II OSK 710/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski /spr./ Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. NSA Zofia Flasińska Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1192/09 w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. 2. zasądza od S. T. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 1192/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] lutego 2009 r. o cofnięciu S. T. pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż S. T. zarzucono popełnienie przestępstwa, określonego w art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., tj. tego, że w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził Wielkopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 120 753,35 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do rodzaju i ilości wykonywanych w spółce procedur medycznych. Zdaniem organu, w związku z powyższym nie można uznać go za osobę odpowiedzialną, wiarygodną i dającą gwarancję należytego korzystania z broni. Stanowisko takie - zdaniem Komendanta Głównego Policji - wynika z konieczności ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, dla których to dóbr potencjalnym zagrożeniem mogą być osoby posiadające pozwolenie na broń, stojące pod zarzutem nieprzestrzegania obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu naruszają prawo. Sąd wskazał, iż materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.), który stanowi, że organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 -6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, zgodnie z którym pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Sąd podkreślił, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, czy też wszczęcie postępowania karnego, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Z tego względu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt III SA 2258/02, LEX nr 158939 i powołany w nim wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt III SA 866/02 oraz wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 955/06, niepubl.), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt wszczęcia postępowania karnego i wniesienie aktu oskarżenia, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, a jego cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw lub, w stosunku do których toczy się postępowanie karne, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym skazane za popełnienie przestępstw objętych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw. Sąd stwierdził, że stanowisko Komendanta Głównego Policji opiera się na uznaniu, że osoba popełniająca przestępstwo nie szanuje obowiązującego porządku prawnego i narusza przepisy prawa, a więc może również użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Przyjęcie takiego poglądu prowadzi jednak w konsekwencji do pozbawienia pozwolenia na broń każdej osoby, która popełniła przestępstwo, bez względu na jego rodzaj i zakres winy sprawcy, czego ustawa o broni i amunicji nie przewiduje. Byłoby to równoznaczne z wprowadzeniem kary dodatkowej, którą może wprowadzić jedynie ustawodawca, a nie organy administracyjne i sądy stosujące prawo. Również stwierdzenie, że pozwolenie na posiadanie broni może uzyskać i zachować tylko osoba o nieposzlakowanej opinii, nie ma oparcia w obowiązującej ustawie. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w obecnie obowiązującym brzmieniu, do osób, co do których zachodzi uzasadniona obawa niewłaściwego użycia broni, zaliczył w szczególności skazanych za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu lub podejrzanych o popełnienie takich przestępstw. Przyjęcie przez Komendanta Głównego Policji, że każdy skazany lub podejrzany o popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa może również użyć broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego narusza zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Historyczny rozwój art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który w pierwotnym brzmieniu wymieniał popełnienie przestępstw z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, jako tworzące zagrożenie użycia broni w sposób wskazany tym przepisem, może być wskazówką ustawodawcy, co do rodzaju przestępstw, które i w obecnie obowiązującym stanie prawnym uzasadniają taką obawę. W ocenie Sądu I instancji, zaskarżone decyzje wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały przez Sąd uchylone. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komendant Główny Policji, opierając ją na podstawach: - naruszenia prawa materialnego tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że wobec strony, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem już sam fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie wymienionego czynu został oznaczony przez ustawodawcę w szczególności jako wskazujący na zaistnienie takiej obawy. - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały zaskarżone decyzje bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Powołując się na te podstawy kasacyjne, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, iż prawomocne skazanie lub podejrzenie o popełnienie przestępstwa określonego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wprost nakazuje uznać osobę posiadającą pozwolenie na broń za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ powołał się w tym zakresie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09. Organ podniósł ponadto, że Sąd błędnie uznał, że w tej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia czy względem skarżącego istnieje uzasadniona obawa użycia broni sprzecznie z prawem, skoro sam fakt prowadzenia postępowania karnego przeciwko niemu o przestępstwo przeciwko mieniu oznacza, że taka obawa istnieje. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący podzielił argumentację prawną przedstawioną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zasadny jest zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni i zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze. zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. W myśl art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji) pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W uchwale z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09 (ONSAiWSA 2010/1/5) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Uchwała ta dotyczy wprawdzie kwestii cofnięcia pozwolenia na broń osobie prawomocnie skazanej za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, lecz wykładnia tego przepisu dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tej uchwały ma znaczenie również dla jego zastosowania w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał mianowicie, że zwrot "w szczególności" użyty w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 przedmiotowej ustawy oznacza, że co do tych osób, które zostały wymienione po tym zwrocie, ustawodawca sam rozstrzygnął, że w stosunku do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela tę interpretację art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że w przypadku ustalenia, że w stosunku do osoby, która posiada pozwolenie na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu organ jest zobowiązany do cofnięcia pozwolenia na broń. W związku z powyższym wykładnię tego przepisu dokonaną przez Sąd I instancji należy uznać za błędną. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu określonego w art. 286 § 1 k.k., organ prawidłowo zastosował więc przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, cofając skarżącemu pozwolenie na broń. Trafnie również Komendant Główny Policji podniósł w skardze kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., iż Sąd I instancji błędnie uznał, że w tej sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia czy względem skarżącego istnieje uzasadniona obawa użycia broni sprzecznie z prawem. Skoro sam fakt toczenia się przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu oznacza, że zachodzi przesłanka cofnięcia mu pozwolenia na broń określona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to organy administracji rozpatrujące tą sprawę mogły ograniczyć postępowanie dowodowe tylko do ustalenia tego faktu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a.