I OZ 327/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt. I SAB/Wa 193/09 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r. sygn. akt. I SAB/Wa 193/09 w sprawie ze skargi W.K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność organu postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 193/09 odrzucił skargę W.K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność organu. Okręgowa Izbę Radców Prawnych w W. pismem z [...] grudnia 2009 r. wyznaczyła P.S. do udzielenie W.K. pomocy prawnej z urzędu w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 193/09. W związku z powyższym w dniu [...] grudnia 2009 r. skierował on do skarżącego pismo z prośbą o przesłanie pełnomocnictwa. W dniu [...] stycznia 2010 r. skarżący przesłał do Kancelarii Radcy Prawnego P.S. pełnomocnictwo (pismo z dnia 5 stycznia 2010 r.). Ponieważ w ocenie pełnomocnika treść nadesłanego dokumentu była nieczytelna, skierował do skarżącego prośbę o ponownie nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa (czytelnego). Poprawiony przez skarżącego dokument pełnomocnictwa (pismo z dnia 20 stycznia 2010 r.), został doręczony pełnomocnikowi w dniu [...] stycznia 2010 r. Następnie, pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2010 r. (data nadania) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu w/w wniosku podał, że w związku z nieczytelnością pierwszego pełnomocnictwa, którego udzielił mu skarżący obawiał się, iż dokument ten zostanie przez Sąd zakwestionowany. Podkreślił, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, nieporadną na co jednoznacznie wskazuje treść składanych przez niego do akt sprawy pism. Dlatego też nie należy przypisywać mu winy w związku z wadliwym sporządzeniem pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt. I SAB/Wa 193/09 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu pierwszej instancji w dokumencie pełnomocnictwa z dnia 5 stycznia 2010 r. można odczytać imię i nazwisko mocodawcy, datę udzielenia pełnomocnictwa oraz treść pełnomocnictwa "udzielam pełnomocnictwa dla Pana w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 193/09 przed WSA w Warszawie". Tym samym nie można zgodzić się ze stwierdzeniem pełnomocnika skarżącego radcy prawnego P.S., że ów dokument pozostawał nieczytelny. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazane we wniosku okoliczności nie dają podstawy do jego uwzględnienia, gdyż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony z naruszeniem siedmiodniowego terminu o którym mowa w art. 86 § 1 (powinno być: art. 87 § 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako: "P.p.s.a."). Sąd pierwszej instancji nie podzielił, stanowiska pełnomocnika skarżącego, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia powinna być liczona od dnia przesłania mu przez W.K. pełnomocnictwa z dnia 20 stycznia 2010 r. Podkreślił, że od profesjonalnego pełnomocnika wymagana jest szczególna staranność w prowadzeniu zleconej mu sprawy, natomiast oceny poprawności dokumentu jakim jest pełnomocnictwo dokonuje Sąd. Gdyby więc okazało się, że istnieją wątpliwości co do jego treści Sąd wezwałby stronę do uzupełnienia braków. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji uznał, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia radcy prawnemu P.S. pełnomocnictwa z dnia 5 stycznia 2010 r. tj. od dnia 8 stycznia 2010 r., co oznacza, że, wniesiony w dniu 1 lutego 2010 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, został złożony po terminie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia złożonego przez pełnomocnika skarżącego do Naczelnego Sąd Administracyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącego, Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że pismo W.K. z dnia 5 stycznia 2010 r. jest czytelne i stanowi dokument udzielenia pełnomocnictwa, albowiem w jego ocenie czytelna pozostaje tylko data w/w pisma. Natomiast pozostałą jego treść można tylko domniemywać, przy znajomości pozostałych okoliczności sprawy. Ponadto wskazał, że dokument pełnomocnictwa był mu niezbędny nie tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej, ale przede wszystkim do uprzedniego zapoznania się z aktami sprawy. Przy czym, jego zdaniem na podstawie w/w dokumentu, akta sprawy nie były by mu udostępnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. A zatem przywrócenie terminu możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Przy czym, stosowanie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem, charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08 niepubl.). Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie przez stronę terminu, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona i jej pełnomocnik nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 431/00 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie strony rozumie się szeroko rozciągając je także na pełnomocnika, a winę w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W niniejszej sprawie okolicznością faktyczną, z której wystąpieniem, pełnomocnik skarżącego, związał niemożność wniesienia skargi kasacyjnej w terminie, było sporządzanie przez skarżącego dokumentu pełnomocnictwa w sposób nieczytelny. Przypomnieć należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2009 r. sygn. akt. I SAB/Wa 193/09 odrzucające skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność organu, doręczono skarżącemu w dniu 28 grudnia 2009 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z dnia 15 grudnia 2009 r. (data nadania – 16 grudnia) wyznaczyła natomiast radcę prawnego P.S., prowadzącego kancelarię Radcy Prawnego pod adresem 03-946 W., ul. [...] 11 A m. 1, do udzielenia pomocy prawnej skarżącemu w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, doręczony w/w w dniu 8 stycznia 2010 r. dokument pełnomocnictwa, jest co prawda opatrzony nieczytelnym podpisem mocodawcy, jednakże pozostała jego treść pozwala na ustalenie od kogo pochodzi, komu jest ono udzielane oraz w jakiej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że choć forma tego dokumentu może pozostawiać wiele do życzenia, to nie ma jednak usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia, iż jest to dokument zupełnie niezrozumiały. Podkreślić bowiem należy, iż zarówno profesjonalny pełnomocnik, skarżący, jaki Sąd pierwszej instancji, zostali uprzednio poinformowani, kogo Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła do udzielenia pomocy prawnej W.K. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 193/09. A zatem powstałe po stronie pełnomocnika skarżącego wątpliwości, co do prawidłowości w/w dokumentu są bezpodstawne. Dodatkowo wskazać należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że ocena poprawności dokumentu pełnomocnictwa jest zadaniem Sądu, który w wypadku stwierdzenia w nim jakichkolwiek braków może wezwać stronę do ich uzupełnienia. Z tych też względów, nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego, iż przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przez niego skargi kasacyjnej ustała w dniu 25 stycznia 2010 r. tj. w momencie doręczenie pełnomocnikowi poprawionego (drugiego) dokumentu pełnomocnictwa, albowiem rzeczywista możliwość wniesienia takiej skargi przez pełnomocnika wystąpiła wcześniej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 8/09 LEX nr 551906 wskazał bowiem, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. W konsekwencji stwierdzić należy, że złożony w dniu 1 lutego 2010 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był spóźniony, albowiem pełnomocnik skarżącego, uchybił wskazanemu w art. 87 § 1 P.p.s.a. terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Oznacza to, że wniosek powinien być przez Sąd pierwszej instancji w oparciu o art. 88 P.p.s.a. odrzucony, gdyż stosownie do treści tego przepisu spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wynika to z faktu, że konsekwencją przekroczenia terminu siedmiodniowego jest bezskuteczność dokonanej czynności (art. 85 P.p.s.a.) i brak jest podstaw do rozważania w sprawie jakichkolwiek innych okoliczności. Wskazać należy, że pomimo stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie jest wadliwe, to z uwagi na wyrażony w art. 134 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a. zakaz reformationis in peius Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie do oddalenia zażalenia skarżącego jako bezzasadnego, gdyż skutkiem uchylenia zaskarżonego postanowienia mogło być jedynie to, że Sąd pierwszej instancji byłby zobowiązany wniosek skarżącego jako złożony po terminie, odrzucić (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2007 r. sygn. akt I FZ 667/06 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2, art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.