I OW 140/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia WSA del. Stanisław Marek Pietras Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Chodzieskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Starostą Chodzieskim a Starostą Poznańskim w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem małoletniej W. K. w placówce opiekuńczo-wychowawczej postanawia: odrzucić wniosek. Starosta Chodzieski złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość ze Starostą Poznańskim w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem małoletniej W. K. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W uzasadnieniu wniosku podał, że Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Chodzieży- stanowiące jednostkę organizacyjną Powiatu Chodzieskiego otrzymało z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Poznaniu- jednostki organizacyjnej Powiatu Poznańskiego postanowienie z dnia [...] sierpnia 2009 r., [...] w sprawie przekazania do PCPR Chodzież dokumentacji dotyczącej małoletniej W. K.j. Jako podstawę prawną postanowienia wskazano art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 19 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728), który stanowi, że do zadań własnych powiatu należy zapewnienie opieki i wychowania nad dzieckiem pozbawionym opieki rodziców, a także art. 86 a w/w ustawy, zgodnie z którym, powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na dziecko jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków na to dziecko jest powiat miejsca jego ostatniego zameldowania na pobyt stały. Jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że sprawa została przekazana do załatwienia Staroście Chodzieskiemu ze względu na miejsce zamieszkania małoletniej W. K., które jest miejscem zamieszkania jej biologicznej matki B. K., B., ul. L. [...] (powiat chodzieski). W ocenie Starosty Chodzieskiego miejscem zamieszkania matki dziecka nie jest miejscowość B., gdyż faktycznie nie przebywa ona tam już od kilku lat, a w dniu 4 lutego 2008 r. została z lokalu położonego w B. przy ul. L. [...] wymeldowana. Poświadczenie wymeldowania wskazuje, że matka dziecka od dnia [...] września 2007 do dnia [...] kwietnia 2011 r. jest zameldowana czasowo na terenie miasta P., ul. N. Ś. [...]. Natomiast z pozostałej dokumentacji wynika, że faktycznie w ostatnim czasie zamieszkuje w miejscowości Ł. ul. P. [...] - (powiat poznański). W związku z powyższym, zdaniem Starosty Chodzieskiego, mając na względzie treść art. 21 kpa, właściwy miejscowo do załatwienia sprawy małoletniej W. K. jest Starosta Poznański albowiem ośrodek życiowy jej matki koncentruje się w Powiecie Poznańskim. Zaznaczył, że wprawdzie Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu, który zarządził tymczasowe umieszczenie małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Chodzieży, gdyż przyjął, że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania jego matki, tj. B., ul. L. [...] (powiat chodzieski). Prawdopodobnie wówczas nie posiadał jeszcze informacji o jej wymeldowaniu z tego miejsca zamieszkania. Ponadto, wskazał, że poprzednio orzekający w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej Sąd Rejonowy Poznań- Nowe Miasto i Wilda, stwierdził, że miejscem zamieszkania małoletniej W. K. jest Ł. ul. P. [...], dla którego właściwy jest Sąd Rejonowy Poznań Grunwald i Jeżyce. Starosta Chodzieski podał również, iż w postanowieniu o przekazanie sprawy PCPR Poznań powołał się dodatkowo na art. 86 a ustawy o pomocy społecznej. W jego ocenie, określona w nim właściwość ma charakter wtórny w stosunku do art. 21 Kpa. Z przepisu tego nie wynika właściwość miejscowa Powiatu Chodzieskiego, gdyż dziecko nigdy nie mieszkało na jego terenie, ani nie było tam zameldowane. Z kolei matka dziecka została z B. wymeldowana przed urodzeniem dziecka. Podkreślił, iż przepis art. 86 a ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jeżeli nie można ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka, w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo- wychowawczej. W sprawie jest niesporne, że o tymczasowym umieszczeniu małoletniej W. K. w placówce orzekał Sąd z terenu Poznania. Natomiast przekazanie sprawy do Sądu w Chodzieży jeszcze nie przesądza, że to ten Sąd wyda orzeczenie ostateczne, gdyż sądem właściwym miejscowo dla B. jest Sąd w Wągrowcu a nie w Chodzieży. Starosta Poznański w odpowiedzi na wniosek Starosty Chodzieskiego uznał swoją właściwość do ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem małoletniej W. K. w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi (o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej) oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Wskazany przepis dotyczy sytuacji, gdy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do ich upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Do sporu dochodzi w sytuacji, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z nich uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Aby sprawa, w której powstał między organami spór mogła być rozpatrzona przez Sąd w omawianym trybie, musi być indywidualną sprawą z zakresu administracji publicznej. Z istoty bowiem sporu o właściwość i sporu kompetencyjnego, o których mowa w art. 4 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że spór może mieć miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji określonej sprawy administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05, ONSAiWSA 2006/3/75). Wniosek Starosty Chodzieskiego dotyczy wskazania organu, który jest właściwy w sprawie ponoszenia wydatków na utrzymanie małoletniej W. K. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (teks jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728) w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w tej placówce. Stosownie zaś do ust. 4 powołanego artykułu, powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawcą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza, zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3. Niewątpliwie porozumienie, o jakim wyżej mowa ma charakter publicznoprawny, bowiem dotyczy realizacji zadań publicznych. W wyniku zawarcia porozumienia pomiędzy powiatami nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny, którego treścią jest pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z określonego powiatu, umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i w rodzinach zastępczych na terenie innego powiatu. Jak wspomniano wcześniej spory o właściwość mogą dotyczyć tylko indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Tego trybu nie można zastosować do rozstrzygnięcia sporów powstających z wykonywania zadań publicznych w innych prawnych formach niż decyzja administracyjna. Taką właśnie formą jest porozumienie określone w art. 84 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, że spory pomiędzy starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość ani sporami kompetencyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozwiązanie sytuacji powstałej w rozpoznawanej sprawy jest możliwe na gruncie ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Z określonych w art. 76 ust. 2 ww. ustawy uprawnień organów nadzorczych w stosunku do powiatu wynika m.in. prawo do określenia relacji pomiędzy podmiotami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 88 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że w wypadku gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, stosuje się odpowiednio art. 87 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostałoby naruszone przez organ powiatu ma legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.