I GSK 276/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "K. T." Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1300/09 w sprawie ze skargi "K. T." Spółki z o.o. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty refundacji wywozowej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "K. T." Sp. z o.o. w R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie wypłaty refundacji wywozowej. Z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu 20.06.2008 r. do Agencji Rynku Rolnego wpłynął wniosek spółki "K. T." Sp. z o.o., [...] o nr [...] (nr [...] z dnia [...].06.2008 r.) o wypłatę refundacji do wywozu 19970 kg towaru o kodzie ERN 0203 21 10 9000 dokonanego w związku z uzyskanym pozwoleniem [...] z dnia 23.04.2008 r. Pismem z dnia 19.09.2008 r. skarżąca spółka została poinformowana, że do ARR nie wpłynęła karta kontrolna T5 dotycząca ww. wysyłki. W piśmie wskazano również, że w przypadku zaginięcia oryginału karty kontrolnej T5, skarżąca może wystąpić o wydanie duplikatu karty T5 lub zaświadczenia wystawionego przez urząd celny wyprowadzenia, potwierdzającego wywóz towaru poza obszar celny UE. Wskazano, że przedstawienie jednego z wymienionych dokumentów pozwoliłoby na rozliczenie pozwolenia i naliczenie refundacji wywozowej. W trakcie postępowania skarżąca przesłała do organu między innymi zaświadczenie Nr [...] z dnia 25.11.2008 r. Naczelnika Urzędu Celnego w K. (urzędu celnego zgłoszenia) dotyczące wyprowadzenia towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD nr [...] poza obszar celny Wspólnoty w dniu 14.06.2008 r., postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 12.12.2008 r. o sprostowaniu z urzędu omyłki pisarskiej w ww. zaświadczeniu oraz korespondencję z Naczelnikiem Urzędu Celnego w B. P., w której wskazano, że w dniu 14.06.2008 r., w chwili odprawy celnej kierowca nie przedstawił karty kontrolnej T5, co spowodowało, że towar nie został poddany kontroli celnej przy wywozie produktów rolnych kwalifikujących się do objęcia refundacjami. Pismem z 15.12.2008 ARR poinformowała skarżącą, że przedstawione przez nią zaświadczenie Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia zabezpieczenia pozwolenia, nie stanowi jednak podstawy naliczenia i wypłaty refundacji wywozowej. Wskazano, że w celu naliczenia i wypłaty refundacji skarżąca powinna dostarczyć duplikat karty T5 lub zaświadczenie wystawione przez urząd celny wyprowadzenia, zawierające numer i urząd celny wystawienia tego egzemplarza T5, jak również datę opuszczenia przez produkt obszaru celnego Wspólnoty. Wobec nie przedstawienia wskazanych dokumentów Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] odmówił wypłaty refundacji do wymienionego wniosku. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.), art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702) w związku z art. 7 ust. 1, art. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 102 z 17.4.1999, str. 11 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 800/1999 wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Zgodnie z art. 8 w/w rozporządzenia dowód, że produkt ten opuścił obszar celny Wspólnoty, przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Przedsiębiorca razem z towarem winien przedstawić w urzędzie wyprowadzenia oryginał karty kontrolnej T5. Natomiast z akt sprawy wynika, że w momencie odprawy celnej w OC K. kierowca nie przedstawił karty kontrolnej T5, co potwierdził pismem z dnia 23.02.2009 r. Zastępca Dyrektora IC w B. P. Z powodu nieprzedstawienia przez skarżącą wraz z towarem oryginału karty kontrolnej T5, nie przeprowadzono w/w czynności kontrolnych, których wyniki mogły wykazać, czy obszar Wspólnoty rzeczywiście opuścił produkt tożsamy pod względem rodzaju i ilości z zadeklarowanym. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał stanowisko organu I instancji, podkreślając, że karta kontrolna T5 nie została dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, a skarżąca, pomimo dwukrotnego wezwania do przedstawienie tego dokumentu, lub jego równoważnika w rozumieniu Rozporządzenia Komisji WE 800/1999, nie przedstawiła stosownego dokumentu, a zaświadczenie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 25.11.2008 r. nie jest dokumentem równoważnym karcie kontrolnej T5, nie potwierdza też, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia, co jest warunkiem koniecznym do wypłaty refundacji wywozowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę podkreślił, że stosownie do Rozporządzenia Komisji WE nr 800/1999 pomoc wspólnotowa w postaci refundacji wywozowej do eksportu produktów rolnych do krajów trzecich jest udzielana jedynie na wniosek eksportera oraz uzależniona jest od spełnienia przez niego określonych warunków ustanowionych m.in. w art. 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 3, art. 16, art. 49 ust. 2 Rozporządzenia, dlatego też to na nim ciąży obowiązek przedstawienia Agencji Rynku Rolnego w wymaganym terminie określonych dowodów potwierdzających spełnienie wymogów uprawniających do otrzymania refundacji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 Rozporządzenia, wypłata refundacji jest uzależniona od przedstawienia dowodu, że produkty, które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dni od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Obowiązek stosowania karty T5 wynika również bezpośrednio z krajowych przepisów celnych w szczególności z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne (Dz. U. Nr 94, poz. 902, z późn. zm.). Przed opuszczeniem obszaru celnego wspólnoty funkcjonariusz celny urzędu celnego wyprowadzenia dokonuje formalności przewidzianych przepisami wspólnotowymi, a następnie potwierdza wyprowadzenie towaru. Właściwie potwierdzony oryginał T5 odsyłany jest do ARR, drugą kopię karty T5 otrzymuje zgłaszający, zaś trzecia kopia karty T5 pozostaje w urzędzie celnym wyprowadzenia. Zgodnie zaś z § 46 rozporządzenia Ministra Finansów, w przypadku gdy zgłoszenie celne o objęcie procedurą wywozu towarów rolnych, co do których składany jest wniosek o refundację wywozową, jest dokonywane w urzędzie celnym wywozu będącym jednocześnie urzędem celnym wyprowadzenia i towary są bezpośrednio wywożone poza obszar celny Wspólnoty, karty kontrolnej T5 nie dołącza się do zgłoszenia celnego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie urząd celny wywozu nie był jednocześnie urzędem celnym wyprowadzenia. Towar został zgłoszony do wywozu w Urzędzie Celnym w K., natomiast urzędem celnym wyprowadzenia był Urząd Celny w B. P. Odział Celny w K. Tym samym skarżąca winna dołączyć kartę kontrolną T5 do zgłoszenia celnego oraz przedstawić do potwierdzenia w czasie ostatecznego wyprowadzenia przesyłki tj. w dniu 14.06.2008 r. Karta kontrolna T5 nie została jednak dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, nie zostały przeprowadzone czynności przewidziane przepisami wspólnotowymi, dotyczące potwierdzenia wyprowadzenie towarów rolnych poza obszar celny Wspólnoty i tym samym karta ta nie mogła zostać odesłana do ARR, a pomimo dwukrotnego wezwania przez organ skarżąca nie przedstawiła jej lub dokumentu równoważnego w rozumieniu Rozporządzenia Komisji WE 800/1999. Zdaniem Sądu I instancji, za taki dokument równoważny nie można było uznać zaświadczenia Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 25.11.2008 r., ponieważ organ ten był urzędem celnym wystawienia, a nie urzędem celnym wyprowadzenia. Ponadto zaświadczenie to nie potwierdza, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony w urzędzie celnym wyprowadzenia, co jest warunkiem koniecznym do wypłaty refundacji wywozowej do wniosku WPR1 o nr [...]. Tym samym organy celne dokonały oceny tego dokumentu w świetle wymogów określonych w Rozporządzeniu Komisji WE 800/1999, nie doszło więc do naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. Sąd I instancji dodał, że związku z wyłączeniem na podstawie art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą stosowania przepisów art. 75, 76 § 2 i 3, art.77 § 2-4 oraz art. 78-88 k.p.a. w sprawie dotyczącej przyznawania refundacji wywozowej postępowanie dowodowe jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów. Ponadto decyzje organów obu instancji zawierają wnikliwe uzasadnienie faktyczne i prawne, tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła "K. T." Sp. z o. o w R. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przy pominięciu naruszenia przepisów postępowania przez prowadzący postępowanie administracyjne organ, w tym przede wszystkim naruszenie dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a.; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy administracji z naruszeniem przepisów postępowania w tym art. 107 § 1 k.p.a. oraz niepełne ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze oraz w dalszych pismach procesowych złożonych w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy w związku z z naruszeniem przez organy administracyjne przepisów powołanych w pkt 1 skarga winna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.; 4. art. 3 § 1 w zw. z art. 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie jedynie częściowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji; 5. art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nie zbadaniu w granicach skargi wszelkich naruszeń przepisów prawa, w tym przede wszystkim uchybień wskazanych w pkt 1. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadnienie skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu nieuchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonych decyzji, pomimo błędnego ustalenia przez organy stanu faktycznego w sprawie, czym naruszono art. 107 § 1 k.p.a., ponieważ przyjęły, że karta kontrolna T5 nie została przez skarżącą dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, i w konsekwencji, nie została odesłana do ARR. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów według norm przepisanych, podkreślając, że na żądanie skarżącej jak i ARR fakt nieprzedstawienia przez skarżącą karty T5 został bezspornie potwierdzony przez właściwe do tego organy celne. Ponadto skarżąca pomija fakt dwukrotnego wzywania jej przez ARR do przedłożenia karty T5 lub dokumentu równoważnego w rozumieniu Rozporządzenia Komisji WE 800/1999. Takim dokumentem równoważnym było, zgodnie z art. 49 ust. 3 akapit trzeci Rozporządzenia 800/1999, świadectwo z urzędu celnego wyprowadzenia zaświadczające, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony i zawierające numer i urząd celny wystawienia tego egzemplarza T5, jak również datę opuszczenia przez produkt obszaru celnego Wspólnoty. Skarżąca nie mogła jednak takiego dokumentu równoważnego przedstawić, ponieważ karta T5, co potwierdziły właściwe organy celne, w ogóle nie została przedstawiona w urzędzie celnym wyprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Jej autor wskazuje na wadliwość procesową, polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, co stanowi podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że okolicznością sporną między stronami, było bezzasadne i nie znajdujące oparcia w stanie faktycznym, przyjęcie przez organy administracji, iż karta kontrolna T5 nie została przedłożona w urzędzie celnym wyprowadzenia towaru poza obszar wspólnotowy. Pełnomocnik strony wywodził, powołując się na instrukcję WPR, że w sytuacji gdy przewoźnik po wezwaniu do okazania oryginału karty T5 nie dostarczył kserokopii tego dokumentu i zdecydował się wywieźć towar bez potwierdzenia karty T5, funkcjonariusz celny dokonujący odprawy winien poprosić osobę przedstawiającą przesyłkę ( kierowcę, spedytora) o podpisanie oświadczenia, iż do zgłoszenia celnego nie dołączyła egzemplarza kontrolnego T5. Na żadnym etapie postępowania nie zostało przedstawione przez organy administracji oświadczenie o treści zgodnej z instrukcją WPR, które mogłoby stanowić niepodważalny dokument potwierdzający brak przedłożenia karty kontrolnej T5 w urzędzie wyprowadzenia. W ocenie skarżącej spółki, podstawę rozstrzygnięcia organów celnych stanowiły niezweryfikowane oświadczenia Naczelnika Urzędu Celnego wyprowadzenia z dnia 3 listopada 2009 r. oraz Izby Celnej w B. P., co oznacza, iż stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ administracji na etapie badania stanu faktycznego sprawy, w tym dopuszczenie i przeprowadzenie osobowych środków dowodowych polegających na przesłuchaniu funkcjonariusza celnego oraz kierowcy przedstawiającego towar do odprawy celnej nie stanowiłoby dowodu przeciwko treści dokumentu. Sąd i instancji nie dostrzegając tych uchybień naruszył dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponadto, w ocenie strony, uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a, ponieważ obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem ( art. 3 § 1 p.p.s.a). Kastor podnosił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. uznał za niezasadny, gdyż zaskarżone decyzje zawierały uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym nie ustosunkował się do faktu, że uzasadnienie te odnoszą się do przyjętego apriorycznie, całkowicie błędnego w ocenie skarżącego, stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów procesowych, należy stwierdzić, iż nie zawierają one usprawiedliwionych podstaw. Procedurę wypłaty refundacji wywozowych regulują przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych dla produktów rolnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. rozporządzenia wyplata refundacji uzależniona jest od przedstawienia dowodu, że produkty które obejmuje przyjęte zgłoszenie wywozowe, opuściły obszar celny Wspólnoty w niezmienionym stanie w ciągu sześćdziesięciu dniu od przyjęcia zgłoszenia. Dowód ten przedstawia się poprzez okazanie należycie potwierdzonego oryginału karty kontrolnej T5. Karta kontrolna T5 umożliwia potwierdzenie wyprowadzenia towaru poza obszar celny UE. W przypadku, gdy karta kontrolna nie zostanie zwrócona do urzędu wyprowadzenia na skutek okoliczności niezależnych od eksportera w terminie trzech miesięcy od dnia jego wyprowadzenia za równoważne, zgodnie z art. 49 ust. 3 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999, uważa się świadectwo z urzędu celnego wyprowadzenia zaświadczające, że egzemplarz kontrolny T5 został należycie przedstawiony, zawierające numer i urząd celny wystawienia tego egzemplarza T5, jak również datę opuszczenia przez produkt obszaru celnego Wspólnoty. Przedstawienie dokumentu równoważnego pozwala na naliczenie i wypłacenie refundacji wywozowej. Obowiązek stosowania karty T5 wynika również z krajowych przepisów celnych, które regulują procedurę wywozu towarów rolnych tj. z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych wymogów, jakie powinno spełniać zgłoszenie celne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niezbicie wynika, że karta kontrolna nie została dostarczona do urzędu celnego wyprowadzenia, nie zostały przeprowadzone czynności przewidziane przepisami wspólnotowymi, dotyczące potwierdzenia wyprowadzenia towarów poza obszar celny wspólnoty i w rezultacie karta T5 nie mogła zostać odesłana do Agencji Rynku Rolnego. ARR dwukrotnie wystosowała wezwania do skarżącej spółki dotyczące przedstawienia karty T5 lub dokumentu równoważnego w rozumieniu rozporządzenia 800/1999. Przedsiębiorca takich dokumentów nie przedstawił. Organ administracji przed wydaniem decyzji wziął pod uwagę również dokumenty przedstawione przez stronę. Z pisma Naczelnika Urzędu Celnego wyprowadzenia z dnia 3 listopada 2008 r. wynikało, że podczas odprawy celnej w dniu 14 czerwca 2008 r. kierowca przedstawił jedynie karnet TIR, nie okazując karty T5, wobec czego przesyłka nie została poddana kontroli wymaganej dla towarów objętych refundacjami wywozowymi. Informacja ta została potwierdzona przez Izbę Celną w B. P. w piśmie z dnia 29 lutego 2009 r. Z przebiegu postępowania administracyjnego wynika, że organy zebrały i rozpatrzyły wszechstronnie cały materiał dowodowy, nie pomijając dokumentów przedstawionych przez stronę. Jednocześnie w związku z wyłączeniem przez art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych w zw. z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, stosowania przepisów art. 75, 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4 oraz 78-88 k.p.a. w sprawie dotyczącej przyznawania refundacji wywozowej, postępowanie dowodowe ograniczone jest do dowodów z dokumentów urzędowych bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko tym dokumentom. Oznacza to, że w postępowaniu o wypłatę refundacji wywozowej nie jest możliwy dowód z przesłuchania świadków na okoliczność istnienia stosownych dokumentów, bowiem to eksporter musi przedstawić organowi w określonym terminie konkretne dowody potwierdzające spełnienie wymogów uprawniających do otrzymania refundacji tj. kartę kontrolną T5 bądź dokument równoważny w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na eksporterze. W skardze kasacyjnej nie zostały podważone ustalenia organów celnych co braku karty T5 w momencie odprawy celnej. Przytoczenie treści Instrukcji WPR nie może skutecznie podważyć dowodów w postaci dokumentów urzędowych. Sąd kasacyjny ocenił zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. jako całkowicie pozbawiony słuszności, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie ustawowe wymogi wymienione w tym przepisie, w szczególności zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko organu, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przy czym Sąd wnikliwie wyjaśnił stronie, powołując przepisy krajowe i wspólnotowe, dlaczego ocenił postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ jako prawidłowe. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art. 3 § 1, art. 134, art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit c, 151 p.p.s.a okazały się całkowicie nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.