II GSK 199/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-08
Skład orzekający: Jan Bała, Krystyna Józefczyk, Maria Myślińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności obszarowych za 2007 rok z powodu różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną w kontroli z 2004 roku, oparta na wymogu utrzymania dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., jest zgodna z prawem wspólnotowym i krajowym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa przyznania płatności obszarowych za 2007 rok z powodu różnicy powierzchni zadeklarowanej we wniosku i ustalonej w kontroli z 2004 roku, oparta na wymogu utrzymania dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., jest nieuzasadniona. Przepisy wspólnotowe i krajowe wymagają dobrej kultury rolnej w roku, w którym beneficjent ubiega się o płatność, a nie w odniesieniu do daty z 2003 roku. Protokół kontroli powinien odzwierciedlać stan gruntów w roku wnioskowania o płatność.Stan faktyczny
Rolnik J.F. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych do gruntów rolnych za 2007 rok. Organ odmówił przyznania płatności, wskazując na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a ustaloną w kontroli z 2004 roku, powołując się na wymóg dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika. Rolnik wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Zasądził od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARMiR na rzecz J.F. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 917/09 w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych do gruntów rolnych 1.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz J.F. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 917/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddalił skargę.
I.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2007 rok z tytułu jednolitej płatności obszarowej. Decyzję uzasadnił różnicą między powierzchnią gruntu zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią ustaloną kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową.
Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. J.F. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł o wypłatę należnych dopłat zgodnie z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 i ponowne określenie powierzchni uprawnionej do jej przyznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 978/08 uwzględnił skargę, uchylił zaskarżoną decyzję i skierował sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARMiR w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu wskazał, że różnica pomiędzy powierzchnią gruntu zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli wyniosła 36,09 ha, co stanowi 42,43% wobec czego wnioskowana dopłata bezpośrednia nie należy się.
Od wyżej wymienionej decyzji skarżący ponownie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Badając niniejszą sprawę w ramach powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd I instancji nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby wzruszeniem zaskarżonej decyzji, nie dopatrzył się również żadnych nieprawidłowości w działaniu organu. Zdaniem Sądu stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo i również prawidłowo zastosowano przepisy prawa, w tym prawa wspólnotowego i skargę oddalił.
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązujące w 2004 roku rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone prowadzenie kontroli (Dz.U. Nr 31, poz. 271 ze zm.) wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 10 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40) wprowadziło rygorystyczne warunki organizacyjne, techniczne i kadrowe w stosunku do jednostek organizacyjnych, którym można było powierzyć przeprowadzenie kontroli w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków do przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z przepisów tych wynika, że kontrola na miejscu w gospodarstwie beneficjenta była możliwa zarówno w 2004 r., jak również w roku 2007, i przeprowadzona została prawidłowo.
Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko Sąd rozpoznający sprawę powołał się na wyrok z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. Protokołowi przypisuje się przymiot wiarygodności, ponieważ sporządzają go wyspecjalizowane podmioty i dokonują tego bezstronnie. Oceniając twierdzenie skarżącego, że przeprowadzona w dniu 7 września 2004 r. kontrola i sporządzony z niej protokół są pobieżne Sąd nie znalazł podstaw do podważenia jej wyników. Kontrola jednoznacznie ustaliła obszar gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności, a zatem będących w posiadaniu wnioskodawcy oraz utrzymywanych przez niego w dobrej kulturze rolnej. Podczas kontroli wykluczono grunty, na których stwierdzono nieprawidłowości.
Zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy zgodnie z wytycznymi z dnia 19 września 2008 r. w wydanym w tej sprawie wyroku przeanalizował całość sprawy raz jeszcze i nie dopatrzył się konieczności przeprowadzenia kolejnej kontroli terenowej, gdyż nie oddałaby ona stanu gruntów na dzień 30 czerwca 2003 r. Niezasadne więc było uznanie zarzutów skargi dotyczących zweryfikowania dowodów w sprawie, a w szczególności protokołu z czynności kontrolnych z 7 września 2004 r.
Zdaniem Sądu I instancji zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa, zaś organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w zgodzie z którym zasadnie zastosowały sankcję przewidzianą w art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004. W ocenie Sądu także wytyczne zawarte w wyroku z 19 września 2008 r. zostały w całości uwzględnione poprzez uzupełnienie materiału dowodowego i szczegółowe odniesienie się organu odwoławczego do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W związku z powyższym brak było podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji.
II.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył J.F., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2000 r. Nr 9, poz. 1071 ze zm.), art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez:
– nieuwzględnienie przez Sąd I instancji w toku rozpoznawanej sprawy naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, wyrażające się w błędnym ustaleniu stanu faktycznego, niewyjaśnieniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (w tym okoliczności spornych), niewykonaniu wszystkich wskazań odnośnie dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 września 2008 r. (sygn. akt V SA/Wa 978/08), poczynieniu ustaleń faktycznych nie znajdujących oparcia w dowodach lub sprzecznych z tymi dowodami i naruszenie granic zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie dowolnej, wybiórczej (sprzecznej z zasadami logicznego myślenia) oceny materiału dowodowego w oparciu o wadliwie wykonaną czynność kontrolną;
– ograniczenie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku jedynie do bezkrytycznego przyjęcia ustaleń organu administracji publicznej II instancji, nie weryfikując ich z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy;
– niezasadne oddalenie skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w sytuacji wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem właściwych przepisów k.p.a..
W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że kontrola przeprowadzona przez Sąd I instancji aktu zastosowania prawa poprzez Dyrektora Oddziału ARMiR nie była przeprowadzona w sposób rzetelny i prawidłowy. Protokół kontroli z dnia 7 września 2004 r. wskazuje jednoznacznie, że kontrola przeprowadzona u skarżącego na miejscu w istocie była iluzoryczna, co zostało przyznane stwierdzeniem, że "wysoki stan wód gruntowych uniemożliwiał wejście na zakwestionowane nieruchomości oraz dokonanie ich pomiarów". Ponadto kontrolerzy sami odstąpili od dokonania pomiarów działek, o czym świadczą niewypełnione rubryki w protokole kontroli, jak również fakt, że w rubryce "Pomiar powierzchni działki rolnej." Oznaczono powierzchnię kontrolowanych działek jako wynoszącą 0 ha.
Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że gdyby WSA prawidłowo ocenił, że decyzja Organu II instancji wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. zamiast oddalić skargę, wydałby wyrok uchylający decyzję Organu II instancji. Jeżeli więc nie doszłoby do wskazanego naruszenia przepisu postępowania, WSA wydałby inne rozstrzygnięcie niż objęte skargą kasacyjną.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną wykazanie przez Sąd I instancji, że zgodnie z prawem podmioty kontrolujące powinny posiadać szczególne kwalifikacje jeszcze nie oznacza, iż podmioty te w konkretnej sprawie z tych kwalifikacji prawidłowo skorzystały. Nie treść norm generalnych powinna stanowić przedmiot uzasadnienia wyroku, ale indywidualny i konkretny sposób korzystania z uprawnień kontrolerów w analizowanej sprawie. Skarżący uważa także, że uchybienia Organu II instancji, jak również inne uchybienia w sprawie wskazywały na konieczność uwzględnienia skargi i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej do jej ponownego rozpatrzenia.
W opinii skarżącego ustalenie stanu faktycznego zgodne z rzeczywistością nie może polegać jedynie na ponownej analizie dokumentacji z kontroli przeprowadzonej uprzednio w dniu 7 września 2004 r.. Dokumentacja ta powstała z naruszeniem istotnych wymogów proceduralnych, dlatego też należałoby przeprowadzić inne dowody, takie jak np. przesłuchanie świadków celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, aby usunąć ostatecznie wszelkie wątpliwości.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystała z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
III.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest wyłącznie odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Kasator oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wyrażające się w błędnych ustaleniach stanu faktycznego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Analizując pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, iż Sąd pierwszej instancji przyjął w ślad za organami, że brak jest podstaw do przyznania płatności obszarowych skarżącemu na 2007 rok z powodu różnicy między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a ustaloną w trakcie kontroli w dniu 7 września 2004 r. kwalifikującą się do objęcia jednolitą płatnością obszarową.
Podczas kontroli stwierdzono, że różnica ta wynosi ponad 30% co uzasadnia zastosowanie sankcji z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1873/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji (Dz.Urz. UE L 2004.345.1), zwanego dalej rozporządzeniem nr 1873/2004. W ślad za organem Sąd I instancji uznał, że jedynie obszar użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., może być objęty systemem dopłat unijnych. Z ustaleń kontroli z dnia 7 września 2004 r. wynika, że spośród zadeklarowanych do przyznania płatności na obszarze 5 działek o powierzchni 41 ha niespełniony jest warunek dobrej kultury na dzień 30 czerwca 2003 r. Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 44, poz. 262) do postępowania w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (to jest z dniem 15 marca 2008 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym zastosowanie ma ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003 jeżeli: – posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla RP, – utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, – został mu nadany nr identyfikacyjny.
Stanowisko Sądu I instancji, iż z powołanego przepisu art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, że to beneficjent pomocy ze środków unijnych ponosi konsekwencje nieutrzymywania zgłoszonych we wniosku w 2007 roku działek w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. jest nieuzasadnione.
Tytuł IV rozporządzenia nr 1782/2003 reguluje między innymi wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych Państw Członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem - art. 143a rozporządzenia - oraz system jednolitej płatności obszarowej – art. 143b rozporządzenia – dla tych Państw.
Przepis art. 143b ust. 2 stanowi, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku, a obliczana jest poprzez podzielenie rocznej koperty finansowej ustalonej zgodnie z ust. 3 przez obszar użytków rolnych każdego z Państw Członkowskich ustalony zgodnie z ust. 4 Natomiast z art. 143b ust. 3 rozporządzenia wynikają zasady ustalania "rocznej koperty finansowej" dla każdego z nowych Państw Członkowskich jako sumy funduszy dostępnych na dany rok kalendarzowy, na który przyznaje się płatności bezpośrednie w danym Państwie Członkowskim. Następnie "roczną kopertę" dzieli się przez obszar użytków rolnych każdego z nowych państw ustalony zgodnie z ust. 4, czyli obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r. Chodzi więc o obszar użytków rolnych Państwa Członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej.
Z powyższego wynika, że art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia odnoszą się do Państwa Członkowskiego – w tym również Polski a nie do indywidualnego beneficjenta pomocy. Przepis ten reguluje między innymi zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznawania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji w tym zakresie. Za takim rozumieniem cytowanego przepisu przemawia ust. 13 cyt. rozporządzenia który stanowi, że "nowe Państwa Członkowskie informują szczegółowo Komisję o środkach podjętych w celu wykonania niniejszego artykułu".
Poza tym należy zwrócić uwagę, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. powołując się na art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003 mówi o jego "zdaniu drugim", wg którego "wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe, tak jak zostały ustalone przez Komisję dla jej celów statystycznych". Błędnie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że to przepis art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy, powołując się na art. 143b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2003 stanowi podstawę do przyjęcia, iż do przyznania płatności obszarowych w 2007 r. niezbędnym jest wykazanie dobrej kultury rolnej wnioskowanych działek na dzień 30 czerwca 2003 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych istotne znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i utrzymywanie ich w stanie zgodnym z normami w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie. Te okoliczności mogą być wykazywane protokołem z czynności kontrolnych. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w art. 6 ustawy "na okoliczność ustalenia czy producenci spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział kontrole, stanowiąc równocześnie, że z tych czynności kontrolnych sporządza się protokół i jest on dowodem na okoliczność spełnienia warunków do przyznania płatności.
W badanej sprawie mają zastosowanie regulacje unijne, a to: 1) rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administrowania i kontroli przewidzianego w rozporządzeniu Rady (WE) 1782/2003, rozporządzenie Rady nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L z 21 października 2003 r.).
Regulacje unijne mówiąc o warunkach przyznawania płatności obszarowych podkreślają, że beneficjent pomocy musi wykazać dobry stan upraw rolnych w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności.
Powoływanie się natomiast na konieczność utrzymania dobrej kultury rolnej wnioskowanych gruntów na 30 czerwca 2003 r. nie znajduje oparcia w przepisach unijnych, pozostaje też w sprzeczności z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy, wg którego warunkiem przyznania płatności jest między innymi "utrzymywanie wszystkich gruntów zgodnie z normami, czyli że ma to być dobra kultura rolna w roku ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych.
Nie jest również do zaakceptowania stanowisko Sądu pierwszej instancji, że ten sam protokół kontroli z dnia 7 września 2004 r. był podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania płatności obszarowych dla skarżącego na 2004 rok, a wyniki kontroli wówczas nie zostały zakwestionowane przez skarżącego i decyzja stała się ostateczna.
Wymagania jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych regulują przepisy krajowe i unijne, z których jednoznacznie wynika, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku, którego dotyczy wniosek o przyznanie płatności.
Skoro powoływany przepis art. 143b ust. 4 cytowanego rozporządzenia adresowany jest do Państwa Członkowskiego, a z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej wynika, że rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie, stanowisko Sądu I instancji polegające na przyjęciu, że ustalenia protokołu co do stanu użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na 30 czerwca 2003 r. mogą być podstawą decyzji o odmowie przyznania płatności obszarowych na rok 2007 jest nieuzasadnione.
Protokół sporządzony na potrzeby związane z rozpoznaniem wniosku o przyznanie płatności obszarowych winien wskazywać dobrą kulturę rolną gruntów objętych wnioskiem w danym roku, w którym beneficjent ubiega się o przyznanie płatności.
Ustalenie czy wnioskowane działki utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej w 2007 r. czyli w roku, w którym skarżący ubiegał się o przyznanie płatności obszarowych uzależnione jest do wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego, w tym również ustaleń kontroli ujętych w protokole kontroli.
Faktyczny brak protokołu kontroli potwierdzającego stan gruntów rolnych w 2007 roku objętych wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności obszarowych powoduje, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia ustaleń stanu faktycznego.
Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji jest nieuzasadniony.
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie w odniesieniu do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania.
Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem ich zgodności z prawem. Ocena pozytywna oznacza, że ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Uzasadnienie również musi pozwolić na kontrolę przez stronę oraz sąd wyższej instancji, które ustalenia zostały przyjęte przez sąd, a które nie.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zasadny wyłącznie wówczas, gdy uzasadnienie rozstrzygnięcia nie odpowiada dyspozycji cytowanej normy prawnej. W sprawie objętej kontrola instancyjną uzasadnienie zawiera wszystkie elementy przewidziane przepisami prawa, poddaje się kontroli i pozwala na prześledzenie procesu myślowego poprzedzającego rozstrzygniecie.
Sąd prowadząc ponownie postępowanie zbada czy wniosek J.F. o przyznanie płatności obszarowych na 2007 rok obejmował grunty rolne, które spełniają wymogi do ich przyznania, wynikające z przepisów krajowych i wspólnotowych, uwzględniając również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło