II SA/Rz 738/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego J.M. kwotę 817 zł /słownie: osiemset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze dalej: SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu S. z dnia [...] marca 2003 r., [...] odmawiającą zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu zdania przez J. M. odpowiedniego do rodzaju uprawnień egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ dalej: k.p.a. oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b, ust. 4, art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 108, z 2005 r., poz. 908 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazano, że nie mogło uwzględnić odwołania M. M., gdyż decyzja Starosty Powiatu S. jest zgodna z przepisami prawa. Organ podkreślił, że odwołujący się nie posiadał prawa jazdy przez okres ponad 1 roku, a to zmusza do odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy osobie, które nie wylegitymuje się zdaniem stosownego egzaminu, potwierdzającego kwalifikacje do prowadzenia pojazdów. W szczególności SKO zwróciło uwagę na to, że w sprawie objętej odwołaniem zatrzymanie prawa jazdy przez Policję miało miejsce 20 lutego 2008 r., zaś postanowienie Sądu Rejonowego w S., które wydane zostało w dniu 28 lutego 2009 r. i w tym dniu stało się prawomocne, jest rozstrzygnięciem, które mieści się w dyspozycji art. 114 ust. 1 pkt 2b prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do prowadzenia pojazdów podlegają osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jeżeli były pozbawione tego dokumentu przez okres przekraczający 1 rok. W ocenie SKO pozbawienie prawa jazdy odwołującego się trwało dłużej niż rok, bo od 20 lutego 2008 r. do 27 lutego 2009 r. Okresem zatrzymania prawa jazdy w rozumieniu przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2b prawa o ruchu drogowym jest czas, w którym osoba faktycznie nie dysponuje prawem jazdy, zatem w przedmiotowej sprawie jest to czas pomiędzy dniem 20 lutego 2008 r., a 27 lutego 2009 r. Z rozstrzygnięciem SKO nie zgodził się M. M. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zarzucił skarżonej decyzji nie uwzględnienie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] lutego 2009 r., naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2b prawa o ruchu drogowym przez zatrzymanie prawa jazdy i odmowę jego zwrotu przez organ niewłaściwy, gdyż podstawą zatrzymania było postępowanie karne i tylko w ramach tego postępowania można było wypowiadać się na temat zatrzymania prawa jazdy oraz błędne stosowanie tej normy prawnej, w sytuacji, gdy nie zapadł wyrok w sprawie karnej. Brak takiego wyroku musi prowadzić do przyjęcia, że skarżący jest osobą niewinną i z tego względu nie może mieć zatrzymywanego prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę o ruchu administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga M. M. zasługuje na uwzględnienie. Skarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. postępowaniem z dnia [...] lutego 2008 r. zatrzymał J. M. prawo jazdy odebrane w dniu 20 lutego 2008 r. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 19 marca 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Sąd Rejonowy w S. II Wydział Karny zmienił postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie odmowy zwrotu prawa jazdy i zarządził zwrot tego dokumentu. Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 27 lutego 2009 r. W związku z tymi orzeczeniami skarżący wystąpił z wnioskiem do Starosty Powiatu S. domagającym się zwrotu prawa jazdy, a organ decyzją z dnia [...] marca 2009 r., [...] odmówił żądaniu wnioskodawcy do czasu zdania przez niego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. Decyzją Starosty Powiatu S. utrzymało w mocy SKO decyzją, która jest przedmiotem skargi, podzielając argumentację organu I instancji, wskazującą na upływ ponad roku od czasu faktycznego zatrzymania prawa jazdy. Pojawienie się tej okoliczności w ocenie organów obu instancji wyczerpuje dyspozycję art. 114 ust. 1 pkt 2 b prawa o ruchu drogowym w związku z art. 136 ust. 1 i 137 ust. 1 tej ustawy. W ocenie Sądu przyjęty przez organy sposób wykładni art. 114 ust. 1 pkt 2 b prawa o ruchu drogowym jest niemożliwy do akceptacji. Obowiązujące przepisy nie definiują zwrotu "pozbawienia na okres przekraczający 1 rok". Ustalenie poprawnej treści tego określenia ma dla rozpatrywanej sprawy podstawowe znaczenie. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zwrot ten może być ujmowany tylko w znaczeniu prawny. Oznacza to, że pozbawienie prawa jazdy ma miejsce w okresie, w którym właściwy organ w drodze prawem określonej czynności zatrzymuje prawo jazdy. Zatem tylko ten czas może być traktowany jako okres pozbawienia prawa jazdy. Do tego okresu nie może być wliczane faktyczne pozbawienie prawa jazdy. Podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie /zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 maja 2007 r., II SA/Rz 1052/06, także: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., I OSK 1457/07 nie publ./. W rozpoznawanej sprawie okres zatrzymania skarżącemu prawa jazdy rozpoczął bieg dopiero z chwilą, gdy postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] lutego 2008 r. stało się prawomocne. Z akt sprawy wynika, że było to z dniem 19 marca 2009 r. Końcem tego okresu jest dzień prawomocności postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 27 lutego 2009 r. Zestawienie tych dat jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie miał zatrzymanego prawa jazdy przez okres dłuższy niż 1 rok. Zatem do niego nie mógł mieć zastosowania art. 114 ust. 1 pkt 2 b prawa o ruchu drogowym. Skoro więc organy obu instancji podstawą swoich orzeczeń uczyniły ten przepis to przyjąć należy, że decyzje oparte na tej podstawie są wadliwe, a wada polega na naruszeniu prawa materialnego przez przyjęcie błędnej wykładni wskazanej normy, zawartej w art. 114 ust. 1 pkt 2 b ustawy. Wprawdzie art. 135 ust. 2 prawa o ruchu drogowym daje policjantowi możność zatrzymania prawa jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu, za który może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdu jednak to zatrzymanie nie jest tożsame ze wskazanym w art. 114 ust. 1 pkt 2 b ustawy. W istocie jest to czynność faktyczna mająca ułatwić prowadzenie czynności procesowych w postępowaniu karnym. Wniosek taki daje się uzasadnić treścią art. 137 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, w którym wskazano organy mogące orzekać o zatrzymaniu. Pośród nich nie ma policji, toteż czynności dokonane przez ten organ nie mogą być traktowane jako te, które wyznaczają prawny skutek zatrzymania. W samym postanowieniu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. istotę czynności policyjnej określono jako odebranie prawa jazdy i wskazano, że miało to miejsce w dniu 20 lutego 2008 r. Na taki charakter policyjnej czynności zatrzymania wskazuje również art. 135 ust. 2, który wskazuje, że pomimo "zatrzymania" prawa jazdy przez policję osoba, której prawo jazdy zatrzymano może kierować pojazdami przez okres 7 dni, czyli przez czas, który ma na przekazanie prawa jazdy organowi właściwemu, ty ten orzekł o zatrzymaniu na podstawie art. 136 ust. 1 prawa o ruchu drogowym. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.