I SA/Bk 504/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marcin Kojło, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru oraz odmowy zwolnienia towaru z należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego K. S. kwotę 736 (słownie: siedemset trzydzieści sześć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie. Decyzją z [...] września 2009 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] czerwca 2009 r. nr [...], w której odmówiono Panu K. S. (dalej również jako Skarżący) zwolnienia od cła towaru wymienionego w poz.1-3 zgłoszenia celnego tj.: samochodu osobowego marki [...] rok prod. [...], kosiarki, rowerów (2 szt.), ustalono wartość celną ww. towarów oraz określono należne od tych towarów kwoty cła. Z ustaleń organów wynika, że Skarżący 12 grudnia 2008 r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu towar (ww. samochód osobowy oraz rzeczy używane w tym odzież - 5 opakowań), wnioskując jednocześnie o jego zwolnienie z należności celnych na podstawie art. 184 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r., str. 1 ze zm. (dalej w skrócie: "WKC") i na podstawie art. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83 z 28 marca 1983 r. ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. Urz. WE L Nr 105 z 23 kwietnia 1983 r. ze zm., dalej jako "rozporządzenie nr 918/83"). Do zgłoszenia celnego SAD [...] Skarżący załączył m.in.: listę mienia przesiedlenia z 10 grudnia 2008 r.; dokument zakupu pojazdu [...] z 10 maja 2008 r. na kwotę [...] USD (wartość netto pojazdu - [...] USD); fakturę za transport pojazdu z C. w USA do portu w Gdyni w Polsce na kwotę [...] USD; instrukcje dot. wysyłki (Shipping Instrukcjon) z 7 listopada 2008 r.; polisę ubezpieczeniową z 11 listopada 2008 r. na przewóz samochodu; dowód własności pojazdu wystawiony 16 maja 2008 r. na Skarżącego, ze wskazaną datą sprzedaży 10 maja 2008 r.; dokument potwierdzający ubezpieczenie powyższego samochodu od 11 maja 2008 r. do 11 listopada 2008 r. Organ wskazał, że w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego sformułowano jedynie zarzuty dotyczące odmowy zwolnienia od cła samochodu [...]. Następnie, powołując się na treść art. 2, art. 3, art. 4 i art.131 rozporządzenia nr 918/83, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku przywozu prywatnych pojazdów samochodowych, dokumentem potwierdzającym używanie pojazdu w poprzednim miejscu zwykłego zamieszkania przez osobę przesiedlającą się przez okres 6-miesięczny przed datą, w której osoba zainteresowana przestała stale zamieszkiwać w państwie trzecim, które opuściła - jest dowód rejestracyjny pojazdu wystawiony na nazwisko tej osoby. Nie podzielił tym samym stanowiska, że już sam zakup samochodu powoduje rozpoczęcie jego użytkowania w rozumieniu ww. przepisów. Samochód osobowy nie może być, bowiem w Stanach Zjednoczonych Ameryki Pn. użytkowany (przez co należy rozumieć poruszanie się nim po drogach publicznych) bez jego uprzedniego zarejestrowania. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że z przedłożonego przez Skarżącego dowodu rejestracyjnego wynika, iż samochód został zarejestrowany 15 maja 2008 r., (początek użytkowania pojazdu przez Skarżącego na terenie USA). Wprawdzie w toku postępowania Skarżący wyjaśniał, iż pojazd był uprzednio zarejestrowany na jego nazwisko 10 maja 2008 r. na inny adres zamieszkania, jednak nie poparł tego twierdzenia żadnym dowodem. Organ przyjął za udowodniony początek użytkowania przez Skarżącego przedmiotowego samochodu w USA dzień 15 maja 2008 r. W kwestii daty zakończenia użytkowania pojazdu w USA, organ dwoławczy wskazał, że z dokumentu wystawionego przez przewoźnika (A.) wynika, iż pojazd był zdeponowany w magazynie tej firmy w dniu 12 listopada 2008 r. Z ręcznej adnotacji umieszczonej na załączonym do zgłoszenia celnego dokumencie "Shipping instruction", a wystawionym przez firmę T., organizującą przewóz oraz odbierającą pojazd od Skarżącego, wynika, iż pojazd został przekazany tej firmie 7 listopada 2008 r. Z późniejszych natomiast wyjaśnień, zarówno Skarżącego, jak i firmy T., wynika, iż pojazd dostarczony został przez Skarżącego do wysyłki 12 listopada 2008 r. Powyższą sprzeczność firma wyjaśniła w ten sposób, iż pierwotny dokument został wystawiony omyłkowo, a data 7 listopada 2008 r. nie dotyczy faktycznego przyjęcia samochodu do przewozu, lecz daty otrzymania telefonicznego zgłoszenia od Skarżącego. Firma T. wyjaśniła, iż poprzedni dokument "Shipping Instruction" został anulowany, a w jego miejsce wystawiono nowy, z datą 12 listopada 2008 r. Ponadto organ zwrócił uwagę, że uzyskano dodatkowe wyjaśnienia od tej firmy, potwierdzające przyjęcie do przewozu samochodu w dniu 12 listopada 2008 r. Wyjaśnienia te nie zostały podważone skutecznym przeciwdowodem. Organ odwoławczy nie uwzględnił natomiast argumentu, iż pośrednim dowodem na zarejestrowanie pojazdu 10 maja 2008 r. jest umowa ubezpieczeniowa z 11 maja 2008 r., gdyż pojazd nie mógłby być ubezpieczony, gdyby nie był uprzednio zarejestrowany, bowiem do ubezpieczyciela należy dojechać samochodem, który, aby mógł się poruszać po drogach, powinien być wcześniej zarejestrowany. Odnosząc się do powyższego, organ zauważył, że po pierwsze, nie ma przeszkód, aby agent ubezpieczeniowy sam przyjechał do klienta w celu ubezpieczenia samochodu, po drugie Skarżący podnosząc powyższy argument, potwierdza pośrednio tezę, że samochód, wbrew twierdzeniu jej oraz firmy T., nie został nadany do przewozu 12 listopada 2008 r., bowiem w tym dniu już nie był ubezpieczony, więc nie mógł się poruszać po drogach publicznych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej wymagany dla zwolnienia pojazdu od cła warunek co najmniej 6-miesięcznego użytkowania pojazdu w poprzednim miejscu zamieszkania przez osobę przesiedlającą się, nie został w niniejszej sprawie spełniony. W skardze do tut. Sądu pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie: 1. rozporządzenia nr 918/83, a szczególnie art. 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, a szczególnie dowolne ustalenie pojęcia "używanie"; 2. art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej w skrócie: "O.p.") poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów prawa Wspólnotowego; 3. art. 121 O.p. przez prowadzenie postępowania zmuszając skarżącego do wykazania stanów faktycznych w sposób niemożliwy do zrealizowania, podczas gdy po stronie Skarżącego istnieje możliwość dowodzenia we wszelki sposób nie sprzeczny z prawem, co też Skarżący uczynił, przez co naruszono przepisy postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, 4. art. 122 O.p. poprzez wybiórcze potraktowanie dowodów przedłożonych przez skarżącego w zakresie okresu posiadania i używania samochodu [...] w USA, a nadto nie podjęcia próby uzyskania informacji bezpośrednio z USA przez organ, do czego zobowiązuje naruszony przepis, przez co naruszono przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, przez uznanie, że Skarżący jest przeciwnikiem procesowym Urzędu Celnego, któremu nie udało się przedstawić skutecznych przeciwdowodów jego twierdzeniom, co powoduje, że postępowanie w sprawie należy uznać za nierzetelne. Autor skargi podniósł, że Skarżący nie był w stanie przedłożyć dowodu (odpisu lub zaświadczenia) o fakcie rejestracji pojazdu w dniu 10 maja 2008 r., bowiem aby uzyskać taki dowód musiał osobiście stawić się w urzędzie, który dokonał rejestracji na terenie USA. Skarżący podniósł także, że na stronie firmy C., gdzie można uzyskać historię pojazdu znajduje się zapis, iż przedmiotowy samochód został zarejestrowany 10 maja 2008 r., a więc zgodnie z twierdzeniami Skarżącego i dowodem ubezpieczenia. Ponadto w skardze zauważono, że spornym pojęciem jest ustalenie od kiedy, w sytuacji właściciela nowo nabytego pojazdu, będzie można mówić o używaniu pojazdu i czy używanie to tylko jazda po rejestracji czy też inne władcze czynności związane z pojazdem. Zdaniem Skarżącego problem zwolnienia mienia przesiedleńczego został określony również w rozporządzeniu Ministra Finansów z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego. W przepisie tym chodzi tylko o "rzeczy służące do użytku osobistego", a w ustawie o VAT w art. 47 o "rzeczy służące do osobistego użytku". W tym kontekście pojęcie to oznacza, że pojazd musi być w dyspozycji osoby, który ubiega się o zwolnienie od akcyzy a nie osób trzecich. Kupienie samochodu na swoje nazwisko i odebranie go od sprzedawcy zapoczątkowuje okres "służenia do użytku osobistego" nabywcy, zapoczątkowuje okres posiadania i używania samochodu. Polskie ustawodawstwo używa jednego określenia będącego synonimem określeń zawartych w rozporządzeniu Rady i odmienne ustalenia w tym zakresie obu organów są niezgodne z prawem i zasadami logiki zważywszy, że przytoczone przepisy zostały dodane na skutek implementacji przepisów polskich z przepisami unijnymi, między innymi z rozporządzeniem Rady 918/83. Zdaniem pełnomocnika, niezależnie od powyższego organy winny przy dokonaniu oceny stanu prawnego samochodu po dniu 10 maja 2008 r. wziąć pod uwagę nie tylko przedłożone dokumenty, ale również zasadę wynikającą z przepisów dotyczących rejestracji w Polsce. Jest rzeczą oczywistą, że nie można wyjechać z salonu po zakupie samochodu, jeśli nie będzie miał on numerów rejestracyjnych tymczasowych lub stałych. Taka sama zasada obowiązuje w USA, zaś organy celne mają o tym wiedzę. Na potwierdzenie powyższej argumentacji do skargi dołączono przetłumaczony wydruk ze strony internetowej firmy C. Ponadto zwrócono uwagę, że w aktach złożone są inne dwa dowodu, tj. oświadczenie o stanie licznika z 10 maja 2008 r. i dowód rejestracji, które potwierdzają fakty podane przez Skarżącego. Końcowo pełnomocnik podkreślił, iż dowód rejestracji nie pochodzi z 15 maja 2008 r., jak podnoszą organy celne, lecz z 13 maja 2008 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do przedłożonego wydruku internetowego, organ wskazał, że z nie wynika z niego, iż w dniu 10 maja 2008 r. przedmiotowy samochód został zarejestrowany na nazwisko osoby przesiedlającej się i że od tego dnia Skarżący używał pojazd zgodnie z jego przeznaczeniem w państwie trzecim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Sąd badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 122, art.180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. oraz art. 3 rozporządzenia nr 918/83, poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Warunki pozwalające na zwolnienie towaru z należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego na obszar celny Wspólnoty UE przez osoby fizyczne przesiedlające się z państw trzecich na obszar Wspólnoty zostały określone w art. 2-10 rozporządzenia nr 918/83. Przy, czym wspomniane zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres, co najmniej 12 miesięcy (art. 4). Ponadto zwolnienie dotyczy mienia osobistego, które pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, które opuściła (art.3a). Mienie osobiste tworzą m. in. prywatne pojazdy mechaniczne (art.1 ust. 2 pkt c). Natomiast stosownie do art. 3 rozporządzenia nr 918/83 zwolnienie z należności celnych ograniczone jest do mienia osobistego, które za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim zwykłym miejscu zamieszkania, przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana opuściła zwykłe miejsce zamieszkania w państwie trzecim oraz jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu stałego zamieszkania. W rozpatrywanej sprawie niesporne jest, że Skarżący przebywał poza obszarem celnym Wspólnoty UE przez okres przekraczający 12 miesięcy i powrócił na stałe do Polski w grudniu 2008 r. Sporny w niniejszej sprawie jest natomiast czasokres, w jakim Skarżący posiadał i używał samochód [...] w poprzednim miejscu zamieszkania przed datą, w której opuścił zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium USA (w państwie trzecim) warunkujący zwolnienie od należności celnych, a w konsekwencji i podatkowych mienia przesiedleńczego w postaci samochodu osobowego. Organ celny odmówił Skarżącemu zwolnienia z należności celnych sprowadzonego samochodu osobowego [...], gdyż uznał, że Skarżący nie posiadał i nie używał pojazdu na terytorium USA przez okres, co najmniej sześciu miesięcy. Twierdzenie to organ wywiódł z faktu, że Skarżący nie przedłożył pomimo wezwania zagranicznego dowodu rejestracyjnego, który potwierdzałby zarejestrowanie pojazdu poza obszarem Wspólnoty UE na jego nazwisko przez okres warunkujący zwolnienie z należności celnych. W ocenie Sądu stanowisko organu w powyższym zakresie jest nieuzasadnione, gdyż opiera się na założeniu, że zasadniczo tylko zagraniczny dowód rejestracyjny pojazdu może potwierdzić fakt posiadania i używania pojazdu przez Skarżącego w państwie trzecim. Tym czasem z przepisów cyt. na wstępie rozporządzenia nr 918/83 nie wynika wymóg zarejestrowania pojazdu (jego czasokresu) w kraju trzecim, który uzasadniałby uzyskanie przez posiadacza pojazdu uprawnienia do zwolnienia z należności celnych. Istotnym w świetle przepisów rozporządzenia jest natomiast posiadanie i używanie pojazdu przez okres, co najmniej sześciu miesięcy w kraju trzecim, przed przyjazdem na obszar Wspólnoty UE. Powyższe pozwala uznać za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 3 rozporządzenia nr 918/83, poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Uwzględniając wskazane przepisy oraz ich interpretację należy stwierdzić, że brak dokumentu potwierdzającego zarejestrowanie na Skarżącego w USA pojazdu przez okres co najmniej sześciu miesięcy przed jego sprowadzeniem, zwłaszcza, że tytuł własności obejmuje okres wymagany w przepisach rozporządzenia nr 918/83, nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, jak zrobił to organ orzekający w sprawie, że Skarżący nie był w posiadaniu pojazdu i że go nie używał przez czas wymagany przepisami. Skarżący w toku postępowania przedłożył także inne dokumenty, które w sposób pośredni potwierdzały okres użytkowania samochodu na terenie USA, w tym dowód ubezpieczenia samochodu [...] w stanie I. (wraz z jego tłumaczeniem) – polisa ważna od 11 maja 2008 do 11 listopada 2008 r. oraz oświadczenie dealera z 10 maja 2008 r. o stanie licznika w momencie przeniesienia prawa własności, w którym wskazano jako adres nabywcy: [...], tj. adres wskazywany przez Skarżącego jako adres, który figurował w dowodzie rejestracyjnym przy pierwszej rejestracji samochodu (wyjaśnienia Skarżącego potwierdza również dołączony do skargi wydruk "Historii własności pojazdu", ze strony internetowej firmy C.). Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r.- Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz.622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Wobec powyższego obowiązkiem organu orzekającego w sprawie, zgodnie z przepisami art. 122, art.187 § 1 O. p. było podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodnego, a także ocena na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art.191 O.p. Ponadto pamiętać należy, że zgodnie z art.180 O.p. jako dowód w postępowaniu należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Z powyższego wynika, że wszystkie środki dowodowe, z wyjątkiem korzystających ze szczególnych domniemań wzmacniających ich moc dowodową, mają jednakową mocy dowodową. Reguły składające się na treść zasady swobodnej oceny dowodów to: obowiązki dotyczące: rozważenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego (wszystkich dowodów zebranych w sprawie); obowiązek dokonania oceny uwzględniającej wskazania doświadczenia życiowego; przeprowadzenia rozumowania zgodnie z zasadami logiki i z zasadami wiedzy; oparcie rozstrzygnięcia (bezstronne) wyłącznie na podstawie dowodów zebranych w sprawie, oceniając wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Mając ww. kryteria na uwadze należy stwierdzić, że ocena dowodów zgromadzonych w sprawie wykracza poza zakres normy określonej w art.191 O.p. Za nieuzasadniony uznano natomiast podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ celny, a więc organy, który nie jest sądem, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, statuującego prawo jednostki do słusznego i publicznego rozpatrzenia sprawy, w rozsądnym czasie, przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony na mocy prawa. Z uwagi na wydanie decyzji z istotnym naruszeniem art. 122, art.180, art. 187 § 1, art. 191 O.p. oraz art. 3 rozporządzenia nr 918/83, poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz na podstawie art.134 u.p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni wykładnię art. 3 rozporządzenia nr 918/83 dokonana przez Sąd oraz mając na uwadze treść art.122 O.p. dopuści dowód z wydruku "Historii własności pojazdu" ([...]), pochodzący ze strony internetowej firmy C., a następnie w sposób wyczerpujący rozpatrzy cały materiał dowodowy pamiętając, że O.p. nie wprowadza hierarchii mocy dowodowej wymienionych w niej środków dowodowych oraz oceniając materiał dowodowy uwzględni reguły wynikające z art.191 O.p. Na podstawie art.152 u.p.p.s.a orzeczono o tym, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, a o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. i art. 205 §2 oraz przepisów § 2 ust. 1, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).