II SA/Bk 459/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr 1192/2009 w przedmiocie odmowy wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w H. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: Raportem z dnia [...] lutego 2009 r. S. G. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w H. o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców w okresie od dnia 28.12.1985 r. do dnia 31.08.1987 r. (tj. od ukończenia 16 roku życia do rozpoczęcia pracy) do wysługi lat pracy, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w H. odmówił S. G. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat pracy za okres od dnia 28.12.1985 r. do dnia 31.08.1987 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż praca S. G. w gospodarstwie rolnym rodziców nie spełniała warunków wynikających z przepisów prawa, które obowiązywały w wymienionym wyżej okresie pracy, ponieważ zainteresowany uczył się w tym czasie w szkole ponadpodstawowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. G. Stwierdził w nim, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców powinien być uwzględniony przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z uwagi na to, że praca ta była w tym okresie jego głównym źródłem utrzymania ponieważ w szkole zawodowej, do której uczęszczał nie otrzymywał wynagrodzenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż skoro S. G. pracował na gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 28.12.1985 r. do 31.08.1987 r. to w sprawie znajdą przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 28 marca 1983 r. W świetle tych regulacji zainteresowanemu nie przysługiwał status domownika w rozumieniu tych przepisów i dlatego okres jego pracy w gospodarstwie rolnym, w momencie gdy był uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej w H., nie mógł być uwzględniony przy ustalaniu prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu lat pracy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję wniósł S. G. Zarzucił on zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy poprzez odmowę uwzględnienia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 28.12.1985 r. do dnia 31.08.1987 r. do stażu pracy. 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 pkt 2, art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez uznanie, że skarżący nie mógł być uznany w okresie od dnia 28.12.1985 r. do dnia 31.08.1987 r. jako domownik pracujący w gospodarstwie rolnym rodziców. W motywach skargi skarżący powołał się na wyroki: Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28.06.1991 r. sygn. akt III Aur 23/91 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05.10.2001 r. , sygn. akt II Sa 1858/01, wskazując, że definicja domownika nie wiązała tego pojęcia z ubezpieczeniem społecznym płaconym przez rolnika oraz, że bez znaczenia pozostaje fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej, jeśli z całokształtu okoliczności sprawy wynika, iż nauka nie wykluczała możliwości stałej pracy na gospodarstwie rolnym. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie ustępu 2 i 3. Zaakcentować przy tym trzeba, że elementem postępowania w przedmiocie ustalenia terminu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentowej jego wysokości jest również kwestia wliczenia bądź odmowy wliczenia okresu pracy skarżącego sprzed przyjęcia do służby w Policji do okresu wysługi lat w Policji. W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, iż do dnia 1 stycznia 1991 r. obowiązywała ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). Definiowała ona pojęcie domownika - jej art. 2 pkt 2 przesądzał, że niezbędnym wymogiem uznania za domownika w sensie tego przepisu jest m.in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym. Z kolei rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, tzn. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.) precyzowało w § 2 ust. 2 pkt 1, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r. skarżący nie mógł więc być uznany za domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej. Bezsporne jest bowiem, że w tym czasie kształcił się on w szkole ponadpodstawowej, tj. w Zasadniczej Szkole Zawodowej w H. Stan ten zmienił się od 1 stycznia 1991 r. W tym dniu weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24 ze zm.). W art. 6 pkt 2 definiującym pojęcie domownika nie wymaga już ona, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania tego domownika, wprowadza natomiast wymóg stałej pracy w gospodarstwie. Na mocy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), do takiego stażu pracy, a w związku z § 4 pkt 5 rozporządzenia - do wysługi lat w służbie w Policji, wlicza się okresy zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. W przedmiotowej sprawie kluczowego znaczenia nabiera zatem kwestia zastosowania właściwych przepisów definiujących termin "domownik" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Ogólną regułą prawa intertemporalnego jest zasada "lex retro non agit", która oznacza zakaz wstecznego działania nowej ustawy - jej przepisów o charakterze materialnym, do stanów faktycznych powstałych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Jedynie przy zmianach prawa proceduralnego (gdy brak przepisów przejściowych) zasadą jest, że przy wykonywaniu czynności procesowych stosuje się prawo, które obowiązuje w czasie dokonywania czynności - "reguła bezpośredniego działania prawa nowego". Reguła powyższa nie narusza jednak w swej istocie zasady niedziałania prawa wstecz. Z retroaktywnym działaniem przepisów będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy prawodawca nakaże określone fakty prawnie relatywne zaistniałe przed wejściem w życie nowych przepisów oceniać w świetle nowych przepisów. Tak jednak nie stało się w omawianej sprawie, zauważyć bowiem należy, że aktualnie obowiązująca ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia "domownik" zawartej w poprzedniej lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej. W tej sytuacji odwołać się należy do wskazanej wyżej zasady dalszego działania ustawy dawnej. Skarżący wniósł o wliczenie mu do stażu służby w Policji okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 28.12.1985 r. do 31.08.1987 r., a który to okres w całości objęty był poprzednią ustawą ubezpieczeniową. W tej sytuacji praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców powinna więc być oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Konsekwencją tego stanowiska jest też konieczność stosowania wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skarżący nie był zatem domownikiem w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów. Odmowa wliczenia mu okresu pracy w gospodarstwie rolnym przez organy obu instancji do stażu służby była więc zasadna. W tej sytuacji, mając na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.