IV SA/Wa 1553/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego T. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 149 § 2 kpa, w sprawie z wniosku T. K. o wznowienie postępowania i uchylenie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia, że zespół dworsko-parkowy położony w L. przy ul. [...] i ul. [...], w obecnych granicach dziatek nr [...] i [...] uregulowanych w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. , wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] , stanowiącego byłą własność M. i S. K, o powierzchni całkowitej 137,15 ha, nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm,), odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że wnioskiem z dnia 3 marca 2004 r. T. K., M. Z., J. L. i A. K. wystąpili o stwierdzenie, że zespół dworsko-parkowy położony w L. przy ul. [...] i ul. [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że dwór i otaczający go park pochodzący z majątku [...] nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na skutek wniosku T. K. z dnia 23 października 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją ostateczną z uwagi na niezawiniony brak udziału w postępowaniu oraz o jej uchylenie i wydanie decyzji stwierdzającej, że wnioskowana nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r., na zasadzie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 150 § 1 kpa wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. Zakres dochodzonego wnioskiem z dnia 3 marca 2004 r. roszczenia ostatecznie został sprecyzowany w ten sposób, że objął jedynie część nieruchomości stanowiącej zespół dworsko-parkowy, tj. nowo wydzieloną z działki nr ew. [...] działkę o nr ew. [...] i pow. 1,0987 ha, położoną przy ul. [...] i ul. [...] w L. , obręb [...]-S., uregulowaną w księdze wieczystej KW Nr [...]. Wojewoda [...] ustalił, że nieruchomość ziemska [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w całości i bez odszkodowania z dniem 13 września 1944 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na podstawie protokołu z dnia 13 października 1944 r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej na podstawie dekretu PKWN majątku S. , stanowiącego własność S. i M. K. , ustalono, że obszar ogólny przejętego majątku wynosił 137,15 ha, w tym grunty orne stanowiły 106,93 ha. Na podstawie protokołu z 15 czerwca 1950 r. z oględzin resztówki majątku S. oraz załączonego odręcznego jej szkicu ustalono, że w skład zabudowań, które również zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, wchodził budynek mieszkalny główny parterowy z kamienia, budynki gospodarcze, tj. obora, stodoła, spichlerz, szopy, kurnik oraz budynki mieszkalne i gospodarcze służby folwarcznej, zlokalizowane w otoczeniu gruntów majątku, po lewej stronie drogi [...]. Organ I instancji wskazał, że aktualnie właścicielem nieruchomości stanowiącej zespół dworsko-parkowy w granicach działek numer [...] i [...] o łącznej powierzchni 2,1965 ha położonych przy ul. [...] i [...] jest Województwo [...] , zaś użytkownikiem wieczystym Muzeum [...] w L. W toku postępowania wznowieniowego prowadzonego na skutek wniosku T. K. z dnia 23 października 2006 r., Wojewoda [...] uznał, iż wniosek został złożony przez stronę postępowania przed upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. oraz prawidłowo wskazywał przesłankę wznowienie określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W wydanym w dniu 15 listopada 2006 r. postanowieniu o wznowieniu postępowania Wojewoda [...] ustalił jedynie, czy zostały spełnione przesłanki wznowienia, nie dokonując ich oceny. 2 Prowadząc postępowanie po jego wznowieniu Wojewoda [...] nie miał wątpliwości, iż poprzednie postępowanie, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, było dotknięte wadą określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, jednakże naruszenie tej normy prawa procesowego nie miało żadnego wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. W przeprowadzonym na nowo postępowaniu ustalono, iż strona tego postępowania T. K., bez własnej winy, nie brała w nim udziału. Tym niemniej, biorąc pod uwagę treść art. 146 § 2 kpa, nie uchylono zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w trybie art, 151 § 1 pkt 2 kpa, ponieważ jest ona zgodna z prawem materialnym, tj. art. 2 ust, 1 lit, e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r, o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nowe rozstrzygnięcie w tej sprawie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym, tj. w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w literze e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa ze wskazaniem ich przeznaczenia na cele, wymienione w art. 1 dekretu, część druga. W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, iż zespół dworsko-parkowy, leżący w obrębie gospodarstwa rolnego nie był prawnie wyodrębniony od majątku ziemskiego, a więc stanowił jego część składową. Dwór stanowił część nieruchomości choć był oddzielony od reszty nieruchomości murowanym ogrodzeniem z piwniczkami w południowej części i drogami. Cała nieruchomość stanowiła współwłasność M. i S. K. w równych i niepodzielnych częściach i była uregulowana w jednej księdze hipotecznej [...]. Istniał więc, w ocenie Wojewody [...], niezaprzeczalny związek podmiotowy pomiędzy częścią nieruchomości obejmującą zespół dworsko-parkowy, a pozostałą częścią gospodarczą obejmującą grunty rolne i zabudowania 3 gospodarskie. Z treści dekretu wynika, że generalnie niewyodrębniona prawnie siedziba właściciela nieruchomości ziemskiej dzieliła los Racjonalizowanej nieruchomości. Nieruchomość ziemska, dla oceny stosowania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie może być utożsamiana tylko z użytkami rolnymi, lecz musi być rozumiana, jako obejmująca także pozostałe części, które były położone w ramach zwartego prawnie i obszarowo majątku, obejmującego również część mieszkalną. W ocenie Wojewody [...], dekret szeroko zarysowuje cel przejmowania nieruchomości ziemskich (patrz np. art. 1 ust. 2 lit. d dekretu), co wyklucza przyjęcie, iż zamiarem prawodawcy nie było generalnie przejmowanie nieruchomości niesłużących bezpośrednio produkcji rolnej. Analiza treści art. 7 dekretu (po jego znowelizowaniu w 1945 r.) w świetle którego, pełnomocnicy przejmujący zarząd majątków mieli dokonać w terminie 3 dniowym "usunięcia" dotychczasowych właścicieli, wskazuje jednoznacznie na wolę prawodawcy przejęcia siedziby (miejsca zamieszania) właściciela nieruchomości nie zaś przejęcia zarządu tylko nad częścią jego mienia. Wojewoda [...] wskazał, że podziela te poglądy, według których pojęcie nieruchomości ziemskiej nie jest tożsame z pojęciem użytków lub gruntów rolnych. W ocenie organu, o ile określona część nieruchomości nie była prawnie wyodrębniona z nieruchomości służącej produkcji rolnej nie podlegała ona przejęciu tylko wtedy, gdy stanowiła ona osobne przedsiębiorstwo służące działalności produkcyjnej lub handlowej niebędącej działalnością rolniczą. Charakteru mienia wyłączonego spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie mogły mieć natomiast części rezydencjalne nieruchomości ziemskiej usytuowane w obrębie posiadłości o charakterze rolnym. Mogły być one potencjalnie wykorzystane na cele reformy rolnej wskazane w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na szerokie ich zakreślenie (patrz ww. art. 1 ust. 2 dekretu), W ocenie organu, uwzględniając wskazane wyżej przesłanki normatywne niewydzielona z nieruchomości o charakterze rolnym część rezydencjalna jej właściciela, co do zasady, pozostaje w związku funkcjonalnym i gospodarczym z resztą nieruchomości i stanowi nieruchomość ziemską w rozumieniu art. 2 ust. 1 zd. wstępne dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład majątku ziemskiego o nazwie [...], stanowił 4 integralną część majętności, określanej w dekrecie o przeprowadzeniu reformy rolnej mianem nieruchomości ziemskiej. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 151 § 2 i art. 146 kpa uchylił w całości decyzję Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2009 r. znak; [...], którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r. znak: [...] stwierdzającej, że zespól dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] , stanowiący byłą własność M. i S. K. podpadał pod działanie art. 2 ust, 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13) oraz orzekł, że ostateczna decyzja Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004r, wydana została z naruszeniem prawa w zakresie, w jakim T. K. nie brał bez swej winy udziału w postępowaniu, nie uchylił jednak wyżej wskazanej decyzji, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że M. Z. wnioskiem z dnia 29 stycznia 1998r. wystąpiła o wydanie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r, w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) decyzji stwierdzającej, że dwór w S., gm. L. wraz z otaczającym go parkiem o powierzchni 8,62 ha nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e w/w dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia, że dwór i otaczający park pochodzący z majątku [...] , położony na terenie powiatu L., stanowiący byłą własność S. i M. K. nie podpadał pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na wniosek T.K., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2006r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004r., uwzględniając zarzut nie brania przez T.K. bez własnej winy udziału w zakończonym postępowaniu. 5 Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r., powołując się na art. 151 § 2 oraz art. 146 § 2 kpa. Od decyzji Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2009 r. odwołanie złożył T. K., przy czym argumentację zawartą w jego odwołaniu podtrzymali również J. L. i M. Z. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując odwołanie stwierdził, że jedną z przesłanek wznowienia postępowania zgodnie z art. art. 145 § 1 pkt 4 kpa jest to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 149 § 2 kpa, przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia jest po pierwsze ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa, po drugie zaś przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną, przy czym granice postępowania rozpoznawczego sprawy administracyjnej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. W wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego organ wydaje jedną z decyzji, o których mowa w art. 151 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że przedmiotem sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. było ustalenie, że zespół dworsko-parkowy majątku ziemskiego [...] podlegał wraz z całą nieruchomością ziemską stanowiącą wówczas własność S. i M. K. przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi potwierdził, że Wojewoda [...] wznawiając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. słusznie zauważył, iż w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej - art. 146 § 2 kpa. Jeśli zatem w sprawie wystąpi przesłanka negatywna określona w art. 146 § 2 kpa, wyłączająca dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia, to przy wystąpieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, organ winien stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, wskazując na okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji - por. art. 151 § 2 kpa. 6 Natomiast w przedmiotowej sprawie, jak zauważa organ odwoławczy, organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdzając, iż postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r. było dotknięte wadą określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz, że nowe rozstrzygnięcie w tej sprawie byłoby tożsame z rozstrzygnięciem dotychczasowym, błędnie zastosował art. 151 kpa. Zamiast na podstawie art. 151 § 2 kpa stwierdzić naruszenie prawa przez ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., odmówił uchylenia wskazanej decyzji, mimo iż w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 kpa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważa, iż korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie orzec co do istoty. Na tej podstawie prawnej organ naczelny stwierdza, iż w sprawie wystąpiła pozytywna przesłanka do wznowienia postępowania. Ostateczna decyzja Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r. nie została doręczona T.K. - jednemu z następców prawnych byłych właścicieli majątku ziemskiego [...] . T.K., jak wynika z oświadczenia z dnia 8 maja 2004 r., poparł wprawdzie wniosek M. Z. inicjujący postępowanie o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego stanowiącego własność M i S. K. nie podlegał przejęciu na rzecz Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie udzielił jednak wnioskodawczyni pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu w toczącym się postępowaniu. Należy zatem przyjąć, że skarżącemu jako stronie postępowania winien być umożliwiony czynny udział w każdym stadium tego postępowania, a decyzja wydana w sprawie dostarczona na wskazany przez stronę adres. Wobec nie doręczenia T.K. ostatecznej decyzji Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r., pozbawiono go, jako stronę udziału w postępowaniu, co wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ponieważ o decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2004 r. T. K. dowiedział się ok. 28 września 2006 r., to z zachowaniem miesięcznego terminu zgodnie z art. 148 § 2 kpa, wniósł o wznowienie postępowania. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że w wyniku wznowienia postępowania, w związku z wystąpieniem przesłanki pozytywnej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, przy jednoczesnym zaistnieniu przesłanki negatywnej z art. 146 § 2 kpa, w sprawie mogła zapaść na podstawie art. 151 § 2 kpa wyłącznie decyzja stwierdzająca naruszenie prawa przez ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r., w zakresie, w jakim T. K. nie brał bez swej winy udziału w postępowaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r, złożył T. K. . Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8, 10,11, 12, 35, 36, 77 i 107 kpa a także art. 2 Konstytucji RP. Skarżący podniósł również, że organy w sposób nieuzasadniony zinterpretowały art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w sposób rozszerzający zamiast zwężające, gdyż zapis ten stanowi ingerencję w prawo własności obywatela. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art, 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, co w konsekwencji prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku, do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r. stwierdzającej, że zespól dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] , stanowiący byłą własność M. i S. K. podpadał pod działanie art. 2 ust, 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13). Reguły związane z wszczęciem postępowania wznowieniowego oraz z wydawanymi w jego toku rozstrzygnięciami są szczegółowo uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedna z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1kpa oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Granice postępowania rozpoznawczego sprawy administracyjnej wyznaczone są sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną. Sprawa musi być tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym i podstawy prawnej. Mimo to, organ nie jest związany ustaleniami stanu faktycznego i prawnego dokonanymi w postępowaniu zwykłym. W przepisach art. 151 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 151 § 2 kpa zostały precyzyjnie określone wszystkie trzy rodzaje rozstrzygnięć, jakie organ może podjąć po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (151 § 1 pkt 1 kpa) może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego oraz po jednoznacznym ustaleniu, że nie zaistniały, określone w kodeksie, podstawy wznowienia. Chodzi tu o sprawdzenie twierdzeń strony wnoszącej podanie co do faktycznego spełnienia się podstaw wznowienia. Dopiero po stwierdzeniu braku tych podstaw możliwe jest wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 2 kpa ) musi być połączona z rozstrzygnięciem o istocie sprawy. Nowa decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie o całości sprawy objętej decyzją dotychczasową. Istotą wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Zatem nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy, wydaje się jak gdyby w sprawie nie było w danej instancji rozstrzygnięcia - wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2002r. sygn. akt IV SA 2759/00 Monitor Prawniczy 2002, nr 20, poz. 917. Natomiast rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie przepisu art. 151 § 2 kpa ogranicza się do stwierdzenia, wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Wydawane ono jest, gdy występują przesłanki negatywne, określone w art. 146 § 1 i 2 kpa, wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Przechodząc na grunt naszej sprawy należy stwierdzić, że w decyzji Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r. organ stanął na stanowisku, że zespól dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] , stanowiący byłą własność M. i S. K. podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wojewoda [...] po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego uznał to rozstrzygniecie za zasadne i w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. wskazując jako podstawę prawną art. 151 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Słusznie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. stwierdził, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego takiego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym toczącym się na skutek wznowienia nie przewidują i uchybienie to skorygował. Z rozstrzygnięcia zawartego w sentencji decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. wynika, że organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji co do ustaleń dokonanych przez ten organ i rozstrzygnięcia podjętego na podstawie tych ustaleń, że zespól dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. 10 W ocenie Sądu, skarżący zasadnie w skardze zarzucił organowi odwoławczemu, że naruszył art. 2 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej interpretując go rozszerzające. Przedmiotowa sprawa dotyczy zespołu dworsko-parkowego wchodzącego w skład dawnego majątku ziemskiego [...] stanowiącego byłą własność M. i S. K., która przejęta została w całości na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było w trybie § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) i jego celem było stwierdzenie czy zespół dworsko-parkowy wchodzący w skład dawnego majątku ziemskiego [...] podpadał pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Po drugiej wojnie światowej, na obszarze, który znalazł się w granicach Państwa Polskiego została przeprowadzona reforma rolna. Podstawą przeprowadzenia reformy rolnej był dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Pierwotna wersja tego dekretu została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 1944 roku Nr 4, poz. 17 z dnia 13 września 1944r. i z dniem tym dekret ten zaczął obowiązywać. Z dniem 13 września 1944r., zgodnie z art. 2 ust. 1 dekretu wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione w punktach b, c, d, i e części pierwszej tego artykułu przeszły bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele wskazane w art. 1 część druga dekretu. Pierwsze zmiany dekretu zostały wprowadzone dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r, o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 9). Zmiany te weszły w życie z dniem 19 stycznia 1945 r. Jednocześnie w art. 2 dekretu z dnia 17 stycznia 1945 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych został upoważniony do wydania jednolitego tekstu dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 17) z uwzględnieniem zmian, wynikających z przepisów, wydanych do dnia ogłoszenia jednolitego tekstu z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów i ustępów, 11 Tekst jednolity dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej został ogłoszony 19 stycznia 1945 r. w Dzienniku Ustaw Nr 3, poz. 13. W tekście pierwotnym dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zamieszczonym w Dzienniku Ustaw z 1944 r. art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze miało brzmienie: "Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym". W tekście jednolitym dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej po nowelizacji dokonanej w dniu 17 stycznia 1945 r. w art. 2 ust. 1 zdanie pierwsze zostały skreślone słowa "o charakterze rolniczym". Tak więc po nowelizacji z dnia 17 stycznia 1945 r. ustawodawca zrezygnował z określenia, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, pozostając przy samym określeniu "nieruchomości ziemskie". Po ogłoszeniu w dniu 19 stycznia 1945 r. jednolitego tekstu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Jednakże, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 824/08, "zmiana dekretu o reformie rolnej w 1945 r. nie mogła wywrzeć skutków prawnych w postaci przejścia na własność Państwa w dniu 13 września 1944 r. także innych nieruchomości niż wskazanych w dekrecie w jego brzmieniu z tej daty. Zatem dekret o reformie rolnej dotyczył pewnych kategorii nieruchomości ziemskich, a mianowicie nieruchomości o charakterze stricte rolniczym." Nieruchomości ziemskie, wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Celami, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu, jakie miały być zrealizowane w drodze przeprowadzenia reformy rolnej były: a) upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych, 12 b) tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, c) tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej, d) zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego, e) zarezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych i ogródków działkowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej lub melioracji. Dopiero nieruchomość ziemska posiadająca takie cechy i mogąca być przeznaczona na takie cele jak wskazano wyżej, podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednakże przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej jak i przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm.) nie określały wprost samego pojęcia "nieruchomości ziemskiej". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 824/08, uznał, że "skoro obowiązujące w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej systemy prawne i sam omawiany dekret, nie definiowały określenia "nieruchomość ziemska", to pojęcie to powinno być wyjaśnione z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do przepisów art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej." Najogólniejszym pojęciem prawnym jest określenie "nieruchomość" bez żadnego przymiotnika. Jeżeli dekret odnosi się do nieruchomości ziemskich, to zawęża pojęcie nieruchomości tylko do tych, które mają charakter ziemski. Tak więc przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dotyczą wszelkiego innego rodzaju nieruchomości. Biorąc pod uwagę przedmiot dekretu, jakim jest reforma rolna, należy uznać, iż nieruchomość ziemska winna ulec zawężeniu do takiej, która ma charakter rolniczy. Wszelkie inne nieruchomości ziemskie, nie mające jednocześnie charakteru rolniczego, przedmiotowo nie mogą podlegać pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. 13 Zdefiniowania pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dla potrzeb dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 19 września 1990 r. W.3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174), Według stanowiska przyjętego w tej uchwale pod pojęciem "nieruchomości ziemskiej" należy rozumieć nieruchomość ziemską, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, a więc nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego intencją ustawodawcy było przeznaczenie na cele reformy rolnej tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym że przez inne podmioty. Z przepisów tych nie wynika natomiast, ażeby na cele reformy rolnej były przeznaczone nieruchomości nie mające takiego charakteru. Wprawdzie uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. zapadła w sprawie o odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż stan w niniejszej sprawie, to jednak definicja ta ma charakter uniwersalny w odniesieniu do pojęcia "nieruchomości ziemskiej", Nie ma również decydującego znaczenia fakt, że uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. została podjęta przed dniem 16 października 1997 r, kiedy weszła w życie Konstytucja z 2 kwietnia 1997 r., która w art. 239 ust, 3 pozbawiła uchwały Trybunału Konstytucyjnego mocy powszechnie obowiązującej w sprawie ustalenia wykładni ustaw. Nie pozbawiło to jednak uchwał Trybunału Konstytucyjnego waloru poznawczego i charakteru ogólnych wskazówek interpretacyjnych w procesie stosowania prawa. Mając powyższe na uwadze możemy określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej i tak, była to nieruchomość: * ziemska o charakterze rolniczym, * stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, * spełniająca normy obszarowe , o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, * nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu, 14 Za takim szerokim rozumieniem nieruchomości ziemskiej sklasyfikowanej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu opowiedział się również Naczelny Sądu Administracyjny w uchwale z dnia 5 czerwca 2006 r. wydanej w sprawie sygn. akt I OPS 2/06. Tak więc spełnienie nie tylko norm obszarowych decydowało o podpadaniu nieruchomości pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Spełnienie przez nieruchomość lub jej część wszystkich wyżej wymienionych przesłanek pozwalało dopiero uznać, iż nieruchomość podpadała pod zapis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wykładnia przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w zakresie pojęcia "nieruchomości ziemskiej" zawarta w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. znalazła aprobatę w orzecznictwie sądowym. Odwołują się do niej liczne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego np. uchwała Sądu Najwyższego z 27 września 1991 r. III CZP 90/91, OSNC 1992, nr 5, poz. 72, wyrok Sądu Najwyższego z 13 lutego 2003 r. III CKN 1492/00 Lex nr 78867, wyrok NSA z 18 października 2005 r. OSK 1518/04 Lex nr 201351, wyrok NSA z 22 kwietnia 2004 r. OSK 46/04 ONSAiWSA 2004/1/20, wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r. IVSA 2724/98 Lex nr 75563, wyrok NSA z 6 listopada 2000 r. IVSA 801/99 Lex nr 53402, wyrok NSA z 22 sierpnia 2000 r. IVSA 2582/98 Rejent 2001/12/193. W przypadku powstania sporu, czy dana nieruchomość lub jej część, przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej podpadała pod ten przepis, spór taki rozstrzygany był w trybie postępowania administracyjnego wszczynanego na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie § 5 rozporządzenia, reguluje tryb orzekania w sprawach, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2006 r. I OPS 2/06 przesądziła, iż przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnych o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tak więc orzekając w trybie § 5 rozporządzenia 15 można wyłączyć spod działania przepisów o reformie rolnej tę część nieruchomości ziemskiej, która nie spełnia przesłanek art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie toczyło się w trybie § 5 rozporządzenia. Zadaniem tego postępowania było ustalenie i rozstrzygnięcie, czy część majątku ziemskiego w postaci zespołu dworsko-parkowego wchodzącego w skład dawnego majątku ziemskiego [...] podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i tym samym podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wymaga kwestia, czy część nieruchomości ziemskiej [...] w postaci zespołu dworsko-parkowego podlegała przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Skoro tak zwany zespół dworsko-parkowy położony był w parku, to już to przesądza, że nie miał on charakteru rolnego. Park nie jest miejscem, w którym może być prowadzona działalność rolnicza. Tym samym część nieruchomości stanowiąca przedmiotowy zespół dworsko-parkowy nie mogła być przeznaczona na realizację celów reformy rolnej wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d, e dekretu. W szczególności przejęcie zespołu dworsko-parkowego nie mogło realizować celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. d i e, gdyż wyraźnie jest w nich mowa o zarezerwowaniu terenów pod określone cele a nie obiektów. W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, powinno brzmieć, iż na własność Skarbu Państwa w całości przechodzą bezzwłocznie bez żadnego wynagrodzenia tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, które jednocześnie mogą być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu, ponadto stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości powierzchni użytków rolnych. I taką definicją powinien był posłużyć się organ I instancji i organ odwoławczy rozpatrując wniosek T. K. z dnia 23 października 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczna decyzja Wojewody [...]z dnia [...] czerwca 2004 r. Szersze rozumienie pojęcia nieruchomości ziemskiej nie znajduje uzasadnienia w przepisach dekretu. Struktura normatywna dekretu jest taka, ze najpierw w art. 1 ustalone są cele jakie ma zrealizować reforma rolna, następnie art. 2 wskazuje nieruchomości 16 ziemskie jakie w związku z realizacją celów reformy rolnej przechodzą na rzecz Skarbu Państwa. Te dwa przepisy razem interpretowane wskazują m. in. jakie nieruchomości ziemskie na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu podpadają pod reformę rolną. Artykuły 6 i 7 dekretu dotyczą nieruchomości ziemskich przejętych na cele reformy rolnej, ale na ich podstawie nie można rozszerzać zakresu przedmiotowego reformy rolnej ponad to, co wynika z interpretacji art. 1 i 2 dekretu, a w szczególności, że reforma rolna obejmuje te nieruchomości lub ich części, które nie nadają się do realizacji celów reformy rolnej. Zakres przedmiotowy reformy rolnej nie może być również rozszerzany poprzez interpretację przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r., jak to uczynił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji powołując się na § 44 tegoż rozporządzenia. Zakres nieruchomości ziemskich przejmowanych na cele reformy rolnej może wynikać tylko z samych przepisów dekretu, a nie z aktów wykonawczych do niego niższej rangi. Na etapie wykonywania reformy rolnej jej zakres nie może być rozszerzany, gdyż narusza to przepisy samego dekretu. Organ administracji publicznej wydając decyzję administracyjną na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. powinien zbadać czy przejęta na cele reformy rolnej nieruchomość spełnia wszystkie przesłanki przesądzające o podpadaniu jej pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W przypadku stwierdzenia, że dana nieruchomość w części nie jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym zbada, czy pozostawała ona w takim związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską, który przesądza o konieczności łącznego ich przejęcia na cele reformy rolnej. Przy czym należy wziąć pod uwagę, że ta część nieruchomości, która stanowiła grunty rolne pełniła funkcję gospodarczą. Natomiast zespół dworsko-parkowy pełnił funkcję mieszkaniową. Obie te funkcje: gospodarcza i mieszkaniowa są funkcjami rozdzielnymi, nie spełniającymi tych samych celów. Dlatego trudno jest mówić o związku funkcjonalnym pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a pozostałą gospodarczą częścią nieruchomości ziemskiej nakazującym łączne ich przejęcie na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust, 1 lit. e dekretu. 17 Organ odwoławczy ponownie rozpoznając odwołanie od decyzji Wojewody [...]z dnia [...] lutego 2009 r. wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wyżej zaprezentowanej oceny prawnej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.