ubiegał się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Świadek F. J. zeznał, że od 2004 r. do sierpnia 2006 r. użytkował działkę ewidencyjną nr [...] (kosił trawę i wypasał bydło) na podstawie ustnej umowy dzierżawy ze Skarżącym oraz był wyłącznym użytkownikiem przedmiotowej działki. Z kolei świadkowie: J. M. T., D. T., M. G., Z. Ć. i M. B. zeznali, iż posiadaczem działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w 2004 r. był J. M. T., zaś od maja 2005 r. działki te użytkuje D. T. Z kolei świadek Z. Ć. zeznał, iż od 2000 r. do dnia rozprawy włącznie, samodzielnie użytkuje działki ewidencyjne nr [...] oraz wschodnią część działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wypas bydła na podstawie ustnej umowy dzierżawy. Ponadto w trakcie rozpraw administracyjnych, na których przesłuchano w/w świadków, Skarżący nie kwestionował i nie wnosił uwag do zeznań świadków oraz przyznał, w latach 2004 - 2006 grunty rolne stanowiące jego gospodarstwo rolne faktycznie użytkowali w/w świadkowie. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, podnosząc, że organ powołał się na "ustną umowę dzierżawy", której nigdy w rzeczywistości nie było. Skarżący podniósł, że w trakcie przesłuchania organ podyktował świadkom obce im pojęcia prawne. Dlatego też świadkowie ci złożyli w dniu [...] maja 2009 r. dodatkowe oświadczenie uzupełniające i prostujące uprzednio złożone zeznania. Z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, że sąsiedzi Skarżącego nigdy nie dzierżawili należącej do niego ziemi ani nie pobierali z tego tytułu należnych rekompensat. Skarżący wskazał ponadto, iż już na samym początku doszło w sprawie do nieporozumienia, gdyż zgodnie z treścią wezwania rozprawa administracyjna z [...] stycznia 2009 r. (podobnie w wezwaniu na rozprawę w dniu [...] kwietnia 2009 r.), miała być tylko "w sprawie ustalenia powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności", a w rzeczywistości dotyczyła innego problemu, co wprowadziło Skarżącego i świadków w błąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Sąd nie może natomiast oceniać skarżonego aktu w oparciu o inne kryteria, np. słusznościowe. Sąd rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w roku 2005 Skarżący spełniał warunki do ubiegania się o płatności ONW? W pierwszej kolejności wskazać należy, iż działania dotyczące wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej ONW) regulowała cytowana powyżej ustawa z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm.). W myśl § 2 tego rozporządzenia płatność z tytułu ONW przydzielana jest producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999E z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 160, z 26 czerwca 1999 r. z późn. zm.) oraz gdy łączna powierzchnia działek położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej jeden hektar. Płatność ONW jest udzielana na wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności ONW (§ 6 ust. 2 rozporządzenia o ONW). Z powyższych regulacji prawnych wprost i jednoznacznie wynika, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego (osoby fizycznej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego - art. 3 pkt 3 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 z późn. zm.), a płatność ONW - co z powyższych unormowań prawnych w sposób oczywisty wynika - jest udzielana do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe, czyli na których producent rolny prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie, więc istotą płatności z tytułu ONW jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne, stosując zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną. Decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Innymi słowy płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, w tym przypadku położonych na obszarach znajdujących się w mniej korzystnej sytuacji ze względu na położenie geograficzne bądź występujące utrudnienia klimatyczne. Stanowi wkład finansowy do faktycznie prowadzonej działalności rolniczej. Konsekwencją tak wyraźnie przyjętej filozofii przyznawania dopłat jest fakt, iż właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których - w danym roku objętym przyznawaną płatnością - nie posiadał, nie prowadził na nich upraw, a więc nie utrzymywał ich zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 456/07, LEX nr 469729; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lipca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 690/07, LEX nr 382722). Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organy administracyjne prawidłowo ustaliły, że Skarżący występując o przyznanie płatności na rok 2005 faktycznie nie użytkował posiadanych gruntów rolnych. Były one natomiast użytkowane przez: J. T., D. T., Z. Ć. i F. J. Wniosek ten wynika jednoznacznie z zeznań przesłuchanych świadków, jak też z wyjaśnień samego Skarżącego. Skarżący podnosi, iż on i świadkowie zostali wprowadzeni w błąd przez osobę prowadzącą przesłuchania, m.in. przez podyktowanie nieznanych im pojęć prawnych. Zarzut ten nie może być uwzględniony. Trzeba podkreślić, że wszyscy świadkowie potwierdzili podpisem złożone zeznania. Ponadto, co najistotniejsze brał w nich udział sam Skarżący, nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń, co do sposobu przeprowadzenia przesłuchania czy sporządzonego protokołu, co więcej nie kwestionował zeznań złożonych podczas tej rozprawy oraz sam potwierdził w złożonym wyjaśnieniu, że nie użytkował deklarowanych działek i oddał je w dzierżawę ustną (protokół rozprawy administracyjnej z [...] kwietnia 2009 r.). Ponadto, podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej [...] stycznia 2009 r., Skarżący przyznał, że w latach 2004-2006 grunty stanowiące jego gospodarstwo były użytkowane przez ww. świadków. Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw by podważać wiarygodność uzyskanych przez organ zeznań. Trudno uwzględnić też argumentację Skarżącego, że ani świadkowie ani on sam nie rozumieli, co oznacza pojęcie dzierżawy, która jest umową powszechnie stosowaną w obrocie. Trzeba zauważyć, że świadkowie wskazywali, że to oni użytkowali grunty i to na własne potrzeby. Już tylko to zaprzecza, iż działki były faktycznie użytkowane przez Skarżącego. Organ miał też podstawy by nie dać wiary przedłożonemu przez Skarżącego oświadczeniu świadków, w którym zaprzeczają oni wcześniejszym zeznaniom. Podkreślić w tym miejscu należy, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej, co do postrzeżonych przez nią faktów jest jedynie dokumentem prywatnym i nie może być utożsamiane z dowodem z zeznania świadka, ponieważ inna jest jego wartość dowodowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2003 r. I SA 2282/01, LEX nr 159221). Dysponując przy tym jednoznacznymi zeznaniami złożonymi na rozprawie administracyjnej, organ odwoławczy prawidłowo nie uwzględnił późniejszej zmiany tych zeznań, która nastąpiła po odmowie przyznania Skarżącemu płatności. Nie może skutkować uchyleniem decyzji podnoszony w skardze fakt, że w wezwaniu na rozprawę administracyjną jako jej przedmiot wskazano ustalenie powierzchni gruntów do przyznania płatności. Trzeba podkreślić, że Skarżący brał udział w rozprawie, na której wyszły na jaw nowe okoliczności (także dla organu), nie może zatem twierdzić że został zaskoczony przez organ. Skarżącego pouczono też o jego prawach. Reasumując stan faktyczny został przez organy właściwie ustalony w sprawie prawidłowo, a następnie odniesiony do obowiązujących w 2005 r. przepisów prawa materialnego. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).