I GZ 53/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1685/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1685/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił R. K. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia terminu polegająca na uprawdopodobnieniu przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że zarówno on, jak i jego pełnomocnik do dnia 18 września 2009 r. nie mieli wiedzy o wydaniu przez organ podatkowy decyzji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i na kopercie zawierającej to rozstrzygnięcie organ administracji prawidłowo oznaczył adresata przesyłki (radca prawny A. I., będący pełnomocnikiem R. K. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym) oraz adres do jej doręczenia (ul. N. 1a/3 w D.). Wspomniana przesyłka została doręczona na ten adres w dniu 7 kwietnia 2009 r. i odebrana przez pracownika kancelarii prawniczej – R. P., która posiadała właściwe pełnomocnictwo pocztowe. Natomiast skarga na wspomnianą decyzję została wniesiona dopiero w dniu 23 września 2009 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy decyzja została prawidłowo doręczona osobie upoważnionej do odbioru korespondencji, to nie można usprawiedliwiać uchybienia terminowi do wniesienia skargi nieprzekazaniem przez tę osobę przesyłki z decyzją pełnomocnikowi skarżącego. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że osoba, która odebrała przesyłkę jest ponadto zatrudniona w innej kancelarii prawniczej, znajdującej się – wbrew twierdzeniom skarżącego – pod tym samym adresem. W ocenie Sądu, przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy, w tym odpowiedniej organizacji odbioru korespondencji. Zaistniałe w tym zakresie zaniechanie ze strony profesjonalnego pełnomocnika nie wskazuje na wystąpienie braku winy z jego strony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. K., wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.) przez przyjęcie, że nie można w niniejszej sprawie mówić o braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu, powołując się na dotychczasową argumentację oraz dołączone do zażalenia oświadczenia radcy prawnego A. I., adwokata Z. I. oraz R. P., żalący stwierdził, że radca prawny A. I. prowadzi swoją kancelarię pod adresem [...] D., ul. N. 1a/3. Doręczyciel pocztowy jest obowiązany dostarczać korespondencję tylko pod wskazany adres i tylko w tym miejscu następuje jej odbiór i skuteczne doręczenie, gdyż radca prawny A. I. nie zatrudnia pracowników. Wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, R. P. nie była i nie jest pracownikiem kancelarii wspomnianego radcy prawnego. Jest ona natomiast zatrudniona przez adwokata Z. I., którego kancelaria zlokalizowana jest w sąsiedniej klatce – pod adresem: [...] D., ul. N. 1b/1, czego potwierdzeniem jest oświadczenie tego adwokata z dołączoną do niego kserokopią informacji o podatku od nieruchomości do Urzędu Miasta w D. z dnia [...] listopada 2005 r. R. P. jest natomiast uprawniona do odbierania korespondencji przychodzącej do kancelarii A. I., ale jedynie w lokalu tej kancelarii pod nieobecność radcy prawnego i w urzędzie pocztowym na podstawie awiza pocztowego, przy czym czyni to na rzecz tej kancelarii grzecznościowo. W dniu 7 kwietnia 2009 r. listonosz przekazał do R. P. do Kancelarii Adwokackiej przy ul. N. 1b/1 wszystkie przesyłki listów poleconych adresowanych zarówno na adres Kancelarii Adwokackiej, jak i na adres Kancelarii Radcy Prawnego, pomimo że tego dnia radca prawny A. I. był obecny w swojej kancelarii. Odbierając listy polecone, pracownica potwierdziła je wszystkie pieczątką Kancelarii Adwokackiej Z. I. – również przesyłkę adresowaną z Izby Celnej we W. do Kancelarii Radcy Prawnego A. I. Przez swoje zaniedbanie nie poinformowała jednak i nie zaniosła w określonym czasie tej przesyłki do Kancelarii Radcy Prawnego A. I. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie ocena, czy uchybienie terminu nie było zawinione powinna być poprzedzona ustaleniem, czy decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009 r. została prawidłowo doręczona, stosownie do treści art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), pełnomocnikowi strony w administracyjnym postępowaniu odwoławczym – radcy prawnemu A. I. Gdyby okazało się, że doręczenie nie było prawidłowe, bieg terminu do wniesienia skargi, zależnie od dalszych ustaleń, albo nie rozpocząłby się w chwili jej wniesienia, albo też skarga byłaby wniesiona w terminie liczonym od dnia wskazanego przez stronę jako data dotarcia zaskarżonej decyzji do rąk jej pełnomocnika. W obu przypadkach zachodziłyby przeszkody do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Z akt sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą wspomnianą decyzję organ administracji wysłał na adres Kancelarii Radcy Prawnego A. I. – ul. N. 1a/3, [...] D., zaś korespondencję tę odebrała pani R. P., do czego uprawniona była na podstawie pełnomocnictwa pocztowego – co z kolei wynika z treści pisma Dyrektora Oddziału Regionalnego Centrum Poczty w W. (k. 37 akt sądowych) oraz z treści zażalenia i dołączonych do niego oświadczeń radcy prawnego A. I. oraz pani R. P. Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.) przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata: a) pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce operatora. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki zawierającej m.in. zaskarżoną decyzję wynika, że przesyłka ta nie była awizowana. Oznacza to, że dla oceny skuteczności doręczenia przedmiotowej decyzji administracyjnej niezbędne jest ustalenie, czy zawierająca ją przesyłka została odebrana przez pełnomocnika adresata pod adresem wskazanym na kopercie (vide art. 26 ust. 2 pkt 2 lit. a Prawa pocztowego), tj. ul. N. 1a/3, [...] D. Wnoszący zażalenie twierdzi, że pani R. P. odebrała przedmiotową przesyłkę w Kancelarii Adwokackiej Z. I. przy ul. N. 1b/1 w D., w której jest zatrudniona, potwierdzając odbiór tej korespondencji pieczątką wspomnianej Kancelarii Adwokackiej. Żalący powołuje się przy tym na oświadczenie adwokata Z. I., z którego wynika, że od 11 października 2005 r. mecenas ten prowadzi swoją Kancelarię Adwokacką w D. przy ul. N. 1b/1, czego potwierdzeniem ma być kserokopia informacji z dnia [...] listopada 2005 r. w sprawie podatku od nieruchomości kierowana do Urzędu Miasta w D. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle akt sprawy stanowisko to nie może być uznane za wiarygodne. Wskazać należy, że z dokumentów dołączonych do skargi – tj. kserokopii koperty zawierającej m.in. zaskarżoną decyzję (k. 13 akt sądowych); kserokopii pierwszej strony zaskarżonej decyzji (k. 9 akt sądowych), kserokopii pocztowego dowodu doręczenia przedmiotowej przesyłki (k. 11 akt sądowych) – wynika, że pani R. P. potwierdziła w dniu 7 kwietnia 2009 r. odbiór przedmiotowej przesyłki własnoręcznym podpisem oraz pieczątką Kancelarii Adwokackiej Z. I. Na pieczątce tej jako adres kancelarii wskazano "[...] D., ul. N. 1A/3", a zatem adres, pod którym kancelarię prowadzi radca prawny A. I. i pod którym pani R. P. uprawniona jest na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru korespondencji kierowanej do tegoż radcy prawnego. Z akt administracyjnego postępowania odwoławczego wynika ponadto, że wszystkie wydane w sprawie rozstrzygnięcia organu, doręczane na adres radcy prawnego A. I., były odbierane przez panią R. P. z powołaniem się na pełnomocnictwo pocztowe, przy czym należy domniemywać, że odbiór przesyłek następował w siedzibie kancelarii tego radcy prawnego, skoro nie były one awizowane. Poza przesyłką zawierającą zaskarżoną decyzję, sposób i skuteczność doręczenia nigdy nie były kwestionowane. Zauważyć również należy, że obie kancelarie mają ten sam numer telefonu i faxu, przy czym ustalenie to wynika z porównania treści nagłówków pism kierowanych przez radcę prawnego A. I. do organu administracji, a także nagłówka oświadczenia adw. Z. I. oraz pieczątki prowadzonej przez niego Kancelarii Adwokackiej. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej została skutecznie doręczona na adres pełnomocnika strony postępowania administracyjnego. Następny problem w sprawie sprowadza się do oceny, czy podnoszone przez stronę okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W tej sytuacji podnoszony przez stronę wnoszącą zażalenie fakt, że pani R. P. przez swoje zaniedbanie nie poinformowała radcy prawnego A. I. w określonym czasie o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Od pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania pracy kancelarii, zwłaszcza w zakresie odbioru korespondencji, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zaniedbania osób, którymi wielokrotnie posługuje się pełnomocnik nie mogą być uznane za brak winy w uchybieniu terminowi, bowiem to pełnomocnik ponosi wówczas ryzyko działań takich osób trzecich (tak również m.in. w postanowieniach NSA: z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 140/08, LEX nr 4944223; z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 109/05; z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II GZ 120/06; z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt II GZ 37/05), przy czym jeśli osoba taka odbiera pismo procesowe na podstawie pełnomocnictwa pocztowego, to nie ma znaczenia, jakiego rodzaju stosunek prawny, bądź system organizacyjny łączy tę osobę z pełnomocnikiem strony. Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 193 i 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie. PG ----------------------- 2