I GZ 37/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. K. E. S.A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1150/09 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi P. K. E. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w sprawie ze skargi P. K. E. S. A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego - zawiesił postępowanie sądowe. Uzasadniając zawieszenie postępowania WSA w G. wskazał, że w przedmiotowej sprawie podstawą prawną wydania przez organy podatkowe decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Mając to na uwadze, Sąd I instancji podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., I FSK 240/08 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "czy przepisy Działu III Rozdziału 9 "Nadpłata" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności zaś art. 72 § 1 pkt 1 tej ustawy w zakresie jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W ocenie WSA rozstrzygnięcie kwestii zgodności z Konstytucją RP tego przepisu, a w szczególności wskazanie, czy zawiera on dodatkową przesłankę zubożenia po stronie podatnika występującego o stwierdzenie nadpłaty w określonej sytuacji, ma znaczenie przy badaniu zgodności z prawem zapadłych w sprawie decyzji organów podatkowych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym orzeczono by o zgodności tego przepisu z Konstytucją RP i braku możliwości wysnucia z niego dodatkowego warunku zubożenia, będzie stanowił przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego i podstawę do uchylenia decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.). Natomiast gdyby Sąd rozstrzygał niniejszą kwestię samodzielnie i wydał stosowny wyrok, który stałby się prawomocny, to wyrok TK zawierający odmienne stanowisko stanowiłby również podstawę do wznowienia niniejszego postępowania sądowego. Sąd wskazał także, że w podobnych sprawach i biorąc pod uwagę to pytanie prawne, NSA zawieszał z urzędu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. inne toczące się postępowania sądowe (zob. postanowienie z dnia 16 października 2009 r., I FSK 241/08 i z dnia 5 listopada 2009 r., I FSK 243/08, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze oraz biorąc pod uwagę zasadę celowości i ekonomii procesowej, Sąd I instancji działając w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie do czasu wydania przez TK rozstrzygnięcia w ramach opisanego pytania prawnego. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości przez P. K. E. S. A. w K. zażaleniem, w którym Spółka wniosła o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a następnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 125 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca Spółka wskazała na możliwość prowadzenia postępowania - analizując różne możliwości rozstrzygnięcia przez TK w przedmiocie przedstawionego pytania prawnego. Twierdziła przy tym, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie ma związku z niniejszą sprawą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06). Jako postępowanie prejudycjalne Sąd I instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie, skoro decyzje organów podatkowych dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty, a podstawą tych decyzji był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to ocena konstytucyjności tego przepisu może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zmierzającej do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Oznacza to, że zaistniała określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na tym etapie postępowania nie jest rzeczą sądu przewidywanie jakiej treści orzeczenie zapadnie przed Trybunałem Konstytucyjnym i jakie będą motywy rozstrzygnięcia. Dlatego też przedstawione w uzasadnieniu zażalenia, hipotetyczne możliwości odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne, nie podważają zasadności zawieszenia postępowania w sprawie. Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 401). Praktyka sądowa również opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania. Pogląd ten należy zaaprobować. Zastosowania w sprawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie podważa też zarzut naruszenia art. 7 p.p.s.a. Niewątpliwie w myśl tego przepisu sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Oczywiste jest jednak, że przestrzeganie zasady szybkości a także ekonomii postępowania nie może następować z naruszeniem procedury sądowoadministracyjnej. Wobec powyższego, podstawy - na których oparto zażalenie - nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.