I OZ 820/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1625/09 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1625/09 oddalającego skargę R. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury policyjnej w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1625/09 odmówił R. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r. oddalającego jego skargę na decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania emerytury policyjnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. ustanowiony w niniejszej sprawie dla R. P. adwokat z urzędu A. B., po zapoznaniu się z aktami przedstawił skarżącemu oraz Dziekanowi Okręgowej Rady Adwokackiej w W. opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, którą otrzymał w dniu 22 marca 2010 r. – co wynika z pisma skarżącego do Sądu z dnia 25 marca 2010 r., w którym również zwrócił się do Sądu o ponowne przyznanie adwokata w ramach prawa pomocy, na które następnie uzyskał odpowiedź z Sądu w dniu 7 kwietnia 2010 r., w którym Sąd pouczył skarżącego, że jeżeli nie jest on zadowolony z działania wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, powinien zwrócić się bezpośrednio do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z wnioskiem o wyznaczenie innego adwokata, bowiem sądy administracyjne nie są uprawnione do ingerowania w relacje pomiędzy skarżącym a wyznaczonym przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem z urzędu. Jednocześnie Sąd poinformował, że w przypadku ewentualnego dokonania przez ORA zmiany wyznaczonego pełnomocnika, w sytuacji, gdy nowo wyznaczony pełnomocnik sporządzi skargę kasacyjną, wówczas będzie on mógł się zwrócić do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący nadesłał do wiadomości Sądu pismo z dnia 4 maja 2010 r., w którym zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu, która pismem z dnia 28 maja 2010 r. poinformowała adw. A. K. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w miejsce adw. A. B. W dniu 3 sierpnia 2010 r. nowy pełnomocnik, złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1625/09 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którym wskazał, iż pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem R. P. otrzymał 7 czerwca 2010 r., jednakże nie mógł on niezwłocznie sporządzić skargi kasacyjnej, gdyż w dniach od 1 czerwca 2010 r. do 30 lipca 2010 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze powyższy stan faktyczny sprawy, jak również treść przepisów art. 86 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., stwierdził, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie uprawdopodobnia w sposób wystarczający okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem o możliwości wystąpienia do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, z uwagi na odmowę jej sporządzenia przez poprzedniego pełnomocnika, dowiedział się w dniu 7 kwietnia 2010 r., ale z przedmiotowym wnioskiem zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej dopiero w dniu 4 maja 2010 r., a zatem po upływie 27 dni od uzyskania informacji o możliwości wystąpienia z takim wnioskiem. W ocenie Sądu I instancji, gdyby skarżący niezwłocznie po otrzymaniu pisma informującego z Sądu z dnia 1 kwietnia 2010 r. o możliwości wyznaczenia innego pełnomocnika podjął niezbędne kroki w celu ponownego zbadania jego sprawy przez innego pełnomocnika, można by mówić o braku jego winy w uchybieniu terminu. Jednocześnie Sąd uznał, odnosząc się do samego wniosku o przywrócenie terminu, iż brak winy pełnomocnika, który niezwłocznie po zakończeniu okresu zwolnienia lekarskiego sporządził i nadesłał do Sądu skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zdaniem Sądu, wniesienie skargi kasacyjnej należy uznać za najpilniejszą czynność procesową, z czego skarżący powinien zdawać sobie sprawę, dlatego też uchybienie terminu do jej wniesienia Sąd ocenił jako zawinione. Od powyższego postanowienia, pełnomocnik skarżącego, wniósł zażalenie, w którym zarzucono naruszenie art. 177 § 1 w zw. z art. 175 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący z własnej winy nie dochował terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, mimo, że skarga ta winna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a pełnomocnik został ustanowiony dopiero w dniu 28 maja 2010 r. oraz art. 45 § 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, tj. wydanie postanowienia rażąco naruszającego zasady demokratycznego państwa prawa, sprawiedliwości społecznej oraz prawa do sprawiedliwego rozpoznania przez Sąd. Wobec powyższego wniesiono o jego uchylenie i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż skarżący reprezentuje odmienny pogląd, bowiem jego zdaniem, Sąd pouczając go o drodze zmiany pełnomocnika z urzędu nie wskazał terminu w jakim ma wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej, aby można było mówić o działaniu niezwłocznie podjętym przez skarżącego, tym bardziej, iż termin "niezwłocznie" jest terminem niedookreślonym, zatem Sąd nie powinien się nim posługiwać bez wskazania co rozumie pod tym pojęciem. Skarżący uważa, iż zwrócenie się do ORA w ciągu 27 dni od dnia doręczenia pouczenia przez Sąd nie jest działaniem zawinionym po stronie skarżącego, gdyż i tak nowy pełnomocnik został wyznaczony dopiero w dniu 28 maja 2010 r. Ponadto powołano postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r. I OZ 423/08, w którym Sąd stwierdził, iż postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a przewlekłość postępowania może uzasadniać złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania o zmianę nowego pełnomocnika z urzędu, ale z winy Okręgowej Rady Adwokackiej w W., a nie z winy samego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a. Należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, przy czym należy zaznaczyć, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem słusznie Wojewódzki Sąd stwierdził, iż wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodabnia w sposób wystarczający okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, gdyż skarżący o możliwości wystąpienia do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu dowiedział się w dniu 7 kwietnia 2010 r., ale z przedmiotowym wnioskiem zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej dopiero w dniu 4 maja 2010 r., a zatem po upływie 27 dni od uzyskania informacji o takiej możliwości, natomiast brak winy pełnomocnika, który skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniósł niezwłocznie po zakończeniu okresu zwolnienia lekarskiego nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim należy podnieść, iż skarżący miał obowiązek dołożenia należytej staranności w dopilnowaniu swoich spraw, której zabrakło w niniejszej sprawie. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać wszystkie okoliczności uzasadniające brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, czego nie wypełniono, bowiem we wniosku nie wskazano, nie uprawodpdobniono dlaczego skarżący wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z wyznaczeniem nowego pełnomocnika dopiero po 27 dniach, o którego sam wnosił do Sądu przy piśmie z dnia 25 marca 2010 r., na które uzyskał odpowiedź z Sądu wraz ze szczegółowym pouczeniem w dniu 7 kwietnia 2010 r. Zdaniem NSA, powinien on niezwłocznie tj. w możliwym najkrótszym czasie (zgodnie z językową wykładnią tego wyrazu zawartą w Słowniku języka polskiego PWN Władysław Kopaliński), wystąpić do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie nowego pełnomocnika, a jeśli już ze swojego prawa skorzystał dopiero 27 dni po uzyskaniu informacji, to winien on we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wykazać, dlaczego doszło do zwłoki i to on sam, wbrew twierdzeniu zawartemu w zażaleniu, dopuścił się przewlekłości w ustanowieniu nowego pełnomocnika z urzędu, a nie Okręgowa Rada Adwokacka w W. Również nie będzie miało zastosowania powołane w zażaleniu postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 423/08, w którym stwierdzono, postępowanie o przyznaniu prawa pomocy i ewentualna przewlekłość tego postępowania nie może mieć wpływu na wniesienie skargi kasacyjnej, gdyż prawo pomocy zostało przyznane skarżącemu, na jego wniosek z dnia 11 stycznia 2010 r., postanowieniem z dnia 10 lutego 2010 r., zatem nie można uznać, iż doszło w tym zakresie do przewlekłości postępowania. Natomiast sprawa wyznaczenia pełnomocnika z urzędu jest już etapem następującym po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy i w tym zakresie skarżący, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopuścił się niedbalstwa w braku wyjaśnienia przyczyn aż 27 dniowej zwłoki z wystąpieniem do Okręgowej Rady Adwokackiej o nowego pełnomocnika z urzędu. Gdyby skarżący wystąpił wcześniej o zmianę pełnomocnika to również Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyłaby szybciej pełnomocnika. Należy również stwierdzić, iż jakkolwiek pełnomocnik skarżącego - adw. A. K., wyznaczony w miejsce adw. A. B., we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie może to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy stanowić wystarczającej przesłanki do uznania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego z punktu zaistnienia zawinienia po stronie skarżącego, który z niewiadomych powodów nie dołożył należytej staranności w poprowadzeniu własnych spraw, mimo stosownych pouczeń. Nie można również zgodzić się poglądem jakoby Sąd nie wskazał terminu do wystąpienia do ORA o zmianę pełnomocnika z urzędu, bowiem przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98, LEX nr 50679), zaś nieusprawiedliwione wystąpienie do ORA po takim czasie, za takie działanie nie może być uznane. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.