II OSK 701/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-19
Skład orzekający: Leszek Leszczyński, Paweł Miładowski, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, po tym jak sprawa została już rozstrzygnięta w trybie nadzwyczajnym i potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania lub umorzeniem postępowania?Ratio decidendi
Ponowne żądanie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy sprawa została już rozstrzygnięta w trybie nadzwyczajnym i potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, skutkuje powagą rzeczy osądzonej (res iudicata). W takiej sytuacji organ administracyjny powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., a jeśli postępowanie zostało wszczęte, organ odwoławczy powinien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie. Wydanie kolejnej decyzji merytorycznej w takiej sprawie byłoby dotknięte wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z 2007 r. nakazującej usunięcie nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wniosek ten był kolejnym żądaniem stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, po tym jak wcześniejsze postępowania nadzorcze i sądowe (WSA) zakończyły się odmową stwierdzenia nieważności. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące m.in. skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu i naruszenia jego praw procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński Sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1804/09 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1804/09, po rozpoznaniu skargi K. O. na decyzję Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, skargę oddalił.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1298/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. O. – [...] na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2008 r. Decyzja tą Komendant Główny utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] marca 2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r., którą organ powiatowy nakazał usunięcie nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej na terenie Hotelu [...] w U.przy ul. [...].
W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd wskazał, iż organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie nieważnościowe uznając, iż nie istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Jako niezasadny Sąd ocenił zarzut K. O., iż zaskarżoną decyzję wydano z rażącym naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 poprzez uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w tym uniemożliwienie wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd podzielił argumentację Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do zarzutu, iż decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z [...] stycznia 2007 r. skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie. Sąd wskazał również, iż podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 §1 k.p.a., w oparciu o którą mogłoby nastąpić unieważnienie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r.
W dniu [...] maja 2009 r. K.O. ponownie złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż w poprzednim wniosku z dnia [...] lutego 2008 r. błędnie wskazał podstawę prawną, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przywołując tym razem art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. K.O. podnosił, iż przedmiotowa decyzja została skierowana do niego jako do właściciela Hotelu [...], mimo, że nie prowadzi działalności w przedmiotowym budynku. Skarżący wywodził, że obiekt został oddany z dniem [...] stycznia 2003 r. na mocy umowy najmu w użytkowanie Fundacji [...]. W ocenie wnioskodawcy w świetle art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej przejmuje zarządca lub użytkownik na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej. Tym samym naruszony został także art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż nałożono na niego obowiązki, których nie jest w stanie wykonać, skoro obiekt został wydzierżawiony i niemożliwym jest aby fizycznie mógł rozpocząć realizację nakazanych w tytule wykonawczym obowiązków.
Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1, w związku z art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 11a ust. 2 punkt 1 oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia i w odniesieniu do wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności przesłanek organ podniósł , iż decyzja organu powiatowego została słusznie i prawidłowo skierowana do [...] w B.oraz, że jest wykonalna.
Organ zaznaczył również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 27 listopada 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1298/08, wyrok oddalający skargę K. O. na wcześniejszą decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie, utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach w przedmiocie odmowy stwierdzenia kwestionowanej decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r.
Zdaniem organu, K. O. jako właściciel skontrolowanego budynku w dalszym ciągu jest zobowiązany do zapewnienia jego ochrony przeciwpożarowej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.
W odniesieniu do zarzutu skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną organ wskazał, iż w umowie najmu z dnia [...] grudnia 2002 r., zawartej pomiędzy K. O.. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] i Fundacją [...] nie przewidziano przejęcia odpowiedzialności za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej budynków hoteli [...] i [...], a nadto z przedłożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Fundacji [...] wynikało, że organem jego nadzoru jest Rada Fundacji, w której skład wchodzi K.O.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. O. wniósł o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż decyzja skierowana do podmiotu, który nie użytkuje i nie włada budynkiem jest niewykonalna.
Po rozpoznaniu odwołania Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. znak [...], na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., a także art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej - uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż weryfikację kwestionowanej przez wnioskodawcę decyzji [...] stycznia 2007r. przeprowadzono we wszystkich przewidzianych prawem trybach administracyjnych - zwykłym, nadzwyczajnym i sądowoadministracyjnym. W tej sytuacji zdaniem organu strona zażądała wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Organ uznał, iż w sprawie zachodzi tożsamość podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia i gdyby ponownie doszło do rozstrzygnięcia w sprawie, to byłoby ono dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Istotą tej sankcji jest ochrona obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która stoi na straży trwałości decyzji administracyjnych. Mając na uwadze powyższe organ wojewódzki na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej skoro jednak postępowanie zostało wszczęte to obowiązkiem organu II instancji było uchylenie takiej decyzji i umorzenie postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. wniósł K.O. zarzucając jej naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 8 i art. 10 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 i art. 157 § 3 k.p.a. oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi wskazał, iż aktualny wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej nieważności wniesiony w dniu 4 lutego 2008r. oparty był na zupełnie innej niż poprzednio podstawie prawnej - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
We wniosku tym skarżący kwestionował uznanie przedmiotowego budynku jako zagrażającego życiu ludzi. Również poprzednia skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczyła innych podstaw prawnych – naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Skarżący zanegował pogląd organu, że nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a wydany przez Sąd wyrok uniemożliwia ponowne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności z innej przesłanki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że kwestionowana decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r., którą organ powiatowy nakazał usunięcie nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej na terenie Hotelu [...] w U. przy ul. [...], była już badana przez organ administracji w trybie stwierdzenia nieważności, a potem prawidłowość wydanego wówczas rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia nieważności potwierdzona została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1298/08, który oddalił skargę K.O. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2008 r.
W niniejszej sprawie występuje zatem powaga rzeczy osądzonej. Należy wskazać, że przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia.
Konstrukcja ta ma zastosowanie gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje, z których pierwsza ma charakter ostateczny. Zasada ta przyjmowana jest we wszystkich procedurach prawnych, a polega na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że kontrolowana obecnie przez Sąd decyzja ma charakter formalny, stanowi bowiem o umorzeniu wcześniej wszczętego postępowania z powodu istniejących od początku przeszkód do jego prowadzenia. Przeszkodą tą był fakt, iż takie samo postępowanie zostało już przeprowadzone w stosunku do tej samej decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r. Dlatego wszelkie zarzuty merytoryczne formułowane przez skarżącego nie mogły być poddane jakiejkolwiek ocenie Sądu.
Analizując przeprowadzone po raz pierwszy, na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. postępowanie zakończone decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2008r. utrzymującą w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] marca 2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r. – Sąd wskazał, iż organ nadzoru zbadał wszystkie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki, ocenił i stwierdził, że decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007r. nie wypełnia żadnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności.
Ponowne żądanie skarżącego, mimo formalnie podkreślanej odmienności, co do wskazanych podstaw nieważności, było tożsame w zakresie przedmiotu sprawy tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony.
W takiej sytuacji żądanie wydania przez ten sam organ następnej decyzji, w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną i prawomocną decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2008r., która pozostaje w obiegu prawnym, należało uznać za niedopuszczalne, ponieważ wydana ponownie decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W sprawie niniejszej organy dodatkowo związane były oceną prawna wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1298/08, który oddalił skargę K. O. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] maja 2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.
W myśl art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy, inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie prawomocnym wyrokiem odnosi się także do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 ustawy p.p.s.a. w odniesieniu do organu oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawa kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 6/09 wskazał, że "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a."
W uzasadnieniu zapadłego wcześniej w tej sprawie, wyroku z dnia 27 listopada 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 1298/08 oddalającego skargę Sąd wskazał, iż organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie nieważnościowe uznając, iż nie istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Sąd wskazał również, iż podziela stanowisko organu, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 §1 k.p.a., w oparciu o którą mogłoby nastąpić unieważnienie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r.
Dlatego, zaskarżona decyzja zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była prawidłowa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. O. zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) polegająca na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym – niewyjaśnienie stanu faktycznego, braku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz braku wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej czego konsekwencją było naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. i wydanie rozstrzygnięcia pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 10, 77 § 1 k.p.a.; art. 15 k.p.a., art. 139 k.p.a. oraz art. 157 § 3 k.p.a.
Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2007 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Kwestią zasadniczą dla rozpoznania niniejszej sprawy było zbadanie tożsamości podmiotowo-przedmiotowej sprawy z wniosku K. O. złożonego w dniu [...] maja 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r. z wcześniejszą sprawą wszczętą na wniosek tego samego podmiotu o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, a która to sprawa została poddana kontroli organów administracji państwowej jak i sądu administracyjnego.
W przypadku stwierdzenia, że w opisanych powyżej sprawach zachodzi tożsamość podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia, ewentualne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy dotknięte by było nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W przypadku ustalenia, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, organ administracyjny do którego wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji winien zatem odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. W przypadku zaś wszczęcia postępowania przez organ I instancji, organ odwoławczy uchylając decyzję winien umorzyć postępowanie.
Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji trafnie podkreślił, że organ nadzoru rozpoznając pierwszy wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji zbadał wszystkie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki, ocenił i stwierdził, że decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wypełnia żadnej przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Decyzja ta stała się przedmiotem badania przez organ II instancji, a następnie kontroli sądowej poddana została decyzja organu odwoławczego, na skutek czego prawomocnym wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1298/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
Wskazując na powyższe stwierdzić należało, iż zasadnym było uznanie, że ponowne żądanie skarżącego, z uwagi na tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy tj. podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania strony, skutkowało koniecznością odmowy wszczęcia postępowania przed organem I instancji. Merytoryczne rozpoznanie wniosku przez ten organ powodowało natomiast konieczność uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i umorzenie postępowania.
W tym miejscu podzielić należy pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2003 r., że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. W orzecznictwie podkreśla się również, że ponowne wszczęcie postępowania nadzorczego i wydanie nowej decyzji nadzorczej, niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia, obarczone jest wadą nieważności, określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 577/08).
W przedmiotowej sprawie o tożsamości podmiotowo-przedmiotowej spraw administracyjnych, rozpoznawanych w trybach nadzorczych, świadczy również uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r., w którym wskazano w sposób jednoznaczny, iż "w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., w oparciu o którą mogłoby nastąpić unieważnienie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie z dnia [...] stycznia 2007 r." W szczególności w wyroku tym Sąd ocenił zarzut skargi podnoszony również w niniejszym postępowaniu skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie.
Jak tymczasem trafnie podkreślono zarówno w orzeczeniu Sądu I instancji orzekającego w niniejszej sprawie jak i w odpowiedzi na skargę kasacyjną, orzeczenie Sądu wyrażone w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1298/08 wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, co wynika wprost z treści art. 170 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej. W szczególności wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy o których mowa w art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny niewadliwie ocenił też legalność zaskarżonej decyzji organu administracji publicznej nie dopuszczając się naruszenia art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sadów administracyjnych.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 7, 10 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego, wskazać należy, że tak postawione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku albowiem organ nie rozpatrywał sprawy merytorycznie, a co za tym idzie nie przeprowadzał postępowania dowodowego w jakimkolwiek zakresie, ograniczając się do kwestii formalnych zmierzających do zbadania dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
Nie mógł być również uwzględniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia zasady dwuinstancyjności. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy wydając decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości albo w części orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy bądź, jak w niniejszej sprawie, uchylając decyzję umarza postępowanie pierwszej instancji. Jednocześnie stosowanie do § 2 ww. przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, tylko wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro organ uznał, iż niedopuszczalnym jest wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, o jakimkolwiek postępowaniu wyjaśniającym nie może być mowy, co obligowało organ odwoławczy do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
Organ odwoławczy nie naruszył również przepisu art. 139 k.p.a., na co wskazywała skarga kasacyjna. Zaskarżona decyzja dotyczyła wyłącznie kwestii formalnych i sprowadzała się do oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie. Tym samym skoro organ administracji publicznej drugiej instancji nie wydał decyzji merytorycznej to zarzut skargi kasacyjnej naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść również nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Prawidłowo wskazana również została podstawa wydania decyzji II instancyjnej. Jak niewadliwie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji wydaje decyzję na podstawie art. 138 k.p.a. Gdy zaś organ stwierdził niedopuszczalność prowadzenia ponownego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło