I OSK 940/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia WSA del. Maria Werpachowska Protokolant: asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 692/09 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w R. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 692/09, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów, skargę oddalił. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wskazanym powyżej postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie – utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika II Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2009 r. wydane w sprawach oznaczonych nr [...] do [...],[...] do [...] oraz [...] do [...]. W podstawie prawnej postanowień organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 w zw. z art. 62 k.p.a. i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 229, z 2005 r., poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie podkreślił, że zażalenia [...] spółka z o.o. nie mogły być uwzględnione, gdyż postanowienia nimi objęte odpowiadają przepisom prawa. W ocenie organu dozorca jakim jest [...] spółka z o.o. może domagać się przyznania i zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów przechowywanych na jego parkingu, których własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Wskazane przez dozorcę wynagrodzenie i wysokość wydatków zostały określone w sposób poprawny i zgodny z przepisami prawa, zwłaszcza art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie tych przepisów podmiot sprawujący dozór nie może domagać się odsetek jako części wynagrodzenia i wydatków związanych ze sprawowanym dozorem. Z tego też powodu wysokość należności przyznanych [...] spółka z o.o. za sprawowany dozór nad pojazdami mechanicznymi nie uwzględniała odsetek, o które występował dozorca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie [...] spółka z o.o. z/s w R. zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 1 Konstytucji RP polegające na niezastosowaniu tej normy prawnej i przyjęcie, że Skarb Państwa jest szczególnym podmiotem nie podlegającym normom prawa cywilnego. Strona skarżąca wskazała także na naruszenie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. przez niezastosowanie tych przepisów i nienaliczenie ustawowych odsetek z tytułu sprawowania dozoru. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2009 r. oraz poprzedzających postanowień Naczelnik II Urzędu Skarbowego w Rzeszowie ustalających zwrot wydatków z tytułu sprawowanego nadzoru. Równocześnie strona skarżąca zażądała zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację jak w uzasadnieniu własnego postanowienia. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie spór między stronami sprowadza się do kwestii naliczania i ustalania na podstawie art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsetek ustawowych z tytułu sprawowania dozoru nad pojazdami przechowywanymi, których własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Strona skarżąca konsekwentnie twierdzi, że wskazany przepis daje podstawę do przyjęcia, że zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, o których mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obejmuje także ustawowe odsetki z tytułu nieterminowego uregulowania prawem przewidzianych należności. W ocenie skarżącej takie stanowisko daje się wyprowadzić z treści art. 455 k.c. w związku z art. 481 § 1 k.c. oraz znajduje oparcie w art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej stwarza po stronie organu egzekucyjnego obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Odsetki od nieuiszczonych kwot będących wydatkami oraz wynagrodzeniem nie są składnikiem żadnego z tych świadczeń. Wynika to z ich istoty. Odsetki to świadczenie uboczne względem głównego, które stanowi właściwy przedmiot zobowiązania. Wynika ono z korzystania z pieniędzy lub innych rzeczy oznaczonych rodzajowo. W ocenie Sądu ustalenie odsetek w postępowaniu administracyjnym, a z takim mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, jest możliwe tylko w sytuacji, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Brak regulacji w tym zakresie nie powoduje bezpodstawności żądania ich zwrotu, jak wydaje się sugerować strona skarżąca, ale oznacza, że organ administracji nie może ich ustalać i zarządzać obowiązku zwrotu w trybie postępowania administracyjnego. Przyjęcie takiego poglądu potwierdza sama skarga, w której skarżąca wskazuje na naruszenie art. 455 k.c. w związku z art. 481 § 1 k.c. Sąd nie może stwierdzić naruszenia tych przepisów, gdyż nie stanowią one materii prawa administracyjnego i niewątpliwie nie są objęte zakresem art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej. Powołane w skardze poglądy i stanowiska na rzecz stosowania przepisów k.c. do stosunku przechowania nie dają podstaw do uznania, że administracyjny charakter mają wszystkie aspekty tej sytuacji prawnej. Wskazują co najwyżej, że tak należy oceniać sam stosunek dozoru, jednak odsetki nie są tym stosunkiem. Wskazana w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kompetencja do określenia przez organ egzekucyjny wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonywaniem dozoru nie obejmuje prawa do ustalania odsetek. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R., zaskarżając tenże wyrok w całości i wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi skarżące kasacyjnie Przedsiębiorstwo zarzuciło: 1. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż "Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem wyjątkowym nie podlegającym regułom prawa cywilnego (w zakresie należnych odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie)", 2. naruszenie art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie polegające na odmowie przyznania dozorcy należnych mu odsetek ustawowych za nieterminowe regulowanie należności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazania wymaga fakt, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, dla którego wymogi formalne i materialne zostały określone w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Najistotniejszym jej elementem są podstawy kasacyjne i zarzuty. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. dopuszcza się dwie podstawy kasacyjne: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie wymogów zawartych w przepisie art. 174 p.p.s.a. dostatecznie nie spełnia. Nie tylko nie wskazuje na podstawę kasacyjną z art. 174 p.p.s.a., ale też przyjęty w niej sposób sformułowania zarzutów w znacznym stopniu ogranicza możliwość ich merytorycznego rozpoznania. Brak wskazania w skardze kasacyjnej art. 174 P.p.s.a. oraz wadliwy sposób sformułowania zarzutów, poprzez nie wskazanie w jego podstawie jakiegokolwiek przepisu procedury sądowoadministracyjnej, naruszenia której miałby dopuścić się Sąd I instancji, powoduje, iż taka konstrukcja skargi kasacyjnej musi zostać uznana za niedopuszczalną. Podkreślić należy, że powołane w zarzutach skargi kasacyjnej przepisy art. 455 w zw. z art. 481 § 1 kodeksu cywilnego, kształtują stosunki stron umowy na płaszczyźnie cywilnoprawnej, nie mogą jednak wpływać na kształtowanie praw lub obowiązków w sferze publicznoprawnej. Należące do prawa publicznego - prawo administracyjne w tym również postępowanie egzekucyjne w administracji, nie podlega modyfikacji ani ocenie przez pryzmat przepisów prawa cywilnego (podobnie wyrok NSA z dnia 24 marca 2010 roku, sygn. akt II FSK 1917/08). Słusznie zatem wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż przepisy art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 k.c. nie stanowią materii prawa administracyjnego i nie SA objęte zakresem art. 102 § 2 ustawy egzekucyjnej. Również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej tj. naruszenia art. 32 Konstytucji RP nie mógł odnieść zamierzonego skutku bez powiązania go z zarzutem naruszenia stosownego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego jak również określenia charakteru wskazywanego naruszenia z art. 174 p.p.s.a.. Niezależnie jednak od wadliwości konstrukcji skargi kasacyjnej, podkreślenia wymaga również to, że żądanie odsetek ustawowych przy braku wyraźnej dyspozycji zawartej w przepisach prawa administracyjnego zastrzeżone jest roszczeniem cywilnoprawnym do rozpoznania którego właściwym jest sad powszechny, co niewadliwie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie oznacza to bezpodstawności żądania, co zresztą podnosił także Sąd pierwszej instancji, a jedynie wskazuje na niewłaściwy sposób dochodzenia tych roszczeń. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2c oraz § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).