II SA/Po 527/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. A. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w P. H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] 2009 roku Nr [..] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie wydania prawa jazdy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [..] 2009 roku Nr [..]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Brychcy /-/ B. Drzazga W dniu 1 grudnia 2008r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w O.W. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] lutego 2006r. w sprawie wydania M. A. prawa jazdy kategorii C + E nr druku [...], zarzucając wskazanej decyzji, iż wydana została w wyniku popełnienia przez M.A. przestępstwa z art. 229 § 1 kk, a okoliczność ta nie była znana organowi w chwili wydania decyzji. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O. W. z 24 września 2007r. sygn. [...] M. A. uznany została winnym zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że w okresie od 13 do 15 lutego 2006r. w O. W. i K. w celu uzyskania pozytywnego egzaminu praktycznego na prawo jazdy udzielił korzyści majątkowej w kwocie [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu drogowego w K., w zamian za zapewnienie pozytywnego zdania egzaminu na prawo jazdy kategorii "C + E", w ten sposób, że wymieniona kwotę przekazał pośrednikowi M. B. wiedząc, iż część z tych pieniędzy zostanie przekazana wyżej wymienionemu egzaminatorowi, a który to egzamin faktycznie zakończony został wynikiem pozytywnym w dniu 15 lutego 2006r. W związku z powyższym zdaniem Prokuratora postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy winno być wznowione, a umiejętności praktyczne M. A. do kierowania pojazdami poddane ponownej weryfikacji. Nie może bowiem pozostawać w obrocie prawnym decyzja o wydaniu prawa jazdy osobie, która uprawnienia do tego dokumentu uzyskała w wyniku popełnienia przestępstwa. Starosta O. postanowieniem z dnia [...] grudnia Nr [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) postanowił wznowić z urzędu postępowanie w sprawie ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] lutego 2006r., dotyczącej wydania M. A. prawa jazdy kat. C + E. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2009r. Nr [...] w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 90 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) uchylił własną decyzję z 23 lutego 2006r. w sprawie wydania M. A. prawa jazdy kat. B, C, B + E, C + E oraz odmówił wydania M.A. wydania prawa jazdy kat. B + E, C + E. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2006r. wydał M. A. prawo jazdy kat. B, B + E, C, C + E w związku z otrzymanymi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. dokumentami po zdanym przez niego w dniu 15 lutego 2006r.z wynikiem pozytywnym egzaminie państwowym. Zgodnie z art. 90 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie; 4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Z dołączonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. W. do sprzeciwu wyroku Sądu Rejonowego w O. W. z dnia 24 września 2007r. wynika, że M. A. został uznany winnym zarzucanego mu czynu, tj. wręczenia korzyści majątkowej w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. C + E. Oznacza to, że decyzja z [...] lutego 2006r. została wydana w wyniku popełnienia przez M. A. przestępstwa z art. 229 § 1 kk, a okoliczność ta nie była znana organowi w chwili jej wydania. M. A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż egzamin zdany przez niego w dniu [...] lutego 2006r. zakończył się wynikiem pozytywnym, a osoba egzaminująca, według wiedzy odwołującego, nie była podejrzana o przyjęcie korzyści majątkowej. W jego ocenie wątpliwe zatem jest, czy instruktor M. B., któremu odwołujący wręczył korzyść majątkową, rzeczywiście pomógł mu w jakikolwiek sposób w zdaniu egzaminu. Odwołujący zaznaczył, że jest przekonany, że zdał ten egzamin ze względu na posiadaną wiedzę i doświadczenie w prowadzeniu innych pojazdów, o czym świadczą zdane przez niego egzaminy na pozostałe kategorie prawa jazdy. Podkreślił, że jak dotąd nie zdarzyło mu się naruszyć przepisów kodeksu drogowego, a ponadto brak jest dowodów, by w zdaniu pozytywnie egzaminu 15 lutego 2006r. pomógł mu ktoś trzeci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] marca 2009r. Nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji naruszając art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylił własną decyzję z [...] lutego 2006r. w sprawie wydania M. A. prawa jazdy kat. B, C, B + E i C + E i odmówił wydania prawa jazdy kat. B +E i C + E, ale nie rozstrzygnął co do istoty sprawy w zakresie prawa jazdy kat. B i C. Organ odwoławczy wskazał, że Prokurator wniósł sprzeciw jedynie w sprawie wydania prawa jazdy kat. C + E, a Starosta odmówił również wydania prawa jazdy kat. B + E, nie uzasadniając w tym zakresie swojego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie Starosta O. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2006r. w sprawie wydania M.A. prawa jazdy kat. B, C, B + E, C + E, odmówił wydania mu prawa jazdy kat. B + E, C + E oraz wydał mu prawo jazdy kat. B i C. W uzasadnieniu decyzji ponownie przytoczył treść wyroku Sądu Rejonowego w O. W. z 24 września 2007r. sygn. [...], wskazując, że M.A. został uznany za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. wręczenia korzyści majątkowej w zamian za pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. C + E. Organ uznał, że czyn ten miał zasadniczy wpływ na spełnienie warunku zawartego w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Stwierdził też, że prawo jazdy kat. B + E zostało przyznane M. A. w oparciu o przepis § 7 ust. 2 pkt 9 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. W związku z tym organ uznał, że należy odmówić M.A. wydania prawa jazdy kat. B + E i C + E. M. A. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Starosty z [...] lutego 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] maja 2009r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że Prokurator składając sprzeciw od decyzji z dnia [...] lutego 2006r. wskazał, że została ona wydana w wyniku popełnienia przez M. A. przestępstwa z art. 229 § 1 kk, a okoliczność ta nie była znana Staroście w chwili jej wydania. Art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym stanowi, iż prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii. Kolegium uznało podobnie jak organ I instancji, że czyn – przestępstwo popełnione przez odwołującego miało zasadniczy wpływ na spełnienie warunku określonego w art. 90 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy. Ujawnienie przez Prokuratora oraz uznania przez Sąd M. A. winnym popełnienia przestępstwa jest zaś równoznaczne ze stwierdzeniem nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z uwagi na to, że nowa okoliczność faktyczna nie była znana organowi I instancji w dniu wydania decyzji o wydaniu prawa jazdy, wznowienie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło – zdaniem Kolegium – zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. M.A. wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego podnosząc zarzuty tożsame z powołanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie prokurator wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc że organ przed merytorycznym rozpoznaniem sprzeciwu winien był wnieść do Marszałka Wielkopolskiego o unieważnienie egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W ocenie Sądu rację ma skarżący twierdząc, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a przez to niesłusznie uznały, że skazanie go wyrokiem Sądu Rejonowego w O. W. z 24 września 2007r. sygn. [...]za czyn polegający na udzieleniu korzyści majątkowej w kwocie [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi w zamian za zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. C + E, oznacza, że skarżący w myśl powołanego przepisu nie zdał z wynikiem pozytywnym wymaganego egzaminu państwowego. Zważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym jedną z przesłanek wymaganych do uzyskania prawa jazdy jest zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla danej kategorii. Tym samym, aby móc w postępowaniu o wznowienie postępowania o wydanie prawa jazdy stwierdzić, że przesłanka ta nie została spełniona należało dowieść, że strona nie zdała z wynikiem pozytywnym egzaminu dla danej kategorii. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący od 1995r. posiada prawo jazdy kat. B, a od 2001r. prawo jazdy kat. C. W 2005r. trzykrotnie bezskutecznie przystąpił on do egzaminu na prawo jazdy kat. C + E. Próbę tę powtórzył z wynikiem negatywnym 13 lutego 2006r. Egzamin na prawo jazdy kat. C + E zdał zaś dwa dni później, tj. 15 lutego 2006r. W konsekwencji w dniu [...] lutego 2006r. Starosta O. wydał decyzję przyznającą skarżącemu prawo jazdy kat. C + E. W dniu 24 września 2007r. Sąd Rejonowy w O. W. wydał wyrok (sygn. [...]), którym uznał M. A. winnym popełnienia czynu polegającego na tym, że w nieustalonym dniu w okresie od 13 do 15 lutego 2006r. w O. W. i K., udzielił korzyści majątkowej w kwocie [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. w zamian za zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. C + E w ten sposób, że wymienioną kwotę przekazał pośrednikowi M. B. wiedząc, iż część z tych pieniędzy zostanie przekazana egzaminatorowi, a który to egzamin faktycznie zakończony został wynikiem pozytywnym w dniu 15 lutego 2006r. Zważywszy na przepis art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ustalenia powyższego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą tutejszy Sąd. Stwierdzić jednak należy, że w wyroku tym Sąd Rejonowy w O. W. uznał jedynie, że skarżący udzielił korzyści majątkowej pośrednikowi M. B. w celu uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Sąd ten nie stwierdził jednak, czy udzielenie przez skarżącego korzyści majątkowej faktycznie zadecydowało o pozytywnym wyniku egzaminu z dnia 15 lutego 2006r. Jak trafnie podnosi skarżący, nie ustalono bowiem, czy udzielona pośrednikowi korzyść majątkowa w kwocie [...] zł została przekazana egzaminatorowi. Sąd zaznaczył zaś, że skarżący udzielił korzyści tej "nieustalonemu egzaminatorowi". Mając na względzie powyższe, w oparciu o powołany wyrok Sądu Rejonowego w O. W. nie sposób stwierdzić, czy rzeczywiście egzaminator ( wymieniony z imienia i nazwiska na formularzu przebiegu egzaminu) w dniu 15 lutego 2006r., egzaminując skarżącego, umożliwił mu zdanie egzaminu li tylko ze względu na udzieloną korzyść majątkową. Zdaniem Sądu błędem było zatem uznanie przez organy obu instancji, że samo udzielenie przez skarżącego korzyści majątkowej pośrednikowi zapewniającemu go o pozytywnym wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy oznaczało, że egzamin ten nie został zdany prawidłowo. Sąd nie podzielił poglądu prokuratora, że organy winny przed rozpatrzeniem sprawy wnieść o unieważnienie egzaminu do Marszałka Wielkopolskiego na podstawie art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 112 ust. 1 powołanej ustawy nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa. Organ sprawujący nadzór może w szczególności: 1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem; 2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami; 3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień; 4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8 (art. 112 ust. 2). Z przepisu art. 112 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym wynika jasno, że jeżeli okaże się, że egzamin na prawo został przeprowadzony niezgodnie z przepisami marszałek województwa w ramach czynności nadzorczych może egzamin ten unieważnić (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt III SA/Łd 651/08, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy egzaminator dopuści do egzaminu osobę, która zgłaszając się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej, ewentualnie wówczas, gdy egzaminator nie przerwie egzaminu, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej. Zgodnie bowiem z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U Nr 217, poz. 1834 ze zm.) egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Przyjmuje się wówczas, że osoba ta nie przystąpiła do egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia). Z kolei w myśl przepisu § 30 ust. 4 pkt 6) rozporządzenia egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. W tej sytuacji uznaje się, że osoba egzaminowana uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia). Zdaniem Sądu, treść powyższych przepisów wskazuje na to, że mają one na celu umożliwienie organowi nadzoru sprawowanie bieżącej kontroli przebiegu egzaminu i nie mogą być zastosowane w niniejszej sprawie ( por. wyrok WSA w Szczecinie IISA/Sz 1003/06 z dnia 3.04.2007r. i wyrok NSA w sprawie I OSK 1139/07 z dnia 6.08.2008r., R. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że jeżeli wskutek wyroku Sądu Rejonowego w O. W. z dnia 24 września 2007r. istniały przesłanki, by przypuszczać, że M. A. zdał egzamin praktyczny na prawo jazdy kat C + E dzięki udzielonej egzaminatorowi korzyści majątkowej, to należało w pierwszej kolejności ustalić, czy prowadzone było postępowanie o unieważnienie egzaminu skarżącego z dnia 15 lutego 2006r., a jeśli tak jakim zakończyło się rozstrzygnięciem. Dopiero w sytuacji ustalenia, iż w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja unieważniająca egzamin praktyczny skarżącego dopuszczalne byłoby uchylenie decyzji Starosty z [...] lutego 2006r. o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kat C + E przyjmując, że w chwili jej wydania nie spełniał on przesłanki określonej w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Zważywszy jednak, że organy tak I, jak i II instancji nie zbadały powyższych kwestii, naruszając tym samym przepisy postępowania – art. 7 i 77 § 1 kpa, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dopuściły się naruszenia przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Prowadząc ponownie postępowanie organy orzekające zobowiązane będą w oparciu o przepis art. 153 p.p.s.a. zastosować się do wytycznych wskazanych w niniejszym wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono mając na względzie przepis art. 152 p.p.s.a. /-/ B. Drzazga /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak br