I SA/Łd 755/09

Dnia 26 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Joanna Skrzypczak-Zajger po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 roku przy udziale sprawy ze skargi A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 755/09 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 2 marca 2009 roku Spółka z o.o. A. wystąpiła do Ministra Finansów o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży wierzytelności. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, iż zajmuje się między innymi świadczeniem usług polegających na obrocie wierzytelnościami. Dokonuje zakupu wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela, czyli cedenta, w celu sprzedaży, zamiany lub windykacji na własny rachunek z zaangażowaniem własnych środków finansowych. Zgodnie z PKWiU opisane usługi mieszczą się w grupowaniu 65.23.10-00.00 "usługi pośrednictwa finansowego pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalne - rentowych". W związku z powyższym Spółka zadała pytanie czy sprzedaż przez Spółkę wierzytelności, która została nabyta od wierzyciela pierwotnego będzie opodatkowana podatkiem VAT? Zdaniem Wnioskodawcy, dalsza odsprzedaż wierzytelności nabytej od wierzyciela pierwotnego, nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, bowiem korzysta ona ze zwolnienia jako usługa pośrednictwa finansowego na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) - załącznik nr 4, poz. 3, sekcja J ex 65-67. W wydanej w dniu [...] interpretacji indywidualnej Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji dokonano analizy przepisów prawa podatkowego, w szczególności art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 41 ust. 1, art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W świetle powołanych wyżej przepisów organ podatkowy stwierdził, że w przypadku sprzedaży przez Spółkę wierzytelności, usługę świadczy kolejny nabywca (kupujący), a jej odbiorcą jest zbywający (sprzedawca). Sprzedaż (cesja) wierzytelności nie jest świadczeniem usług przez ich zbywcę, a zatem nie powstaje u niego z tego tytułu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług. Wobec powyższego, czynność ta pozostaje dla Spółki poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT, natomiast dla nabywcy wierzytelności, czynność ta stanowi odpłatne świadczenie usług objęte zakresem przedmiotowym ustawy o podatku od towarów i usług. Pismem z dnia 28 maja 2009 roku Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte we wniosku o udzielenie interpretacji. W odpowiedzi na wezwanie Minister Finansów uznał, iż brak jest podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej w przedmiotowej sprawie. Na interpretację z dnia [...] Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej interpretacji Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług w związku z poz. 3, sekcja J ex 65-67 załącznika nr 4 do w/w. ustawy, poprzez błędną interpretację przepisu. Nadto Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie przepisu art. 120 Ordynacji podatkowej, tj. zasady działania organu podatkowego na podstawie przepisów prawa oraz przepisu art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zasady zaufania podatnika do organów podatkowych. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu podatkowego, iż sprzedaż przez nią wierzytelności nabytych uprzednio od pierwotnego wierzyciela, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Ponadto wskazuje, iż nie ulega wątpliwości, że Spółka zbywa własną wierzytelność, bez względu na to, czy przedmiotem zbycia jest wierzytelność powstała wskutek niewywiązywania się z zobowiązania przez dłużnika, czy też została nabyta. Wynika to z faktu, iż nie można sprzedać cudzej wierzytelności, bowiem transakcja taka byłaby bezskuteczna. Zgodnie z wykładnią przepisu art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, każde zbycie przez podatnika VAT wierzytelności powstałej w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą należy sklasyfikować jako usługę pośrednictwa finansowego zwolnioną od podatku VAT. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy sprzedaż przez Spółkę wierzytelności, która została nabyta od wierzyciela pierwotnego jest opodatkowana podatkiem VAT? W ocenie Sądu stanowisko strony skarżącej zawarte we wniosku o udzielenie interpretacji, należy uznać za prawidłowe, a działania Spółki zaklasyfikować jako usługi pośrednictwa finansowego. Sąd nie podzielił tym samym stanowiska organu podatkowego zawartego w interpretacji. Co prawda organ podatkowy słusznie co do zasady uznał, iż sama czynność sprzedaży wierzytelności przez Spółkę nie podlega opodatkowaniu, to jednakże uzasadnienie stanowiska organu w tym zakresie należy potraktować jako błędne. Zauważyć bowiem należy, iż organ podatkowy wydając zaskarżoną interpretację skupił się jedynie na poszczególnych czynnościach dokonywanych przez Spółkę (nabycie wierzytelności oraz jej dalsza sprzedaż), traktując je odrębnie i pomijając zupełnie sens przeprowadzanych operacji gospodarczych. Innymi słowy organ podatkowy nadał każdej z tych czynności (kupno-sprzedaż) samodzielny status oderwany od drugiego z elementów działalności. Najlepszym tego dowodem jest to, iż na skutek jednego wniosku skarżącego, w którym zawarto trzy bezpośrednio związane ze sobą pytania, organ podatkowy wydał trzy interpretacje, analizując odrębnie każde z pytań. Tymczasem w rozpatrywanym stanie faktycznym można było mówić o istnieniu obrotu wierzytelnościami (operacji kupna-sprzedaży) prowadzonego na własny rachunek, w czym mieściło się nabycie (w drodze cesji) wierzytelności z zaangażowaniem własnych środków oraz obciążenie ryzykiem niewypłacalności dłużnika lub zakupienie wierzytelności w celu ich windykacji albo dalszej odsprzedaży z zaangażowaniem własnego kapitału. W ocenie Sądu, w przedstawionym stanie faktycznym, odpłatne zbywanie wierzytelności przez Spółkę stanowiło usługę w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Była ona rodzajem usługi pośrednictwa finansowego, której sens sprowadzał się do obrotu wierzytelnościami (kupno-sprzedaż), a więc działalności prowadzonej na własny rachunek, z zaangażowaniem własnych środków. Usługa ta świadczona była na rzecz zbywcy wierzytelności i na podstawie przepisów art. 41 ust. 1, ust. 2 - 12, art. 43 ust. 1 pkt 1, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług była przedmiotowo zwolniona z podatku od towarów i usług, gdyż nie została wymieniona w pkt 3 ppkt 1 - 9 załącznika nr 4 do tejże ustawy. Zdaniem Sądu, działalności Spółki nie można oceniać przez pryzmat pojedynczych czynności prawnych takich jak kupno czy sprzedaż wierzytelności, tylko należy na nią spojrzeć w pełnym zakresie, uwzględniając tak element nabycia, jak i zbycia wierzytelności. Stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji pomija bowiem całkowicie rzeczywistą aktywność gospodarczą Spółki. Jednocześnie zauważyć wypada, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie wskazuje się, iż zbycie wierzytelności nabytej uprzednio w celu odsprzedaży lub wyegzekwowania lub dalszej odsprzedaży, należy kwalifikować jako usługę pośrednictwa finansowego (por. J. Zubrzycki: Leksykon VAT 2006, T. I, s. 681-682; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2008 roku, sygn. akt FSK 1318/07, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2007 roku, sygn. akt II SA/WA 2260/06, LEX nr 339519). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela to stanowisko, albowiem uwzględnia ono w sposób całościowy rzeczywistą działalność podmiotów świadczących tego rodzaju usługi. Mając na uwadze poczynione powyżej wywody, wobec naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cytowanej dalej jako p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie kosztów postępowania sądowego. P.Pij.