II OSK 579/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-06
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Jerzy Bujko, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta okresowo przebywa w miejscu zameldowania, posiada tam swoje rzeczy, a sądy cywilne oddaliły powództwo o eksmisję?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że prawidłowe jest orzeczenie o wymeldowaniu, jeśli osoba faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Sąd podkreślił, że obowiązek meldunkowy ma charakter rejestracyjny i nie jest związany z prawem do lokalu, a jego celem jest rejestracja danych o miejscu pobytu, a nie ograniczenie prawa obywatela do wyboru miejsca zamieszkania. Kluczowe dla wymeldowania jest ustalenie, czy osoba opuściła miejsce pobytu stałego, co może być stwierdzone na podstawie oceny całokształtu zachowań i dowodów, a nie tylko na podstawie oświadczenia strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego o wymeldowaniu z pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożyła była żona, twierdząc, że Z. L. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od 1995 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w tym uchyleniach decyzji i ponownym rozpatrywaniu sprawy, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję o wymeldowaniu, uznając, że Z. L. faktycznie opuścił lokal i nie ma zamiaru stałego pobytu. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1721/09 w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1721/09, oddalił skargę Z. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
W dniu 27 marca 2002 r. K. L. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża, Z. L., z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, do którego przysługuje jej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu.
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o wymeldowaniu Z. L. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu.
Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie wymeldowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi K. L., wyrokiem z dnia 5 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 2451/06, uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2006 r. wskazując na konieczność przeprowadzenia dodatkowych ustaleń w sprawie.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ponieważ, w związku z upływem znacznego okresu czasu od wydania decyzji przez Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2006 r., zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w znacznej części.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o wymeldowaniu Z. L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie.
Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania Z. L., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2009 r.
Organ wskazał, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm. zwanej dalej "ustawą"), do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania konieczne jest spełnienie warunku faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące bez dokonania obowiązku wymeldowania się.
We wniosku o wymeldowanie K. L. wskazała, iż były mąż nie zamieszkuje pod tym adresem od 1995 r. (nie nocuje tam i nie przebywa w ciągu dnia), a z lokalu wyprowadził się dobrowolnie. Po dniu 26 marca 2002 r., kiedy wnioskodawczyni wymieniła zamki w drzwiach, Z. L. pokazał się w miejscu stałego zameldowania dopiero 22 kwietnia 2002 r. Został wpuszczony do mieszkania i miał okazję zabrać swoje rzeczy, ale nie uczynił tego. Pomimo wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2003r., sygn. akt [...], przywracającego Z. L. utracone posiadanie pokoju o powierzchni około 16 m2 położonego w przedmiotowym lokalu (poprzez wydanie w lipcu 2005 r. nowego kompletu kluczy do lokalu), odwołujący nigdy nie zamieszkał stale w spornym lokalu. Zdaniem wnioskodawczyni były mąż przychodzi do lokalu sporadycznie - jeden raz w miesiącu lub nawet rzadziej. Jego wizyty są krótkie, nigdy nie nocuje. Od 1995 r. do listopada 2001 r. Z. L. mieszkał w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Natomiast obecnie wynajmuje on wspólnie z drugą żoną mieszkanie, w którym obecnie koncentruje swoje życie. Organ zaznaczył, że powyższe oświadczenia potwierdzili rozpytani przez funkcjonariuszy policji sąsiedzi mieszkający w pobliżu przedmiotowego lokalu oraz kontrola meldunkowa przeprowadzona w spornym lokalu w dniu 30 maja 2006 r.
Natomiast oświadczenia Z. L. w ocenie organu mają sprzeczny charakter. Twierdził on w początkowej fazie postępowania, że w spornym lokalu nie mieszka stale od 1997 r., lecz posiada tam jednak większość swoich rzeczy, które nie są mu potrzebne do codziennego użytku. Na skutek przywrócenia mu posiadania pokoju w spornym lokalu Z. L. oświadczył, iż zamieszkał w miejscu stałego zameldowania. Natomiast w styczniu 2009 r. przyznał, iż w przedmiotowym lokalu bywa kilka razy w tygodniu, a w pokoju zamkniętym na klucz nadal posiada swoje rzeczy. W 2006 r. zawarł związek małżeński z T. T. L., i czasem nocuje wraz z nią w wynajmowanym lokalu, czasem bywa u brata, czasem u znajomych, a także w przedmiotowym lokalu, ponieważ nie może w nim zamieszkiwać stale.
W ocenie organu w oświadczeniach Z. L. ujawniły się jeszcze inne nieprawidłowości, które dodatkowo ujmują wiarygodności jego wyjaśnieniom. Do protokołu z dnia 25 sierpnia 2006 r., odwołujący stwierdził, że do przedmiotowego lokalu przychodzi w ciągu dnia o różnych porach na 2-3 godziny, natomiast w odwołaniu od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 2006 r. wskazał, że "przychodził do domu w godzinach wieczorowych gdy większość sąsiadów (...) nie zwracała uwagi, czy i kiedy ich sąsiad wrócił do domu, wychodził zaś rano gdy jeszcze spali". Ponadto w odwołaniu ujawniają się różnice dotyczące utrudniania mu zamieszkiwania przez byłą żonę w miejscu zameldowania. Przeprowadzona w dniu 30 maja 2006 r. w przedmiotowym lokalu kontrola meldunkowa wykazała, że w pokoju, który zajmuje Z. L. znajdują się meble. W szafie stwierdzono znikomą ilość bielizny. Wisiały tam jedynie garnitury i kurtki zimowe, a na podłodze stał natomiast zepsuty telewizor. W kuchni brak było żywności, a w łazience nie było żadnych środków używanych do higieny codziennej.
Fakt niezamieszkiwania przez Z. L. w miejscu stałego zameldowania potwierdzili ponadto przesłuchani w sprawie świadkowie: M. F., T. Ś., G. L. – B. oraz A. L.. Powyższe wynika również z treści pisma Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...]" oraz z notatki sporządzonej przez funkcjonariuszy policji w dniu 6 maja 2009 r.
Z. L. w lipcu 2005 r. zawarł razem z obecną żoną T. T. L. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Zgodnie z tą umową lokal został wynajęty do 31 lipca 2010 r., a najemcami są Z. L. i jego obecna żona.
W ocenie organu po stronie Z. L. brak jest zamiaru stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Całokształt jego zachowań i twierdzeń potwierdza, iż przedmiotowy lokal już od wielu lat nie jest miejscem, gdzie koncentruje on swoje życie. Dobrowolnie i trwale opuścił więc miejsce stałego zameldowania.
Z. L. w skardze na powyższą decyzję podniósł, że mieszka w przedmiotowym lokalu zajmując jeden pokój, w którym ma rzeczy osobiste (ubrania , bieliznę, pościel, przybory do golenia itp.). Skarżący korzysta z niego wprawdzie nie codziennie, lecz systematycznie. Ponieważ przedmiotowy lokal uzyskał swego czasu jako członek spółdzielni, a po rozwodzie i podziale majątku nie ma pieniędzy na nabycie innego lokalu, zajmowany pokój stanowi miejsce, z którym jest związany i do którego ma prawo wracać po pracy, czy po wyjeździe na leczenie. Okoliczności te stanowiły podstawę do dwóch orzeczeń Sadu Okręgowego w Warszawie. W jednym z nich sąd ten uznał, że skarżący ma prawo zajmowania jednego pokoju w przedmiotowym lokalu, a w drugim - oddalił żądanie eksmisji skierowane przez wnioskodawczynię.
W ocenie skarżącego pozbawienie go zameldowania w tym lokalu godzi w jego podstawowe prawa obywatelskie i koliduje z oceną sytuacji dokonaną przez sądy cywilne. Skoro żądanie eksmisji zostało oddalone przez sąd powszechny, to trudno zgodzić się ze stwierdzeniem organu, iż w lokalu tym skarżący nie ma swego centrum życiowego. Obywatel nie ma bowiem obowiązku codziennie bywać w swym mieszkaniu, a zwłaszcza, gdy była żona utrudnia mu korzystanie (dostęp do kuchni, lodówki itd.).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby jest faktyczne opuszczenie przez nią lokalu bez dopełnienia formalności wymeldowania. Ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Sam zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi on być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nie opuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem.
Organ I instancji, po uchyleniu jego decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2009 r., uzupełnił materiał dowodowy w kierunku wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia [...] marca 2007 r. W ocenie Sądu wskazuje on, że Z. L. opuścił w sposób trwały i dobrowolny przedmiotowy lokal.
Wnioskodawczyni w dniu 26 marca 2002 r. wymieniła zamki w drzwiach przedmiotowego lokalu. Po wymianie zamków skarżący uzyskał korzystny dla siebie wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2003r., sygn. akt [...], przywracający mu utracone posiadanie pokoju o powierzchni około 16 m2 położonego w przedmiotowym lokalu. Z wyjaśnień Z. L. wynika, że po korzystnym dla niego wyroku zamieszkał on w przedmiotowym lokalu. Okoliczność ta w ocenie Sądu nie odpowiada prawdzie. Sam skarżący oświadczył, że w przedmiotowym lokalu bywa kilka razy w tygodniu, a w pokoju zamkniętym na klucz nadal posiada swoje rzeczy. Sąd orzekający wyroku z dnia 5 marca 2007 r. wskazał, że w miejscu stałego pobytu zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Brak jest tych elementów w zachowaniu skarżącego.
Istotną przesłanką wskazującą na trwałe i dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu jest także okoliczność, że skarżący zawarł związek małżeński z T. T. L.. Jak sam przyznaje, czasem nocuje wraz z nią w wynajmowanym lokalu. Cele małżeństwa i doświadczenie życiowe wskazują zdaniem Sądu na to, iż małżonkowie poprzez zawarcie małżeństwa decydują się na prowadzenie wspólnego życia, obejmującego także wspólne zamieszkiwanie.
Z. L. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości, bądź zmianę przez uwzględnienie skargi oraz zasądzenie kosztów procesowych wg norm przepisanych.
Wyrokowi zarzucił nieuwzględnienie art. 2 oraz 31 ust. 1 i art. 52 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przy ocenie istoty skargi i skutków wydanego rozstrzygnięcia, opartego na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zarzucił również naruszenie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U. nr 153 poz.1270, ze zm. powoływana w dalszym ciągu niniejszego uzasadnienia jako "p.p.s.a.").
Skarżący kasacyjnie podniósł w uzasadnieniu skargi, że ocena materiału dowodowego zawarta w decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...].08.2009 r. uznana przez WSA za prawidłową narusza zastrzeżone Konstytucją wolności obywatelskie, w szczególności przewidziane w art. 2 oraz w art. 31 ust. 1, art. 52 ust. 1 Konstytucji RP z dn. 2.04.1997 r., które należy brać z urzędu pod rozwagę stosowanie do art. 8 ust. 2 tejże Konstytucji.
Obywatel RP ma bowiem prawo do wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, lecz nie ma obowiązku w miejscu tym stale przebywać, może go opuszczać w każdej chwili na dowolny okres, chyba że został pozbawiony takiego uprawnienia prawomocnym wyrokiem sądowym. Definicję miejsca zamieszkania zawiera art. 25 Kodeksu Cywilnego, do którego nawiązują przepisy meldunkowe. Według cytowanego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ponieważ nie zostało wykazane ani w postępowaniu administracyjnym ani w postępowaniu przed WSA, aby Z. L. nie przebywał w m. st. Warszawa i miał zamiar opuszczenia stolicy na stałe, nie było podstaw do pozbawienia go przymiotu mieszkańca Warszawy, drogą wymeldowania donikąd, z lokalu z którego nie został przez sąd wyeksmitowany i w którym miał swoje rzeczy (w pokoju pod zamknięciem), i w którym okresowo przebywał i oświadczył, że jest to miejsce jego stałego pobytu.
Z całości postępowania administracyjnego i sądowego wynika bezpośrednio, że Z. L. przebywa w Warszawie i można bez trudu nawiązać z nim kontakt, w tym doręczyć mu zawiadomienie urzędowe. Wymeldowanie z ul. [...] nie miało więc uzasadnienia także z punktu widzenia celów ustanowienia obowiązku meldunkowego w RP.
Kasator wskazał dalej, że w naszym kraju, odmiennie niż w wielu krajach UE (np. W. Brytanii) kontynuowany jest obowiązek meldunkowy, którego korzenie i ukształtowanie pochodzą z minionego systemu prawnego, opartego na reglamentacji wolności obywatelskiej. Z czynności meldunkowej płyną nadal skutki, nieprzewidziane przez ustawodawcę demokratycznego, który zachował niektóre przepisy z minionego okresu i w całości ich nie usunął, mimo zapowiedzi. Z meldunkiem wiążą się bowiem daleko idące konsekwencje i ograniczenia cywilno i administracyjne prawne, jak np. możliwość zawarcia ślubu, umieszczenia dziecka w przedszkolu, skorzystanie z opieki społecznej i świadczeń zdrowotnych, itd., co z istoty rzeczy nie powinno mieć miejsca w wolnym kraju demokratycznym (art. 2, art. 67- 68 Konstytucji).
W konsekwencji pozbawienia stałego zameldowania Z. L. nie może np. otrzymać paszportu lub dowodu osobistego, gdyż w RP wymagane jest dostarczenie poświadczenia zameldowania, a nie jak np. w W. Brytanii - oświadczenie obywatela. Ta nie wynikająca z ustawy i sprzeczna z Konstytucją wszechmoc meldunkowa nie była przedmiotem zainteresowania ani w postępowaniu administracyjnym ani przed sądem administracyjnym I instancji.
K. L. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i ostateczne załatwienie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., ustawodawca przewidział następujące podstawy skargi kasacyjnej: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe stosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza, że jest związany podstawami skargi kasacyjnej, o ile nie zachodzi nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Obliguje to wnoszącego skargę do wskazania konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a odnośnie do zarzutu naruszenia prawa procesowego ponadto wykazania, że podnoszone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie spełniająca powyższych wymogów uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W niniejszej sprawie nie wystąpiły wskazane w art.183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności, zatem należało przejść do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarżący kasacyjnie nie wskazał podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a, a jedynie wymienił te przepisy prawa, które - jego zdaniem - zostały naruszone.
Stawiany skargą zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a jest chybiony. Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył wprawdzie, że podnosi ten zarzut "uzupełniająco", co jednak, wobec posiadania przez ten artykuł paragrafów, nie zwalniało kasatora od wskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, której naruszenie zarzuca. Ograniczenie się do stwierdzenia, że art. 134 p.p.s.a. nakazuje rozpatrzenie sprawy również w zakresie nieobjętym wnioskami i wskazaną w skardze podstawą prawną, przy jednoczesnym braku uzasadnienia na czym naruszenie to polegało i wykazania wpływu zarzucanego naruszenia na wynik postępowania z góry skazuje ten zarzut na niepowodzenie, ponieważ uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności zarzutu. NSA nie może bowiem domyślać się toku rozumowania skarżącego kasacyjnie, ani precyzować zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Również zarzut nieuwzględnienia wskazanych przepisów Konstytucji RP nie jest trafny. Wnoszący skargę kasacyjną naruszenie to powiązał z oceną istoty skargi i skutków wydanego rozstrzygnięcia opartego na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wywodząc, że ocena materiału dowodowego zawarta w decyzji Wojewody Mazowieckiego, uznana przez WSA za prawidłową narusza zastrzeżone Konstytucją wolności obywatelskie, w szczególności przewidziane w art. 2 oraz w art. 31 ust. 1, art. 52 ust. 1 Konstytucji RP, które - zdaniem skarżącego - należy brać z urzędu pod rozwagę stosownie do art. 8 ust. 2 tejże Konstytucji.
W związku z powyższym, należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Jak wynika to zatem z cytowanego przepisu, materialne przesłanki wymeldowania nie obejmują takich okoliczności jak ocena skutków wydanego rozstrzygnięcia, w tym również jego wpływu na takie wskazane w skardze kasacyjnej możliwości wynikające z zameldowania jak: zawarcie związku małżeńskiego, umieszczenie dziecka w przedszkolu, skorzystanie z opieki społecznej świadczeń zdrowotnych.
Nie mógł zatem sąd I instancji naruszyć - w sposób zarzucany skarga kasacyjną - przepisów art. 2, art. 31 ust. 1 i art. 52 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ nie miał obowiązku ich stosowania w takim rozumieniu, jakie sugeruje kasator, skoro przywołane w skardze, a wyżej wskazane skutki wymeldowania, nie należą do materialnoprawnych przesłanek wymeldowania. Z wyżej cytowanego art. 15 ust. 2 ustawy wynika natomiast, że przesłankami wymeldowania ( z urzędu lub na wniosek) są: opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przepis ten nie określa przesłanek prawnych pojęcia: "opuszczenie miejsca pobytu stałego", co nie oznacza, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego decydować będzie wyłącznie wyraźnie potwierdzony przez zameldowaną osobę fakt dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania z zamiarem stałego przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce. Opuszczenie miejsca stałego pobytu bez zameldowania może być ustalone zarówno na podstawie faktu przyznanego przez stronę, jak i w drodze oceny innych dowodów zebranych w toku postępowania wyjaśniającego przez prowadzący je organ administracji publicznej.
Wyjaśnić dodatkowo trzeba, że należy odróżnić podnoszone skargą kasacyjną prawo obywatela RP do wyboru miejsca zamieszkania i pobytu od obowiązku meldunkowego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania", natomiast w myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy "Osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego". Przepis art. 15 ust. 1 stanowi natomiast, że: "Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca." W konsekwencji, prawu obywatela RP wyboru miejsca pobytu odpowiada obowiązek meldunkowy rozumiany jako obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Obowiązek meldunkowy ma wyłącznie charakter rejestracyjny, co wynika wprost z art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że: "Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz zgonu". Na taki również charakter obowiązku meldunkowego (rejestracyjny, niezwiązany z prawem do lokalu) wskazał jednoznacznie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie sygn. akt K.20/01 (OTK-A2002/3/34).
Tak więc, wbrew wywodom skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia nie wymagała ustalenia, czy Z. L. nie przebywał w m. st. Warszawa i miał zamiar opuszczenia stolicy na stałe, lecz na ustaleniu czy opuścił miejsce pobytu stałego, w którym był zameldowany i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W tej zaś kwestii, Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku dokonał prawidłowej kontroli prawnej zaskarżonej decyzji, ponieważ w sposób klarowny oraz zgodny z przepisami prawa procesowego i materialnego wyłożył dlaczego uznał za zgodną z prawem dokonaną przez Wojewodę Mazowieckiego ocenę materiału dowodowego, a w jej konsekwencji przyjął za nie naruszające prawa poczynione ustalenia faktyczne prowadzące do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło