II FZ 318/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. i I. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 822/09 w zakresie sprostowania uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 marca 2010, sygn. akt I SA/ Łd 822/09 w sprawie ze skargi A. M. i I. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 822/10 w sprawie ze skargi A. M. i I. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 31 lipca 2009 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. sprostował z urzędu uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 19 marca 2010 r. w ten sposób, że na ostatniej stronie po zwrocie – "poz. 1207 ze" wpisał: "zm.), powołanej dalej jako "P.p.s.a.", dokonał miarkowania kosztów stanowiących w tym przypadku wyłącznie wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego, gdyż strona została zwolniona od kosztów sądowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 292.426 zł, natomiast skarga została uwzględniona jedynie w zakresie kwoty 23.008,72 zł stanowi mniej niż 1/10 tej wartości. Dokonując ponownego określenia zobowiązania podatkowego skarżącej, organ uwzględni jako koszt uzyskania przychodu wartość usługi zakupu i transportu kruszywa, wykonanej przez stronę na rzecz spółki "B.". Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200, art. 205 i 206 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.". W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że powyższe sprostowanie było wynikiem błędu komputerowego i należy uznać je za oczywistą omyłkę o jakiej mowa w art. 156 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), spowodowaną awarią sprzętu komputerowego. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli skarżący zarzucając mu nieważność, z uwagi na to, że przepisy p.p.s.a. nie dopuszczają uzupełnienia wyroku z urzędu szczególnie w trybie wskazanym w postanowieniu i w takiej formie. Zarzucił również naruszenie przepisów: art. 156 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne jego zastosowanie i wskazanie przez Sąd, że błąd komputerowy powodujący niewydrukowanie końcowej sekwencji 18 strony uzasadnienia wyroku (ostatnie dziesięć wersów) można sprostować w ramach przytoczonego przepisu, art. 156 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne jego zastosowanie i uzupełnienie uzasadnienia wyroku z dnia 19 marca 2010 r. w trybie w.w. przepisu odnośnie wskazania co do dalszego postępowania, o czym mowa w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., co mogłoby być dokonane w trybie art. 157 § 1 p.p.s.a. jedynie na wniosek strony, art. 157 § 3 p.p.s.a. poprzez uzupełnienie wyroku w formie postanowienia, a nie wyroku, co powoduje, że merytoryczna część rozstrzygnięcia, stanowiąca niezbędną, ustawowo określoną przez art. 141 § 4 zdanie drugie w.w. ustawy, składową tegoż rozstrzygnięcia znalazła się poza wyrokiem, art. 143 p.p.s.a. poprzez niepodpisanie przez cały skład orzekający uzasadnienia wyroku, w części uzupełnionej przedmiotowym postanowieniem, a który to fragment uzasadnienia wyroku znalazł się poza nim, a brak podpisów powoduje, że ten fragment uzasadnienia w znaczeniu prawa procesowego nie istnieje, art. 209 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów poza orzeczeniem, a nie w nim jak wymaga tego przedmiotowy przepis. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako uzasadnione podlega uwzględnieniu. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przedmiotem rozważań Sądu kasacyjnego jest postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki. Tym samym kluczowe znaczenie ma rozstrzygnięcie czy działanie Sądu wyartykułowane w sentencji zaskarżonego orzeczenia mieściło się w hipotezie art. 156 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jakkolwiek przepis ten nie wyraża tego wprost, to wykładnia celowościowa wydaje się uzasadniać pogląd, że sprostowaniu mogą ulegać również niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki popełnione w uzasadnieniu wyroku. (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1982 r., I PZ 7/82, OSNC 1982, nr 10, poz. 155). Należy stwierdzić, że zwłaszcza pojęcie "innych oczywistych omyłek" może mieć dość szeroki zakres i w przeciwieństwie do niedokładności, błędu pisarskiego albo rachunkowego jest trudniejsze do zdefiniowania. Tym samym uzasadnione wydaje się stwierdzenie, że każdy przypadek wystąpienia, bądź nie wystąpienia takiej oczywistej omyłki musi podlegać indywidualnej ocenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić trzeba, że jakkolwiek szeroko interpretować analizowany przepis, fragment "Dokonując ponownego określenia zobowiązania podatkowego skarżącej, organ uwzględni jako koszt uzyskania przychodu wartość usługi zakupu i transportu kruszywa, wykonanej przez stronę na rzecz spółki "B.". Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200, art. 205 i 206 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji." - nie mieści się w zakresie pojęcia oczywistej omyłki i tym samym wyeliminowanie uchybienia Sądu w postaci jego pominięcia w uzasadnieniu wyroku nie mogło nastąpić w drodze sprostowania. Fragment ten dotyczy bowiem wskazań skierowanych do organu administracji co do dalszego postępowania oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia. Są to obligatoryjne części składowe uzasadnienia (wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a.), których brak nie może być konwalidowany poprzez instytucję sprostowania o jakiej mowa w art. 156 § 1 i 2 p.p.s.a. Mając tym samym na uwadze treść art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji