II SA/Łd 853/09

Dnia 25 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o stwierdzenie nieważności prawomocnego orzeczenia ustanawiającego opłatę roczną w tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z Funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu nienależnie uiszczonego wpisu sądowego od skargi, zaksięgowanego w dniu 25 września 2009 roku pod pozycją 2148. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 79 ust. 3, ust. 5, ust. 7 i ust. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 66 § 3, art.104, art. 156 § 1, art. 157 § 1 K.p.a., art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. – Dz.U. z 2001r., nr 79, poz. 856 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zwróciło – jako niedopuszczalny wniosek – o stwierdzenie nieważności prawomocnego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] ustalającego opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 92, stanowiącej własność Skarbu Państwa, obowiązującą od dnia 1 stycznia 2005r. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie strona uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ administracji wywodził, iż zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, gdyż spór co do podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie ma charakteru sprawy administracyjnej, lecz cywilnoprawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Z treści tego wynika zatem zasada domniemania właściwości rozstrzygania przez sądy powszechne wszystkich spraw, nie tylko cywilnoprawnych. Zgodnie zaś z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) normuje natomiast ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływana dalej jako p.p.s.a., o czym stanowi jej art. 1. Sprawami sądowoadministracyjnymi są więc sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których z mocy odrębnych ustaw stosuje się przepisy p.p.s.a. Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne (art. 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. Stosownie do § 3 tego przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Ponadto sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej, o czym stanowi art. 4 p.p.s.a. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2. Kwestie dotyczące zmian opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce gruntami (tekst jedn.: Dz.U. 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) – od art. 78 do art. 81. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że spór o aktualizację opłaty rocznej ma charakter cywilnoprawny (vide: uchwała SN z dnia 21 kwietnia 1994r., sygn. akt III CZP 36/94, OSNC 1994, nr 11, poz. 209, uchwała SN z dnia 15 czerwca 1993r., sygn. akt III CZP 51/93, OSNC 1993, nr 11, poz. 190 oraz uchwała NSA z dnia 20 maja 1996r., sygn. akt OPK 10/96; ONSA 1997, nr 1, poz. 8, postanowienie NSA z dnia 12 lutego 1998r., I SA 1712/97, Lex nr 44538). Wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest wypowiedzeniem zmieniającym umowę o oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste (w części dotyczącej opłaty rocznej związanej z korzystaniem z tego prawa). Odmowa przyjęcia zaproponowanej w wypowiedzeniu nowej wysokości opłaty rocznej połączona ze złożeniem wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty nie jest uzasadniona bądź jest uzasadniona w innej wysokości, uruchamia postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym. Orzeczenie zapadłe w tym postępowaniu nie jest decyzją administracyjną wydaną przez organ władczo rozstrzygający sprawę, zaś użytkownik wieczysty niezadowolony z orzeczenia Kolegium może wnieść w stosownym terminie sprzeciw od tego orzeczenia do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. W wyniku wniesionego sprzeciwu sprawę aktualizacji opłat przejmuje do rozpoznania sąd powszechny. Tak więc ani orzeczenie ani jakiekolwiek inne czynności podejmowane przez samorządowe kolegium odwoławcze w tego rodzaju postępowaniu nie mogą podlegać kontroli sądowoadministracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007r., I OSK 306/06, LEX nr 293169). Tym samym skoro czynności podejmowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach postępowania dotyczącego ustalania wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego – bądź ich brak – nie dotyczą sprawy administracyjnej, to zwrócenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosku strony o stwierdzenie nieważności orzeczenia tegoż organu z dnia [...] nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej. Podgląd ten znajduje wsparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego przykładem jest powołany wyżej wyrok z dnia 23 stycznia 2007r., I OSK 306/06, a także wskazane w nim postanowienie z dnia 27 września 2005r., I OSK 819/05 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto zauważyć należy, iż wprawdzie z woli ustawodawcy w tego rodzaju postępowaniu przed samorządowym kolegium odwoławczym stosuje się odpowiednio niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwieniu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń (art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami), ale nie jest to postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, a rozstrzygana w nim sprawa nie jest sprawą administracyjną (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007r., I OSK 306/06). Tym samym uznać trzeba, iż z przyczyn wyżej przedstawionych zaskarżone postanowienie nie mieści się w katalogu skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Dopuszczalność skargi nie może wynikać również z art. 3 § 3 p.p.s.a., gdyż żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje możliwości złożenie do sądu administracyjnego skargi na rozstrzygnięcia wydane w tego rodzaju postępowaniu – dotyczącym ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę jako wniesioną w sprawie, która nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jednocześnie, wobec tego, że skarżąca spółka w niniejszej sprawie nienależnie uiściła wpis od skargi w wysokości 200 złotych, Sąd na podstawie art. 225 p.p.s.a. postanowił o zwrocie stronie skarżącej wymienionej kwoty. W myśl tego przepisu opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Zgodnie bowiem z art. 222 p.p.s.a. nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu, zaś Sąd nie wzywał strony skarżącej do uiszczenia wpisu w rozpoznawanej sprawie. A.D.