III SA/Łd 377/09

Dnia 18 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły A w Ł. z dnia [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego Wyższej Szkoły A w Łodzi z dnia [...] (bez numeru), 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku Postanowieniem z dnia [...] roku Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. na podstawie art. 149 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] roku w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu K. K. Decyzją z dnia [...] roku Komisja Egzaminu Dyplomowego Wyższej Szkoły [...] w Ł., na podstawie art. 149 § 2, art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 i art. 189 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 34 ust. 1 pkt a Regulaminu Studiów WSI (załącznik do uchwały Rady Naukowej nr 3 z dnia 19 czerwca 2002 roku), uchyliła decyzję z dnia [...] roku o nadaniu tytułu zawodowego i wydania dyplomu K. K. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku przeprowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego uczelni postępowania wyjaśniającego ustalono, że postępowanie karne wszczęte przeciwko K. K. zostało zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym za posłużenie się podrobionym uprzednio przez nieustaloną osobę w postaci indeksu oraz karty egzaminacyjnej (sygn. akt[...]). Na podstawie sfałszowanych wpisów do indeksu K. K. uzyskał zaliczenia roczne, co pozwoliło przystąpić mu w dniu [...] roku do egzaminu dyplomowego. W związku z tym, że fakt fałszerstwa został ujawniony po egzaminie, tj. w dniu 3 października 2009 roku konieczne było wznowienie postępowanie. W pouczeniu wskazano, że od decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 od daty doręczenia pisma. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu [...] roku. W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2009 roku odrzucił skargę K. K. z uwagi na niewyczerpanie toku instancyjnego postępowania, bowiem skarżący nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie z dnia [...] roku skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego z dnia [...] roku, bowiem w piśmie informującym o wydaniu powyższej decyzji nie został prawidłowo pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia. W odpowiedzi z dnia [...] roku, organ administracji wskazał, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy został przywrócony oraz zaprosił skarżącego na posiedzenie Komisji Egzaminu Dyplomowego w dniu [...] roku. Rektor Wyższej Szkoły [...] w dniu [...] roku powołał Komisję Egzaminu Dyplomowego, która w dniu [...] roku stwierdziła, że skarżący nie stawił się na jej posiedzenie. W piśmie z dnia [...] roku skarżący zwrócił się do Rektora WS[...] o wyjaśnienie przyczyn powołania powyższej Komisji. W odpowiedzi z dnia [...]. roku Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. wskazał, że ponowne rozpoznanie sprawy nastąpi w dniu [...] roku. Skarżący odebrał powyższe zawiadomienie w dniu[...] roku. W dniu [...] roku odbyło się posiedzenie, na które skarżący się nie stawił. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Rektor Wyższej Szkoły [...] w Ł. po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu [...] roku z wniosku K.K , na podstawie art. 207 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i art. 151 § 1 ust. 2 k.p.a. uchylił decyzję Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] roku o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu oraz nie nadał tytułu zawodowego K. K. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 3 października 2005 roku do uczelni wpłynęło zawiadomienie o sfałszowaniu podpisu oraz oceny z przedmiotu ekonomia matematyczna. W wyniku toczącego się postępowania karnego Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. w dniu [...] roku wydał wyrok, w którym skazał skarżącego za posłużenie się podrobionym uprzednio przez nieustaloną osobę dokumentem w postaci indeksu oraz karty egzaminacyjnej. Wobec braku zaliczenia przedmiotu objętego programem studiów skarżący nie miał prawa przystąpienia do egzaminu dyplomowego. Decyzję doręczono skarżącemu w dniu [...] roku. W skardze z dnia 17 lipca 2009 roku K. K. wskazał, że wydana decyzja rażąco narusza prawo oraz została wydana bez wcześniejszego postępowania administracyjnego. W jego ocenie organ odwoławczy powinien podtrzymać wcześniej wydaną decyzję albo uchylić ją i skierować sprawę do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę z dnia 24 lipca 2009 roku organ administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżący był prawidłowo powiadomiony o terminie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na który się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała rozstrzygnięcie strona skarżąca. W rozpoznawanej sprawie organ administracji dopuścił się rażącego naruszenia przepisów postępowania, uniemożliwiając Sądowi dokonania oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji merytorycznej zasadności uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. W myśl art. 156 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Należy zaznaczyć, iż rażące naruszenie prawa dotyczy sytuacji, gdy występuje oczywista sprzeczność treści decyzji z treścią przepisu prawnego. Musi zatem występować jawna niezgodność rozstrzygnięcia z treścią obowiązującego przepisu. Niezgodność taka musi mieć charakter wyraźny i oczywisty. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 1996 roku w sprawie III SA 529/95 (Biuletyn Sądowy nr 6 z 1996 r. s. 3), w wyroku z dnia 21 października 1992 roku w sprawie V SA 86/92 (ONSA nr 1 z 1993 r. poz. 23) i w wyroku z dnia 6 lutego 1995 roku w sprawie II SA 1531/94 (ONSA nr 1 z 1996 r., poz. 37). Z kolei w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 roku w sprawie OSK 1134/04 (LEX nr 165717) wskazano, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, które powoduje konieczność stwierdzenia ich nieważności. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie były decyzje: Komisji Egzaminu Dyplomowego Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] roku i Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] roku o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu K. K. Ze względu na przedmiot sprawy, w pierwszej kolejności odnotować należy, iż w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjęto, że rozstrzygnięcie stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a. (zob. postanowienie NSA z 12 czerwca 1992 r., SAB/Po 41/91, OSP 1994, nr 4, poz. 69; wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., I SA 661/98, nie publikowany; uchwała składu 7 sędziów SN z 18 listopada 1982 r., III CZP 26/82, OSPiKA 1983, nr 11, poz. 248 z aprobującą glosą J. Homplewicza; wyrok NSA z 22 grudnia 1999, I SA 841/99 - LEX nr 46272). Skoro ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie reguluje postępowania w sprawie wzruszenia ostatecznych decyzji o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego, zatem należało mieć na uwadze, iż zakwestionowanie takiej decyzji ostatecznej nie mogło nastąpić za pomocą zwykłych środków zaskarżenia, bowiem w istocie rzeczy decyzja ostateczna oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta w definitywny sposób, poprzez nadanie tytułu zawodowego. Zmiana, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest dopuszczalne, ale może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych (art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a.). Wyrażana w tym przepisie zasada trwałości decyzji ostatecznych nakazuje, aby przesłanki zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych nie były poddane wykładni rozszerzającej (zob. B. Adamiak: Glosa do wyroku SN z 11 października 1996r., III RN 8/96 - OSN 1997, nr 10, poz. 190). Podkreślić należy, że funkcją ochrony trwałości decyzji ostatecznej jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale także ochrona porządku prawnego (zob. wyrok NSA z 29 marca 1996r., III SA 335/95 - LEX nr 26687). Powyższe uwagi stały się niezbędne, z powodu konieczności dochowania przez organ obowiązujących reguł do wzruszenia decyzji ostatecznej, w określonym trybie nadzwyczajnym. W rozpoznawanej sprawie organ powziął wątpliwość, co do zgodności z prawem decyzji ostatecznej o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego i w związku z tym, zainicjował wszczęcie postępowania w celu wzruszenia tej decyzji, w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Zainicjowanie takiego postępowania oznacza, że organ wszczyna nowe, odrębne postępowanie w stosunku do postępowania zwykłego, przy czym, obowiązek wznowienia występuje w razie znalezienia przyczyny wznowienia. Odnotować należy, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie wznowienia zostało wszczęte nie na wniosek strony, lecz z urzędu (art. 61 § 1 k.p.a.). Rektor uczelni jako organ administracji publicznej wydający decyzję administracyjną, zobowiązany jest do przestrzegania prawa, bowiem wymóg taki wynika wprost z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W związku z powyższym, podnieść należy, że warunkiem wydania poprawnej decyzji przez rektora uczelni jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, wskazanym przez przepisy proceduralne, jak również konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przepisów prawa materialnego. Zgodnie treścią art. 207 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) organem właściwym do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu oraz do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu jest rektor uczelni. Z kolei, w myśl art. 207 ust. 2 ustawy, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne i w takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego. Przy czym, przepis art. 127 § 3 k.p.a. stanowi o środku zaskarżenia decyzji tj. wniosku o ponownym rozpatrzeniu sprawy w sytuacji wydania decyzji w pierwszej instancji przez organy wskazane tym przepisem lub przepisem prawa materialnego. A zatem, w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu organem właściwym do wydania postanowienia o wznowieniu jak i do wydania decyzji po wznowieniu jest rektor uczelni. W zaistniałym stanie faktycznym decyzja z dnia [...]roku wydana przez Komisję Egzaminu Dyplomowego Wyższej Szkoły [...] w Ł. rażąco narusza przepis art. 207 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem została wydana przez nieuprawniony organ. Natomiast przechodząc do oceny legalności decyzji Rektora Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] roku należy wskazać, że nie konwalidowała powyżej wskazanego naruszenia, bowiem była to decyzja wydana na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem nie mogła w swojej treści stanowić o uchyleniu decyzji z dnia [...] roku. Dlatego też należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie odpowiada regulacji art. 138 K.p.a. Sprawa wznowienia postępowania jest sprawa administracyjną , zatem należy przyjąć , iż postępowanie po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania winno być prowadzone według przepisów o postępowaniu przez przed organem I instancji , a następnie po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – według przepisów o postępowaniu przed organem II instancji – z zachowaniem przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym. Ponadto zaskarżona decyzja została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego na skutek wydania decyzji rażąco naruszającej prawo. Należy również zaznaczyć, że organ administracji przywrócił termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pismem z dnia [...] roku, w którym poinformowano skarżącego, że termin został przywrócony, czym rażąco naruszono art. 59 k.p.a., gdyż w tym zakresie powinien wydać postanowienie, a jego odpis doręczyć skarżącemu z urzędu. Bowiem w myśl cytowanego przepisu o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Reasumując należy wskazać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 207 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz art. 138 k.p.a. oraz art. 59 k.p.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy administracji wezmą pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego Wyższej Szkoły [...] w Ł. z dnia [...] roku. Natomiast na podstawie art. 152 powołanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. D.T.