II OSK 606/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-06-09
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Paweł Miładowski, Marzenna Linska-Wawrzon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy mieszkaniec gminy, który nie jest właścicielem nieruchomości objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ale twierdzi, że uchwała w sprawie tego planu narusza jego interes prawny (np. poprzez negatywny wpływ na środowisko, turystykę, zdrowie, czy ochronę zabytków), posiada legitymację do zaskarżenia takiej uchwały na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie posiadał indywidualnego interesu prawnego do zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ jego nieruchomość nie była objęta tym planem, a potencjalne negatywne oddziaływania nie wpływały bezpośrednio na jego uprawnienia i obowiązki wynikające z prawa materialnego. Skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis i wymaga wykazania konkretnego, indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia naruszonego przez uchwałę.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła uchwały Rady Gminy Choczewo w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewidywała lokalizację pięciu wież elektrowni wiatrowych na terenach rolniczych. Skarżący, właściciel zabytkowego dworku i przyległego parku w miejscowości Słajkowo, który nie był objęty planem, twierdził, że uchwała narusza jego interes prawny poprzez negatywny wpływ na środowisko, krajobraz, ochronę zabytków i potencjał turystyczny jego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiada indywidualnego interesu prawnego do jej zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 09 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 554/09 w sprawie ze skargi A. Ł. na uchwałę Rady Gminy Choczewo z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 554/09, oddalił skargę A.Ł. na uchwałę Rady Gminy Choczewo z dnia 19 marca 2008 r., nr XIV/147/2008 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że na obszarze objętym zaskarżonym aktem przewidziano lokalizację pięciu wież elektrowni wiatrowych na terenach użytkowanych rolniczo, położonych w sąsiedztwie drogi powiatowej nr 10144 z Żelazna do Bolszewa pomiędzy miejscowościami: Słajkowo, Zwarcienko i Żelazno.
W obszarze planu wyodrębniono tereny oznaczone symbolami 1 EW - 5 EW jako tereny lokalizacji urządzeń elektroenergetycznych. Cały pozostały teren objęty planem to w większości teren rolniczy przeznaczony - stosownie do ustaleń planu - pod uprawy polowe, hodowlę, ogrodnictwo, sadownictwo z wykluczeniem funkcji mieszkaniowej w ramach siedlisk rolniczych z dopuszczeniem jedynie lokalizacji budynków gospodarczych, wiat i altan do obsługi produkcji rolnej. Pozostały teren to lasy i drogi.
W procedurze uchwalania planu została sporządzona prognoza oddziaływania na środowisko.
Jak wynika z uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Wiatraki w Słajkowie" granice planu wyznaczono w oparciu o przewidywany wpływ funkcjonowania zespołu elektrowni wiatrowych na otoczenie i wobec tego, że najbardziej oddziaływującym na środowisko czynnikiem jest hałas granice te ustalono w oparciu o przewidywane oddziaływanie akustyczne. W tym zakresie powołano się na normy wskazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 29 lipca 2004 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku ( Dz. U. Nr 178, poz. 1841 ).
W granicach obszaru objętego zaskarżoną uchwałą przed jej wejściem w życie obowiązywały dwa inne plany zagospodarowania przestrzennego, które ustalały możliwość realizacji elektrowni wiatrowych na tym terenie. W uchwale o przystąpieniu do sporządzenia zaskarżonego planu podniesiono, że ustalenia poprzednio obowiązujących aktów zbyt szczegółowo rozstrzygały kwestie technicznych parametrów elektrowni wiatrowych, jak wyjaśniono w tej dziedzinie postęp naukowo techniczny wymusza odejście od precyzyjnego określenia mocy turbin co określono w poprzednich planach.
W uchwalonym planie dla terenów przeznaczonych pod lokalizację urządzeń elektroenergetycznych w zasadach ochrony i kształtowania ładu przestrzennego nakazano, że elektrownie w miarę możliwości należy wykonać o zbliżonych kształtach i gabarytach oraz kolorystyce. W zasadach ochrony środowiska, przyrody krajobrazu nakazano zastosowanie matowych powłok na śmigła, nakazano na terenach przyległej do granic planu zabudowy mieszkaniowej okresowe monitorowanie poziomu natężenia hałasu i nakazano aby emisja hałasu i wibracji pochodząca z elektrowni wiatrowych nie powodowała przekroczeń standardów jakości środowiska na terenach chronionych akustycznie. Z kolei w szczególnych warunkach zagospodarowania terenów EW wprowadzono zakaz zabudowy. Dla terenów 2 EW, 3 EW i 4 EW - wprowadzono "zakaz lokalizacji urządzeń elektroenergetyki, w tym elektrowni wiatrowych, których oddziaływanie pogarszające standard akustyczny jak dla zabudowy mieszkaniowej, wykracza poza granice planu"; a dla terenów 1 EW i 5 EW wprowadzono "zakaz urządzeń elektroenergetyki w tym i elektrowni wiatrowych, których oddziaływanie akustyczne na granicach planu przekracza 42 dB".
Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji skarżący A.Ł. jest właścicielem nieruchomości położonej w Słajkowie, która ani nie jest położona w granicach obszaru objętego zaskarżonym planem, ani nie graniczy bezpośrednio z terenem do którego odnoszą się ustalenia planistyczne.
W treści skargi skarżący wyjaśnił, że jest mieszkańcem wsi Słajkowo, a zaskarżona uchwała narusza prawo, godzi w jego interes prawny gdyż pozbawia go możliwości wykorzystania własnej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem tj. na cele rekreacji i turystyki oraz narusza zasady ochrony środowiska w tym obszar "Natura 2000". Skarżący wskazał, że w 2003 roku nabył zabytkowy dworek w miejscowości Słajkowo, gm. Choczewo na obszarze chronionego krajobrazu ( "Choczewsko - Saliński Obszar Chronionego Krajobrazu" ). Ówczesnie projektowany obszar specjalnej ochrony ptaków "Natura 2000" stanowił dla niego dodatkową gwarancję, że w tym miejscu cenne środowisko przyrodnicze pozostanie niezmienione. Przyrodnicza atrakcyjność terenu decydowała o możliwości turystycznego wykorzystania zabytkowego obiektu i stanowiła sens tej inwestycji. W kolejnym roku - jak twierdzi skarżący - dokupił przyległy grunt stanowiący podworski park. Od lat skarżący inwestuje w remont budynku oraz rewaloryzację dawnego założenia dworskiego z zamiarem prowadzenia działalności turystycznej. Zaskarżona uchwała zmienia sposób przeznaczenia gruntów w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Słajkowo i zdaniem skarżącego wprowadza destrukcję w chronione wartości przyrody. Otoczenie miejscowości pierścieniem wiatraków zniweczy jego dotychczasowe wysiłki i pozbawi go możliwości turystycznego wykorzystania wyremontowanego dworu.
Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
– art. 1 ust. 2 pkt 9, art. 2 pkt 4, art. 17 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm. ) w zw. z art. 3 Karty Samorządu Lokalnego ( Dz. U. z 1994 r., Nr 124, poz. 607 ) poprzez nie uwzględnienie "interesu publicznego" stosownie do treści powołanych przepisów, pomimo wyrażenia przez społeczność lokalną jej potrzeb związanych z zagospodarowaniem przestrzennym,
– art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 4 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ( Dz. U. z 2003 r., Nr 164, poz. 1587 ) oraz w zw. z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez nieokreślenie, wymaganych powołanymi przepisami prawa, parametrów i gabarytów obiektów energetyki wiatrowej, a zwłaszcza ich wysokości.
– art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z Dyrektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady odnoszącą się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku ( Dz.U. UE L.02.189.12 ) poprzez nie respektowanie powołanych przepisów prawa, nakazujących uwzględnienie wymagań ochrony zdrowia mieszkańców miejscowości Słajkowo, co jest spowodowane dopuszczeniem do niezgodnej z prawem dowolności w ustaleniach planistycznych obiektów energetyki wiatrowej.
– art. 1 ust. 1 i 2 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 2 - 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 72, 73 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nie respektowanie w ustaleniach planistycznych zaskarżonej uchwały powołanych przepisów prawa, zawierających wymogi ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego i zabytków.
– art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 2, art. 3 ust. 1, art. 5 pkt 3 oraz art. 33 ustawy o ochronie przyrody, art. 73 ust. 1 pkt 1 Prawo ochrony środowiska, art. 4 ust. 4 Dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 25 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa ( Dz.U.UE L.79.103.1 ) poprzez nie respektowanie powołanych przepisów prawa, dotyczących ochrony przyrody, ze szczególnym wskazaniem na naruszenie zakazu podejmowania działań mogących w sposób znaczący wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar NATURA 2000, pomimo że urządzenia energetyki wiatrowej zostały zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
– art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 5 i 6 Europejskiej Konwencji Krajobrazowej ( Dz. U. 2006 r., Nr 14, poz. 98 ), art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 pkt 5, art. 3 pkt 1, art. 5 pkt 8, art. 23 i 24 ustawy o ochronie przyrody, art. 71 ust. 3, art. 72 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 72 ust. 4, art. 73 ust. 1 Prawa ochrony środowiska poprzez nie respektowanie powołanych przepisów prawa odnoszących się do ochrony krajobrazu dozwalając na zlokalizowanie obiektów energetyki wiatrowej na obszarze cennym krajobrazowo, prawnie chronionym, a także w projektowanym i postulowanym obszarze ochronnym, przez co ustalenia planu nie tylko nie zapewniają zachowania cennych walorów krajobrazowych, lecz dopuszczają do dewaloryzacji jednego z najwartościowszych, w województwie pomorskim, krajobrazu.
– art. 1 ust. 2 pkt 4, art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 4 pkt 6, art. 6 ust. 1 lit. b, art. 18 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez nie uwzględnienie zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, wbrew nakazowi wynikającemu z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.
Rada Gminy Choczewo w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie wywodząc, że podjęta uchwała jest zgodna z prawem.
Skarżący przed wniesieniem skargi wezwał Radę pismem z dnia 8 lipca 2009 r. do usunięcia naruszenia prawa wskazując te okoliczności które zawarł w złożonej następnie skardze.
Rada uchwałą z dnia 26 sierpnia 2009 r. nie uwzględniła tego wezwania, podnosząc, że granice planu zlokalizowane są w odległości 350 m od centrum wsi Słajkowo i ok. 100 m od takich działek dla których ustalone są warunki zabudowy, dotychczas jeszcze niezabudowanych. Wskazano, że nieruchomości skarżącego ani nie są w granicach planu ani nawet do tych granic nie przylegają.
Skarżący w toku postępowania złożył pismo w którym wskazał m. in., że jego obiekt jest ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków jako "Zespół folwarczny Słajkowo" i jest objęty ochroną konserwatorską.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę oddalił.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona uchwała Rady Gminy Choczewo z dnia 19 marca 2008 r. nr XIV/147/2008 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Wiatraki w Słajkowie" Gmina Choczewo jest uchwałą z zakresu administracji publicznej i podlega zaskarżeniu do sądu w trybie art. 101 u.s.g. Służy realizacji zadań z zakresu administracji publicznej, znajduje oparcie w ustawie o samorządzie gminnym, zwłaszcza w jej art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, w którym wskazuje się, że do wyłącznej kompetencji rady gminy pozostawiono sprawy uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Sąd wskazał, że jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca poprzedziła wniesienie skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, a nadto skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na tle okoliczności niniejszej sprawy uznał natomiast, że skarżący nie posiada indywidualnego interesu prawnego, do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.
Przedmiotem zaskarżenia jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego tj. akt, który określa przeznaczenie terenów, ustala sposób ich zagospodarowania i zabudowy. Skarżący zakwestionował przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenów, które są własnością innych osób. W takiej sytuacji winien więc wykazać, iż sposób zagospodarowania określony w planie będzie miał wpływ na jego uprawnienia i obowiązki tj. ograniczy go w wykonywaniu jego prawa własności, bądź nałoży na niego pewne obowiązki. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaskarżona uchwała jest pod względem prawnym neutralna dla skarżącego. Jego sfera uprawnień w odniesieniu do własnej nieruchomości i znajdującego się na niej zabytkowego obiektu pozostaje niezmienna i jest uregulowana innymi niż zaskarżony akt przepisami. Sąd podkreślił również, że żaden właściciel nieruchomości planując jej wykorzystanie, określoną zabudowę, inwestycję, rodzaj działalności gospodarczej nie ma zagwarantowanego przepisami prawa określonego status quo, czy też pewnej gwarancji niezmienności otoczenia, a do tego w istocie sprowadzają się wywody skargi wskazujące na spadek turystycznej atrakcyjności nieruchomości skarżącego wskutek usytuowania w sąsiedztwie elektrowni wiatrowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ustalenia planistyczne w żaden sposób nie odnoszą się do sfery uprawnień skarżącego, gdyż z ustaleń planu wynika zakaz lokalizacji na terenach nim objętych takich urządzeń elektroenergetycznych, których negatywne oddziaływanie wykraczałoby poza przyjęte granice. Zatem zaskarżona uchwała dopuszcza lokalizację elektrowni wiatrowych, ale wyłącznie takich, których oddziaływanie zamknie się w granicach opracowania. W tych granicach ustalono zakaz określonej zabudowy i określono rolnicze zagospodarowanie działek. Nieruchomość skarżącego jako nie objęta planem nie podlega żadnym ograniczeniom wskazanym w zaskarżonej uchwale. Uchwała ustala normy generalne, ale wyłącznie na ściśle oznaczonym terenie nie obejmującym nieruchomości skarżącego. Normy te nie odnoszą się do skarżącego, nie wpływają na jego indywidualną sytuację prawną, nie kształtują jej i nie ograniczają. Wskazane w skardze zarzuty w istocie sprowadzają się do obrony interesu ogólnego, poprzez odwołanie się do postulatów ochrony środowiska i przyrody. Natomiast skarżący nie powołał się na swój konkretny indywidualny interes prawny, ogólnikowo jedynie wskazując na spadek atrakcyjności turystycznej jego nieruchomości wskutek zmian w otaczającym tą nieruchomość środowisku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył, A.Ł., zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając mu:
1. obrazę przepisu art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmówienie skarżącemu prawa do rozpatrzenia przez Sąd administracyjny jego skargi na uchwałę Rady Gminy w Choczewie z dnia 19 marca 2008 r. Nr XIV/147/2008 poprzez błędną wykładnię art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), skutkującą oddaleniem skargi bez jej rozpoznania, na skutek przyjęcia, że skarżący nie posiada legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego;
2. naruszenie przepisu art. 68 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pominięcie, że skarżący, z uwagi na zamieszkiwanie w zasięgu oddziaływania planowanych urządzeń energetyki wiatrowej, który to zasięg obejmuje nieruchomość skarżącego, posiada interes prawny do ochrony swojego zdrowia, a tym samym, z tego powodu przysługuje mu legitymacja skargowa;
3. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędną ich wykładnię i tym samym błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy jego interes prawny wynika z zamieszkiwania w zasięgu oddziaływania planowanych urządzeń energetyki wiatrowej, który to zasięg obejmuje nieruchomość skarżącego;
4. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędną ich wykładnię i tym samym błędne przyjęcie, że skarżący nie posiada legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy skarżący jako właściciel obiektu zabytkowego, usytuowanego w obrębie oddziaływania i zasięgu planowanych urządzeń energetyki wiatrowej – ma również prawny obowiązek zapewnienia należytej ochrony dobru chronionemu jakim jest zabytek;
5. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię i tym samym błędne przyjęcie, żę nieruchomość skarżącego jest usytuowana poza zasięgiem planu i tym samym skarżący nie posiada legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy jego interes prawny wynika z zamieszkiwania w zasięgu oddziaływania planowanych urządzeń energetyki wiatrowej, który to zasięg obejmuje nieruchomość skarżącego;
6. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię skutkującą błędnym przyjęciem, że skarżący nie posiada legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego, podczas gdy, jako mieszkanie wsi Słajkowo jest uprawniony do dbałości o lokalne środowisko przyrodnicze i tym samym posiada również w tym zakresie interes prawny.
Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego jako części kosztów postępowania w sprawie.
Pismem procesowym z dnia 3 marca 2010 r. uczestnik postępowania Stowarzyszenie [...] poparło skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia niniejszej skargi kasacyjnej jest wykładnia treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Bezspornym w sprawie jest fakt, że przedmiotowa sprawa należy do spraw z zakresu administracji publicznej, a także to, że skarżący wypełnił wymóg złożenia wezwania do usunięcia naruszenia, dlatego w tych kwestiach Naczelny Sąd Administracyjny poprzestanie na wskazaniu prawidłowo skonstruowanych wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji.
Kwestią, która budzi zastrzeżenie skarżącego kasacyjnie jest natomiast interpretacja przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zakresie "naruszenia interesu prawnego". Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że Sąd pierwszej instancji zbyt wąsko zinterpretował pojęcie naruszenia interesu prawnego skarżącego, co pociągało za sobą wydanie wadliwego rozstrzygnięcia, a mianowicie oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, który jest zaczerpnięty z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt SK 76/06 (Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1053). Podkreślenia wymaga, że skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a podstawą zaskarżenia musi być niezgodność uchwały z prawem przy jednoczesnym naruszeniu przez tą uchwałę indywidualnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, bądź innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą związany prawnie w inny sposób (np. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie gminy). Dla wykazania naruszenia interesu prawnego koniecznym jest przy tym wskazanie naruszenia, przez uchwałę lub zarządzenie, konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia, wynikających z regulacji materialnoprawnej.
We wskazanym powyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że "powszechnie przyjęta przez sądy administracyjne interpretacja, w myśl której prawo do zaskarżenia uchwał do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy, przysługuje tym, którzy wykażą się konkretnym, indywidualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego – gwarantuje prawo do sądu, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał podkreślił, że wykładnia pojęcia "interes prawny", jako indywidualny interes prawny określony przez konkretną normę prawa materialnego, powoduje, że mamy do czynienia z indywidualną sprawą, identyfikowaną przez określony stan faktyczny, związany z określonym podmiotem, wymagający prawnej kwalifikacji na podstawie normy prawnej, mającej charakter generalny i abstrakcyjny. Według oceny zawartej we wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego przyjęcie interpretacji, że interes prawny wynika z samej przynależności do społeczności samorządowej, w oderwaniu od prawa materialnego – powodowałoby, że legitymacja skargowa każdego członka społeczności samorządowej mogłaby uruchomić kontrolę legalności aktu wydanego przez organy samorządu terytorialnego, bez względu na indywidualny interes prawny, chroniony przez prawo materialne. Taka legitymacja skargowa nie mieściłaby się w konstytucyjnym pojęciu sprawy, stanowiącym nieodłączny element prawa do sądu i istoty sprawowania wymiaru sprawiedliwości, wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
W pełni aprobując powyższe wywody dotyczące interpretacji przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skarżący A.Ł. tak rozumianego indywidualnego interesu prawnego nie posiada. Obszar objęty zakresem przedmiotowej uchwały nie dotyczy terenów które są własnością skarżącej, co nakładało na niego obowiązek wykazania, że określony w zaskarżonej uchwale sposób zagospodarowania terenu będzie wywierał wpływ na jego uprawnienia i obowiązki.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotowa uchwała zakazuje lokalizacji na terenach nim objętych takich urządzeń elektroenergetycznych, których negatywne oddziaływanie wykraczałoby poza przyjęte granice. Skoro nieruchomość skarżącego nie jest objęta zaskarżonym planem, nie podlega żadnym ograniczeniom w planie tym przewidzianym. Gdyby zatem potencjalny inwestor zamierzał umieścić na terenie objętym planem urządzenia, których zakres oddziaływania wykraczałby poza obszar wyznaczony planem, nie uzyskałby on pozwolenia na budowę. Wydanie pozwolenia wbrew tym zapisom, w sytuacji gdy obszar oddziaływania obejmowałby nieruchomość skarżącego, rodziłoby z kolei po stronie A.Ł. uprawnienie do zaskarżenia takiej decyzji. Podkreślenia natomiast wymaga, że nie stanowi podstawy do wniesienia skargi samo zagrożenie naruszeniem praw chronionych.
Przeprowadzone powyżej wywody prowadzą do wniosku, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej wskazane w pkt. 1 – 5 skargi kasacyjnej.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody odnoszącego się do interesu prawnego skarżącego jako mieszkańca wsi Słajkowo "uprawnionego do dbałości o lokalne środowisko przyrodnicze", Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że również ten zarzut jest nietrafny. Skarżący kasacyjnie nie wykazał bowiem, że przedmiotowa uchwała naruszyła jego indywidualny interes prawny jako członka społeczności, w tym wypadku mieszkańców wsi Słajkowo.
W sytuacji zaś, wniesienia skargi przez "grupę mieszkańców", interes prawny lub uprawnienie, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dające legitymację do zaskarżenia uchwały, przysługiwać powinno indywidualnie zarówno skarżącemu, jak i każdemu z imiennie oznaczonych członków "grupy mieszkańców".
W przedmiotowej zaś sprawie, skarżący zarzucając przedmiotowej uchwale naruszenie przepisów prawa ochrony środowiska, nie wykazał jednocześnie przysługującego mu, jako członkowi grupy mieszkańców, interesu prawnego o charakterze indywidualnym, który to interes dotyczyłby jednocześnie każdego z członków tej społeczności.
Art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie daje zaś podstaw do skargi osobie, która chciałaby skarżyć uchwałę rady gminy, nie opierając się na prawach własnych, osobistych, a opierając się na interesie ogółu, czyli tzw. interesie publicznym. W sprawach mających charakter publicznych mogą działać bowiem określone organy państwowe czy społeczne, a obywatelowi przysługuje prawo występowania do tych organów (np. prokuratury) z wnioskiem o podjęcie stosownego postępowania, względnie przekazania odpowiednich informacji (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 872/99, LEX nr 48223).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło