VI SA/Wa 1470/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska- Matusiak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r.; 2. stwierdza, że opisane w pkt 1 akty nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 79 ust. 3 w zw. z art. 68 ust. 6a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1068, ze zm.) oraz w zw. z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy — Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 37, poz. 228), po rozpoznaniu odwołania M. P. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności do zawodu i skreślenia z listy aplikantów adwokackich, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne: Uchwałą z dnia [..] lutego 2008 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. skreśliła M. P. z listy aplikantów adwokackich. Podstawą podjęcia tej uchwały było otrzymanie przez skarżącego dwukrotnie, w dniach: [...] września 2007 r. oraz [...] października 2007 r. negatywnych ocen z kolokwium rocznego oraz poprawkowego kolokwium rocznego. W uzasadnieniu ww. uchwały Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. powołała się na § 8 i § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej. Odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. do Naczelnej Rady Adwokackiej złożył M. P. zarzucając jej naruszenie: art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP, poprzez podjęcie uchwały bez podstawy prawnej opartej na przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze; art. 79 ust. 2 ustawy — Prawo o adwokaturze poprzez podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów z powodu stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata w dniu [...] lutego, tj. po upływie dwóch lat aplikacji adwokackiej oraz poprzez oparcie tej uchwały o kryteria pozaustawowe i sprzeczne z przepisami prawa; art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe wskazanie strony (brak adresu), brak podstawy prawnej w sentencji, brak podpisów osób upoważnionych do podjęcia uchwały; art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez brak uzasadnienia faktycznego oraz prawnego; 5. art. 28 k.p.a. poprzez brak udziału w sprawie wszystkich stron postępowania (patrona skarżącego); art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego - przyjęcie, że skarżący nie zaliczył kolokwium z [...] września 2007 r., bowiem otrzymał 73 punkty, podczas, gdy z akt sprawy wynika, że uzyskał 75 punktów i zaliczył kolokwium; art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.k. poprzez nieprawidłowe sporządzenie protokołu przesłuchania strony. M. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w trybie art. 132 § 1 k.p.a., stwierdzenie, że zaliczył kolokwium oraz umorzenie postępowania lub też o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albo o uchylenie zaskarżonej uchwały na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzenie postępowania w pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej uchwały na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu w dniu [...] sierpnia 2008 r. odwołania M. P. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r., postanowiło zaskarżoną uchwałę utrzymać w mocy. W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało, że nie doszło do naruszenia przepisu art. 79 ust. 2 ustawy — Prawo o adwokaturze, poprzez skreślenie aplikanta z listy po upływie 2 lat aplikacji, bowiem terminem wskazanym w przepisie art. 79 ust. 2 ww. ustawy objęte są dwa pierwsze lata szkolenia programowego, zakończone zaliczeniem przewidzianego na ten czas materiału poprzez zdanie kolokwium rocznego, bez względu na datę wpisania na listę aplikantów oraz datę ślubowania. Skarżący został wpisany na listę aplikantów w dniu [...] grudnia 2005 r., ślubowanie złożył w dniu [...] marca 2006 r., zaś szkolenie rozpoczął w kwietniu 2006 r. Kolokwium, którego nie zdał skarżący, było egzaminem kończącym dopiero pierwszy rok aplikacji, zatem jego negatywny wynik dawał możliwość zastosowania art. 79 ust. 2 ww. ustawy. W opinii Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dwa pierwsze lata aplikacji upływają dopiero w kwietniu 2008 r., zatem uchwała o skreśleniu z listy aplikantów podjęta w dniu [...] lutego 2008 r. mieści się w ramach czasowych zakreślonych przywołanym przepisem. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uznało "za niezrozumiały" zarzut podjęcia uchwały bez podstawy prawnej i naruszenia art. 107 k.p.a. Wskazało, że uchwała ORA w Ł. jednoznacznie wskazuje przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, na którym oparła rozstrzygnięcie. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wskazało również, że nie znajdują poparcia w materiale dowodowym zastrzeżenia skarżącego, co do nieprawidłowości wyniku z pierwszego testu. Stwierdziło, że spośród wskazanych przez skarżącego pytań z zakresu postępowania cywilnego za odpowiedzi prawidłowe aplikant otrzymał 5 punktów, zgodnie z kluczem przyjętym przez komisję egzaminacyjną, zaś pozostałe 2 odpowiedzi były nieprawidłowe, zatem skarżący otrzymał łącznie z kolokwium 73 punkty, czyli ocenę negatywną. W opinii Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, ORA w Ł. zapewniła aplikantowi pełny, zgodny z kodeksem postępowania administracyjnego udział w postępowaniu, skarżący natomiast, kwestionując formę protokołu przesłuchania, nie wskazał, w jaki sposób zapis czynności miałby odbiegać od jej rzeczywistego przebiegu, a zatem, z jakich przyczyn należy mu odmówić mocy dowodowej. Prezydium wskazało ponadto, że nie dostrzegło potrzeby wzywania do udziału w sprawie patrona aplikanta, bowiem nie przysługuje mu w tym postępowaniu status strony. Od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej M. P. złożył odwołanie do Ministra Sprawiedliwości. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego - pominięcie faktu, że w części kolokwium z dnia [...] września 2007 r. (test z procedury cywilnej) nie doliczono mu punktów za prawidłowe odpowiedzi na pytania nr 16, 17, 18, 19 i 20, co spowodowało błędne przyjęcie, że uzyskał 73 punkty, podczas gdy z akt sprawy wynika, że uzyskał co najmniej 75 punktów i zaliczył kolokwium ; 2. pominięcie w ocenie, że uchwała ORA w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. narusza przepisy art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP oraz art. 1 i 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, poprzez podjęcie uchwały o skreśleniu M. P. z listy aplikantów z powodu niezaliczenia jednego kolokwium, w sytuacji, gdy ustawa - Prawo o adwokaturze nie zrównuje pojęcia nieprzydatności do zawodu z brakiem zaliczenia kolokwium, a zatem ww. uchwała została podjęta w oparciu o kryteria pozaustawowe i sprzeczne z przepisami prawa; 3. naruszenie art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze, poprzez błędne przyjęcie, że okres dwóch pierwszych lat aplikacji powinien być liczony od dnia rozpoczęcia szkolenia, a nie od dnia wpisu na listę aplikantów; 4. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe wskazanie strony — brak adresu strony, brak powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, brak podpisu osób upoważnionych do podjęcia uchwały; 5. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez: a. brak uzasadnienia faktycznego zawierającego wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w odniesieniu do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów, b. brak odniesienia się organu do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia [...] marca 2008 r. oraz braku uzasadnienia w zakresie odmowy uznania zasadności tych zarzutów, brak uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa; 6. naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez brak udziału w sprawie wszystkich stron postępowania, tj. patrona skarżącego, podczas gdy z ww. przepisów wynika, że patron ma interes prawny w odniesieniu do postępowań dotyczących podległego mu aplikanta; 7. art. 76 § 1 i 2 w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że sporządzony niezgodnie z przepisami prawa protokół z przesłuchania strony stanowi dowód w sprawie, podczas gdy protokół ten nie był sporządzany w trakcie przesłuchania, nie został stronie odczytany i nie został przedstawiony do podpisu. M. P. wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. i umorzenie postępowania w sprawie lub też 2. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały i uchwały ORA w Ł., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa; ewentualnie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej ze wskazaniem okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; o uchylenie zaskarżonej uchwały i uchwały ORA w Ł. przez Prezydium Naczelnej Rady w trybie samokontroli na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. Uzasadniając zarzut zawarty w pkt 1, M. P. wskazał, że organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany nie tylko do zebrania materiału dowodowego, ale również do wyczerpującego rozpatrzenia go, tj. ustosunkowania się do niego w treści uchwały. Na poparcie powyższego skarżący przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 2, skarżący wskazał, że w zamkniętym katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa wymienionym w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP nie ma Regulaminu aplikacji adwokackiej, natomiast ustawowa delegacja dla Naczelnej Rady Adwokackiej do uchwalenia w regulaminie zasad odbywania aplikacji (art. 58 pkt 12b ustawy - Prawo o adwokaturze) nie upoważnia jej do regulowania przesłanek skreślania z listy aplikantów. W oparciu o wykładnię językową, systemową i celowościową ww. przepisu skarżący wywiódł, że postanowienia Regulaminu odnoszące się do przesłanek stwierdzenia nieprzydatności osoby do wykonywania zawodu adwokata oraz przesłanek skreślenia z listy aplikantów nie mają uzasadnienia prawnego. Wobec powyższego skarżący wskazał, że wynik kolokwium nie może być jedyną przesłanką stwierdzenia nieprzydatności aplikanta. M. P. stwierdził ponadto, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nie przywołało przepisu prawa, na podstawie którego podjęło zaskarżoną uchwałę - podstawa prawna nie wynika również z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, strona nie wie zatem, w oparciu o jakie przepisy organ prowadzi postępowanie. W dniu [...] grudnia 2008 r. w siedzibie Departamentu Nadzoru nad Aplikacjami Prawniczymi M. P. zapoznał się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W piśmie złożonym w dniu [...] grudnia 2008 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski podniesione w odwołaniu i wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Na podstawie art. 136 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. M. P. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie na rozprawie dowodów z przesłuchania: adwokata M. W. - patrona aplikanta, adwokata A. W., adwokata P. O. oraz adwokata S. S. - kierownika szkolenia, w celu ustalenia przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Ponadto M. P. wniósł o zobowiązanie Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. do złożenia dowodu zaliczonego przez niego kolokwium rocznego w 2008 r. W ocenie Ministra Sprawiedliwości odwołanie M. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, kształcenie aplikantów adwokackich należy do zadań samorządu zawodowego adwokatury. Natomiast art. 58 pkt 12 lit. b stanowi, że uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji leży w kompetencjach Naczelnej Rady Adwokackiej. Podstawą do skreślenia aplikanta z listy aplikantów adwokackich jest art. 79 ustawy - Prawo o adwokaturze, zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, a ponadto może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi nieprzydatność aplikanta do wykonywania zawodu adwokata (art. 79 ust. 2 ww. ustawy). Wydany na podstawie art. 58 pkt 12 lit. b ww. ustawy Regulamin aplikacji adwokackiej, który obowiązywał zarówno w dniu uzyskania przez M. P. wpisu na listę aplikantów, jak i w dniu złożenia ślubowania, a następnie rozpoczęcia zajęć szkoleniowych (uchwała nr 50/2006 z dnia 25 listopada 2006 r. NRA w sprawie ustalenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej opracowanego na podstawie uchwały nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r. oraz uchwały nr 31/2005 NRA z dnia 19 listopada 2005 r.) w § 19 stanowi, że negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej stanowią podstawę do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Natomiast stosownie do § 8 tego Regulaminu, okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Wskazane przepisy odnoszą się zatem bez wątpienia bezpośrednio do treści art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. W związku z tym należy stwierdzić, że nie wykraczają poza ramy delegacji ustawowej. W konsekwencji okręgowa rada adwokacka bezsprzecznie ma prawo skreślić aplikanta w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu, które jednoznacznie wymienia § 19 Regulaminu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 87 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. oraz art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, ze względu na podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów, podczas gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawy — Prawo o adwokaturze nie zrównują pojęcia nieprzydatności do zawodu z brakiem zaliczenia kolokwium, Minister stwierdził, że z przytaczanych wyżej przepisów ustawy — Prawo o adwokaturze oraz Regulaminu aplikacji adwokackiej wynika, że zarzut ten jest niezasadny. W istocie bowiem każda z przesłanek wymienionych w § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej może stać się podstawą do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Bezspornie zatem negatywny wynik kolokwium rocznego również jest samodzielną przesłanką stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata i w rezultacie stanowi podstawę skreślenia z listy aplikantów na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy. Ponadto zauważył, że o możliwości jedynie takiej interpretacji § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej przesądza również konstrukcja tego przepisu poprzez brak spójnika "i" lub "oraz". Takie rozumienie powyżej wskazanych przepisów potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa2128/08), w którym sąd stwierdził, że negatywny wynik kolokwium rocznego stanowi samoistną i wystarczającą przyczynę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Wobec powyższego, skoro Regulamin aplikacji adwokackiej został uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w ramach ustawowego upoważnienia jako podstawowy akt prawny w tym zakresie, jest zatem obowiązującym dla aplikantów aktem prawnym o charakterze wewnętrznym, nie można zatem uznać, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 87 Konstytucji RP oraz 6 k.p.a. Bezspornie aplikanci adwokaccy - jako członkowie adwokatury (art. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze) - podlegają wewnętrznym regulacjom uchwalonym przez organy do tego uprawnione - są zatem zobowiązani do przestrzegania przepisów tego Regulaminu. Ustosunkowując się do podniesionej przez skarżącego sprzeczności uchwały z dnia [...] października 2007 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. wszczynającej postępowanie w sprawie stwierdzenia przydatności do wykonywania zawodu adwokata (w opinii skarżącego wynika z niej, że negatywny wynik kolokwium nie może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów) z podjętą następnie uchwałą z dnia [...] lutego 2008 r., zgodnie z którą był to jedyny powód dokonania skreślenia, należy stwierdzić, że w ocenie organu wniosek ten jest całkowicie nietrafny. Treść uchwały z dnia [...] października 2007 r. nie upoważnia w żadnym razie do tego rodzaju wniosku, a świadczyć może jedynie o tym, że Rada działała w zgodzie z ogólnymi zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7 k.p.a. (zasad prawdy obiektywnej) oraz art. 9 k.p.a. (informowanie stron postępowania) i doceniając wagę uchwał w sprawie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu, jak również ze względu na fakultatywny charakter przepisu art. 79 ust. 2 ustawy oraz § 8 Regulaminu, uznała za konieczne zebranie (przed podjęciem uchwały w sprawie skreślenia) całego materiału dowodowego, by na jego podstawie bezspornie ustalić, że nie zaistniały inne okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę oceny stanu faktycznego. W świetle powyższych przepisów, rada powinna dokonać oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i zadecydować na tej podstawie, o wydaniu lub niewydaniu uchwały w sprawie skreślenia z listy aplikantów. Nie zmienia to jednak faktu, że każda z przesłanek skonkretyzowanych w § 19 Regulaminu, a zatem także niezaliczenie kolokwium rocznego i poprawkowego, stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Minister jednocześnie zauważył, że postępowanie wszczęte ww. uchwałą było prowadzone z zachowaniem warunków jego prawidłowości, albowiem stosownie do art. 10 i 9 k.p.a., pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. poinformowano M. P. o możliwości zaznajomienia się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego oraz zgłoszenia żądań, wskazując również na potrzebę zapoznania się przez skarżącego z Regulaminem aplikacji adwokackiej. Bezzasadny jest także zarzut, że art. 58 pkt 12 lit. b ustawy – Prawo o adwokaturze upoważnia jedynie do uchwalania zasad odbywania aplikacji — nie zaś przesłanek skreślenia z list aplikantów. Regulamin aplikacji adwokackiej nie reguluje kwestii skreślenia z listy aplikantów, lecz określając zasady odbywania aplikacji wskazuje jedynie przesłanki stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata, o czym stanowi art. 79 ust. 2 ww. ustawy, nie wykracza zatem poza ramy ustawy. Należy podkreślić, że przepisy Regulaminu stanowiące podstawę do skreślania z listy aplikantów wynikają bez wątpienia z regulacji ustawowych, tj. art. 58 pkt 12 lit. b ustawy - Prawo o adwokaturze, który zawiera delegację do wydania Regulaminu oraz z art. 79 tej ustawy, przyznającego okręgowym radom adwokackim prawo do skreślania aplikantów i wskazującego okoliczności, w których rada może tego dokonać, wśród których wymienione także zostało stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji (art. 79 ust. 2, którego odzwierciedlenie stanowi § 8 Regulaminu). Natomiast § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej wyłącznie precyzuje przesłanki, które mogą stanowić podstawę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu. W istocie zatem przepis ten wyraźnie wskazując okoliczności, których wystąpienie może stać się podstawą do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania tego zawodu - chroni interesy aplikantów, wyłącza bowiem dowolność w podejmowaniu uchwał w tym przedmiocie. Wobec powyższego niezasadny jest zarzut, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. podjęta została w oparciu o kryteria pozaustawowe i sprzeczne z przepisami prawa. Za chybiony organ uznał zarzut naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, tj. pominięcie faktu, że z kolokwium z dnia [...] września 2007 r., z testu z procedury cywilnej nie doliczono skarżącemu punktów za prawidłowe odpowiedzi na pytania nr 16, 17, 18, 19 i 20. Jak wynika z łącznej punktacji uzyskanej przez skarżącego, prawidłowe odpowiedzi na pytania nr 16, 17, 18, 19 i 20 z zakresu procedury cywilnej (19 odpowiedzi prawidłowych) zostały zaliczone do wyniku uzyskanego z tego kolokwium. Należy zatem stwierdzić, że mimo nieścisłości w ustaleniach dokonanych przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w zakresie liczby odpowiedzi nieprawidłowych i prawidłowych z procedury cywilnej, właściwie została ustalona suma 73 punktów uzyskanych przez skarżącego z kolokwium rocznego przeprowadzonego w dniu [...] września 2007 r. łącznie ze wszystkich przedmiotów, co potwierdza dokonane przez organ ponowne przeliczenie punktacji. Należy też podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącego, otrzymana przez niego z kolokwium rocznego liczba punktów istotnie wynosi 73 punkty, przy wymaganym (zgodnie z regulaminem kolokwium) minimum 75 punktów na 100 możliwych do zdobycia, co oznacza, że uzyskał on wynik negatywny. Komisja Egzaminacyjna do spraw przeprowadzenia kolokwium rocznego, działająca przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Ł. prawidłowo zatem ustaliła w protokole z przeprowadzonego kolokwium wynik uzyskany przez skarżącego, co prowadzi do wniosku, że zarzut nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego należy uznać za bezpodstawny. Bezzasadny jest zarzut przekroczenia przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. terminu do podjęcia uchwały o skreśleniu M. P. z listy aplikantów. Wynikający z przepisu art. 68 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze 30 - dniowy termin na podjęcie uchwały w sprawie wpisu na listę adwokatów, do którego odpowiedniego stosowania odsyła art. 79 ust. 3 ww. ustawy, jest liczony od dnia złożenia wniosku o wpis. Jednak tego rodzaju zdarzenie w przypadku uchwały w sprawie skreślenia nie występuje, a zatem niemożliwie jest w tej sytuacji zastosowanie przepisu art. 68 ust. 5 ww. ustawy. Ponadto wskazać należy, że termin ten jest terminem instrukcyjnym, w związku z czym jego uchybienie nie wpływa na możliwość podjęcia działania, czy nieważność uchwały. Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP poprzez błędne ustalenie terminu, od którego należy liczyć okres dwóch lat, w którym możliwe jest skreślenie z listy aplikantów adwokackich, należy stwierdzić, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, że termin ten winien być liczony od dnia złożenia ślubowania. M. P. złożył ślubowanie w dniu [...] marca 2006 r., a zatem uchwała o jego skreśleniu z listy aplikantów podjęta przez Okręgową Radę Adwokacką w Ł. w dniu [...] lutego 2008 r. i doręczona w dniu [...] marca 2008 r. mieści się w ramach czasowych, zakreślonych art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Zauważyć jednocześnie należy, że zarówno w dacie podjęcia uchwały o wpisaniu skarżącego na listę aplikantów, tj. [...] grudnia 2005 r., jak i w momencie rozpoczęcia w kwietniu 2006 r. zajęć szkoleniowych, obowiązywał Regulamin aplikacji adwokackiej z 2005 r. (tekst jednolity z dnia 25 listopada 2006 r. opracowany na podstawie uchwały nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r. oraz uchwały nr 31/2005 NRA z dnia 19 listopada 2005 r.), który nie określał terminu rozpoczęcia aplikacji. Wobec powyższego bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że moment uzyskania wpisu na listę aplikantów jest terminem rozpoczęcia aplikacji. Potwierdza to (poza brakiem zapisu wyraźnie określającego termin rozpoczęcia aplikacji) treść § 2 pkt 2 ww. Regulaminu, który stanowi, że złożenie wniosku o wpis później niż 30 dni przed rozpoczęciem roku szkoleniowego powoduje, że po uzyskaniu wpisu na listę odbywanie aplikacji rozpocznie się z rozpoczęciem następnego roku szkoleniowego. Treść tego punktu Regulaminu wyraźnie wskazuje, że uzyskanie wpisu na listę aplikantów nie oznacza rozpoczęcia aplikacji. W ocenie organu odwoławczego, nie zasługują również na uwzględnienie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., dotyczące uchybień formalnych w uchwałach Okręgowej i Naczelnej Rady Adwokackiej, bowiem uchybienia te nie były istotne. Należy bowiem uznać, że niepowołanie w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, nie stanowi naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem z uzasadnienia uchwały wyraźnie wynikało, że podstawą jej wydania był ww. przepis, którego uzupełnienie stanowią powołane w treści uzasadnienia przepisy § 8 i § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej. Ponadto zauważyć należy, że w otrzymanym przez skarżącego zawiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2007 r. informującym o wszczęciu postępowania w zakresie stwierdzenia przydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata i możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu, zgodnie z art. 10 k.p.a., jednoznacznie jako podstawę jego wszczęcia, wskazano przepis art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Abstrahując od powyższego zważyć też należy, co podkreślił Minister, że niewskazanie podstawy prawnej w wydanej decyzji nie jest tym samym, co jej nieistnienie, a zatem nie jest to przesłanka stanowiąca podstawę nieważności decyzji, ale jedynie warunek jej prawidłowości w znaczeniu formalnym. Ponadto zauważyć należy, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1570/08, Sąd w jego uzasadnieniu wskazał, że przez brak podstawy prawnej należy rozumieć sytuację, w której decyzja takiej podstawy nie posiada, nie zaś to, że jej nie wymienia, bądź wskazuje niewłaściwy przepis w sprawie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 31 grudnia 2003 r.) w Krakowie z dnia 16 kwietnia 1997 r., sygn. akt I SA/Kr 970/96, z którego wynika, że nawet powołanie wadliwego przepisu prawnego samo przez się nie powoduje nieważności decyzji, jeżeli rozstrzygnięcie znajduje oparcie w innym przepisie prawnym. Jest to uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które może skutkować uchyleniem decyzji tylko w razie stwierdzenia, że miało istotny wpływ na wynik sprawy. W istocie stanowisko takie potwierdza również powoływany przez skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1292/97, w którym sąd orzekł, że przy rozstrzygnięciu w sprawie administracyjnej oparcie się na normie pozaustrojowej możliwe jest jedynie wtedy, gdy ma ona odpowiednie zakotwiczenie w delegacji przewidzianej przez ustawę. Odnosząc treść tego wyroku do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że wskazane wyżej przepisy Regulaminu aplikacji adwokackiej znajdują umocowanie w przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze, w jej art. 58 pkt 12 lit. b, który zawiera delegację do wydawania regulaminu aplikacji oraz w art. 79, który uprawnia do dokonywania przez rady skreśleń z list aplikantów, co czyni powyższy zarzut niezasadnym. Nie można również ze względu na treść przepisów art. 46 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 ww. ustawy (odnoszącą się do prawa do złożenia odwołania), powołanych w pouczeniu zamieszczonym w uchwale Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r., uznać za istotny błąd niewskazania w tym miejscu przepisów art. 68 ust. 6 w zw. z art. 79 ust. 3 tej ustawy, które także dotyczą procedury odwoławczej. Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez brak uzasadnień wydanych uchwał, bowiem zarówno uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł., jak i Naczelnej Rady Adwokackiej, zawierają uzasadnienia, stosownie do ww. przepisu prawnego. Natomiast z przedstawionej przez skarżącego argumentacji wynika, że tylko uzasadnienie faktyczne zgodne z jego wskazaniami, zawartymi w odwołaniu od zaskarżonej uchwały ORA w Ł., spełniałoby te wymogi. Nie można zgodzić się z takim stanowiskiem, albowiem uzasadnienie faktyczne ww. uchwały ORA w Ł. zawiera elementy, które zważywszy na okoliczności sprawy, winny być w nim ujęte. Trudno też przyjąć, że zasadna jest negatywna ocena uzasadnienia uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z uwagi na dokonanie oceny prawidłowości testu jedynie na podstawie klucza odpowiedzi, skoro skarżący nie podniósł zarzutów wobec żadnego z pytań testowych. Również zarzut pominięcia w ww. uchwale opinii o aplikancie, które zdaniem skarżącego mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, uznać trzeba za nietrafny, albowiem zgodnie z powoływanymi wyżej przepisami ustawy - Prawo o adwokaturze oraz Regulaminu aplikacji adwokackiej, okręgowa rada adwokacka ma prawo wydać uchwałę w przedmiocie skreślenia z powodu zaistnienia tylko jednej z przesłanek, stąd też nie było konieczne odnoszenie się do pozostałych przesłanek, określonych w § 19 ww. Regulaminu. Co do podnoszonego naruszenia w postępowaniu przed Okręgową Radą Adwokacką art. 73 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., poprzez odmowę wydania odpisów z akt sprawy, należy stwierdzić, że w istocie odmowa dotyczyła jedynie sporządzenia kopii testów, albowiem wyrażono zgodę na uzyskanie kserokopii protokołów komisji egzaminacyjnych oraz protokołu z przesłuchania strony, o co również wnosił skarżący w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. Z uwagi na pozostałe okoliczności sprawy zaistniałe uchybienie nie może być jednak uznane za istotne z punktu widzenia wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Jednocześnie, jako całkowicie nietrafny, potraktować trzeba zarzut braku, w uchwałach adresu strony, bowiem w zaskarżonych uchwałach zamieszczone zostało imię i nazwisko skarżącego, a zaskarżone uchwały zostały mu doręczone we właściwy sposób, tj. przesyłką za potwierdzeniem odbioru. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 76 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przejawiającego się w przyjęciu, że sporządzony niezgodnie z ww. przepisami protokół przesłuchania strony stanowi dowód w sprawie (nie był sporządzony w trakcie przesłuchania, nie był odczytany i przedstawiony do podpisu stronie należy stwierdzić, że zapoznanie się z zawartymi w protokole z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w dniu [...] lutego 2008 r., wyjaśnieniami M. P. na temat przyczyn jego złych wyników z kolokwium rocznego, prowadzi do wniosku, że sprowadzają się one do skonstatowania, że przyczyną niezaliczenia kolokwium był nadmiar obowiązków skarżącego. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, przesłuchanie to nie wniosło zatem do sprawy nowych okoliczności, które mogłyby mieć znaczenie dla wydania w przedmiotowej sprawie innego rozstrzygnięcia, od tego które zapadło. W rezultacie prowadzi to do wniosku, że uchybienia związane z dokonaniem tej czynności nie mają charakteru istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podzielić również należy spostrzeżenie Prezydium NRA, że skarżący nie wskazał, w jaki sposób zapis jego wyjaśnień miał odbiegać od ich rzeczywistej treści, a zatem - z jakich przyczyn należy odmówić mu mocy dowodowej. Na marginesie należy zauważyć, że w piśmie z dnia [...] listopada 2007 r., złożonym w trakcie prowadzonego postępowania, dotyczącego stwierdzenia przydatności skarżącego do wykonywania zawodu, skarżący sam wniósł o dopuszczenie i uwzględnienie dowodu z jego przesłuchania przed powołaną do prowadzenia tego postępowania Komisją. Chybiony jest, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podpisu osób upoważnionych do podjęcia uchwał wraz z podaniem ich imienia i nazwiska oraz stanowiska w organie, bowiem do akt sprawy dołączony został odpis protokołu na posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. w dniu [...] lutego 2008 r. wraz z listą obecności podpisaną przez osoby uczestniczące w tym posiedzeniu, na którym podjęto uchwały w sprawie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata kilku aplikantów, a wśród nich M. P., jak również odpis protokołu wraz z podpisaną listą obecności z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w dniu [...] sierpnia 2008 r., na którym podjęto min. uchwałę utrzymującą w mocy ww. uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł., dotyczącą M. P. Wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcia organu kolegialnego mające znamiona prawne decyzji administracyjnej podejmowane są na posiedzeniu tego organu w formie stosownego zapisu w protokole, którego integralną część stanowi lista obecności członków tego organu (pozwalająca na jednoznaczne ustalenie imion i nazwisk oraz stanowisk osób uczestniczących w tym posiedzeniu i w pracach tego organu). W sensie formalnym oznacza to, iż osoby podpisane na liście obecności uczestniczyły także w podjęciu konkretnego rozstrzygnięcia - w tym przypadku ww. uchwał. W tym wypadku zarzut braku podpisu (w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a.) jest bezpodstawny, opiera się bowiem na dowolnym, bo niewynikającym z dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a., a tym samym błędnym założeniu, że albo osoby podpisane na załączonej do protokołu liście obecności uczestniczące w danym posiedzeniu, nie uczestniczyły w podejmowaniu zaprotokołowanego rozstrzygnięcia (decyzji administracyjnej), albo że z przepisu tego wynika bezwzględny zakaz takiej praktyki urzeczywistniania "podpisu decyzji" przez członków organów kolegialnych (skądinąd praktyki powszechnie stosowanej przez większość organów kolegialnych, nie mających charakteru wyspecjalizowanych organów orzekających), która w istocie polega na "łącznym" autoryzowaniu podpisem członka organu kolegialnego na liście obecności faktu jego uczestnictwa w danym posiedzeniu oraz w podejmowaniu wszystkich uchwał przyjętych w czasie jego trwania (Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, komentarz Zakamycze 2005 Komentarz do art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Powyższe potwierdza wyrok z dnia 12 grudnia 2003 r. Sądu Najwyższego sygn. akt III RN 135/03 z którego jednoznacznie wynika, że: "Decyzja administracyjna organu kolegialnego (zgodnie z zasadą pisemności postępowania - art. 14 § 2 1 k.p.a.) jest "opatrywana podpisami" osób uczestniczących w jej przyjęciu albo przez sporządzenie odrębnego dokumentu, który jest podpisywany przez wszystkie osoby uczestniczące w jego przyjęciu albo też przez ujęcie treści rozstrzygnięcia przyjętego w wyniku "głosowania w protokole posiedzenia, do którego załączona jest podpisana przez członków organu kolegialnego uczestników posiedzenia lista obecności. Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 k.p.a.) podejmowanych przez kolegialne organy orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 k.p.a. Co do zarzutu naruszenia art. 128 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o adwokaturze, przejawiającego się w braku udziału w sprawie wszystkich stron postępowania, tj. adwokata M. W. - patrona skarżącego, Minister Sprawiedliwości podziela stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, że wobec braku interesu prawnego patrona skarżącego, nie ma on statusu strony w niniejszym postępowaniu, nie ma zatem podstaw do formułowania przez skarżącego zarzutu w tym zakresie. Reasumując Minister Sprawiedliwości stwierdził, że niezasadne są podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art.. 80 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP oraz art. 1 i 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, art. 6 k.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji RP, a także art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, jak również art. 28 k.p.a. w zw. z art. 76 ust. 4 i 5 ustawy - Prawo o adwokaturze. Natomiast uchybienia wynikające z naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. 1 ustawy -Prawo o adwokaturze oraz przepisów art. 76 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., w ocenie Ministra Sprawiedliwości nie są istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy uznał, że ustalony w sprawie stan faktyczny dał podstawę do stwierdzenia, że zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieprzydatności M. P. do wykonywania zawodu adwokata w postaci niezaliczenia kolokwium rocznego i poprawkowego, a to z kolei uzasadniało podjęcie decyzji o skreśleniu go z listy aplikantów adwokackich. W świetle powyższych rozważań stwierdził, że Okręgowa Rada Adwokacka w Ł., skreślając M. P. z listy aplikantów, działała zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, a zatem ustalenia i rozstrzygnięcia Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. oraz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zostały oparte na obowiązujących przepisach, i powstały w oparciu o przeprowadzone postępowanie, po dokonaniu analizy stanu faktycznego oraz oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W konkluzji stwierdził, że w ocenie Ministra Sprawiedliwości zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala na ustalenie stanu faktycznego uzasadniające stwierdzenie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zwodu adwokata było prowadzone w sposób prawidłowy, zapewniając aplikantowi pełny w nim udział i w rezultacie dało podstawy do podjęcia ww. uchwał. Analiza okoliczności podniesionych przez skarżącego również nie dowiodła, że zarzucane uchybienia były istotne z punktu widzenia wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W związku z tym nie zachodzi konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (o co wnosi skarżący) w celu stwierdzenia jego przydatności do wykonywania zawodu adwokata, albowiem zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione. Natomiast co do wniosku o zobowiązanie Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. do dołączenia, jako dowodu, zaliczonego przez skarżącego kolokwium rocznego w 2008 r., należy stwierdzić, że okoliczność ta jako, że nie ma związku z rozpatrzeniem złożonego odwołania, pozostaje poza zakresem niniejszego rozstrzygnięcia i postępowania. W świetle powyższego należy stwierdzić, zdaniem Ministra, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. i P. do wykonywania zwodu adwokata oraz skreślenia z listy aplikantów adwokackich, jak również do uchylenia ww. uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej ze wskazaniem okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał wskazać należy, że rozstrzygnięcie postępowania w ramach procedury odwoławczej wynika z treści art. 138 k.p.a., który takiego rozwiązania nie przewiduje. Niemniej, w ocenie organu nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności ww. uchwał ze względu na wydanie ich z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [..] lipca 2009 r. złożył M. P., zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 77 § 1 w zw. z art. 75 ust. 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 136 i art. 140 k.p.a. przejawiające się w nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i podstawowej przesłanki prowadzenia postępowania, przez pominięcie faktu, że w części kolokwium z dnia [...] września 2007 r. w zakresie testu z procedury cywilnej strona nie miała doliczonych punktów za prawidłowe odpowiedzi na pytania 16, 17, 18, 19, 20 co spowodowało błędne przyjęcie, że strona nie zaliczyła tego kolokwium uzyskując 73 punkty na 100 możliwych, podczas gdy z akt sprawy wynika, że strona uzyskała co najmniej 75 punktów i tym samym zaliczyła kolokwium; 2. naruszenie przepisów art. 7, art. 65 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 k.p.a., przejawiające się w: niestosowaniu prawa powszechnie obowiązującego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, a stosowaniu przepisu § 19 ust. 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej niezgodnego z ustawą Prawo o adwokaturze (art. 58 pkt 12 lit. b) i z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 65 ust. 1), w sytuacji gdy ograniczenia w wolności wykonywania zawodu muszą być zawarte w ustawie (art. 65 ust. 1 Konstytucji), a podstawą do stwierdzenia nieprzydatności do zawodu adwokata w niniejszej sprawie był przepis § 19 ust. 1 ww. Regulaminu, co do uchwalenia którego Naczelna Rada Adwokacka nie miała upoważnienia ustawowego (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP), co skutkuje naruszeniem zasad wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, pominięciu, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego (ustawy Prawo o adwokaturze) nie zrównują pojęcia nieprzydatności do zawodu z brakiem zaliczenia kolokwium, a zatem pominięcie, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. podjęta została w oparciu o kryteria pozaustawowe i sprzeczne z przepisami prawa; 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 8 i 12 k.p.a., przejawiające się w naruszaniu zaufania strony do organów administracji publicznej oraz naruszeniu zasady szybkości postępowania administracyjnego, poprzez bezpodstawne przewlekłe postępowanie, skutkujące również powstaniem trudnych do odwrócenia skutków prawnych dla strony oraz niebezpieczeństwem wyrządzenia stronie znacznej szkody; 4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9 i art. 11 w zw. z art. 75 §1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., przejawiające się w braku rozpatrzenia, uzasadnienia i odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, podniesionych również w piśmie strony z dnia [...] 12.2008 r., dotyczących istotnych uchybień w postępowaniu Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. w trakcie podejmowania zaskarżonej uchwały z dnia [...] lutego 2008 r., tj. dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a zmierzających do ustalenia przydatności strony do zawodu adwokata, w tym w szczególności zarzutów, że: a) Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. przedstawiła jedynie protokół głosowania dotyczący skreślenia strony z listy aplikantów adwokackich, a nie przedstawiła protokołu z głosowania w sprawie stwierdzenia nieprzydatności strony do zawodu adwokata, co prowadzi do wniosku, że nie podjęto uchwały w sprawie nieprzydatności do zawodu adwokata, b) "klucze" odpowiedzi—budzą istotne wątpliwości co do ich prawdziwości i terminu powstania, gdyż zostały złożone do akt sprawy dopiero na wezwanie Ministra Sprawiedliwości i nie zawierają podpisów właściwych członków komisji egzaminacyjnej, c) strona zgłaszała wnioski dowodowe wskazujące na przydatność do zawodu; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 76 § 1 i 2 w zw. z art. 68 § 2 i art. 69 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że sporządzony niezgodnie z powołanymi przepisami protokół przesłuchania strony stanowi dowód w sprawie i organ może odnosić się do treści tego protokołu, podczas gdy protokół ten nie był sporządzany podczas przesłuchania, nie został stronie odczytany i nie został przedstawiony do podpisu, co skutkować musi brakiem możliwości wykorzystania tego protokołu jako dowodu; 6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U.05.163.1361) w zw. art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu, że okres dwóch pierwszych lat aplikacji powinien być liczony od dnia rozpoczęcia szkolenia, a nie od dnia wpisu na listę aplikantów adwokackich; które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosił: na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1) i 2) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchwał Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r. lub stwierdzenie ich nieważności z powodu wydania bez podstawy prawnej; o zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż rozprawa w dniu 18 grudnia 2009 r. odbywała się po faktycznym jej odroczeniu w dniu 9 listopada 2009 r., mimo braku postanowienia w tym zakresie, w tym bowiem dniu doszło do nagłej i niespodziewanej ewakuacji pracowników Sądu. Po rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. zapadł wyrok w składzie poprzedzającym jego wydanie. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności wydanej decyzji Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. P. skargi od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną decyzji o skreśleniu M. P. z listy aplikantów adwokackich stanowił przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1068 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Powyższy przepis ustawy, w identycznym brzmieniu, został przeniesiony do § 8 regulaminu aplikacji adwokackiej, który obowiązywał zarówno w dniu uzyskania przez M. P. wpisu na listę aplikantów, jak i w dniu złożenia ślubowania, a następnie rozpoczęcia zajęć szkoleniowych (uchwała nr 50/2006 z dnia 25 listopada 2006 r. NRA w sprawie ustalenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej opracowanego na podstawie uchwały nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r. oraz uchwały nr 31/2005 NRA z dnia 19 listopada 2005 r.). Niewątpliwie uchwała podjęta na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy i § 8 regulaminu aplikacji adwokackiej ma charakter uznaniowy, ale warunkiem skreślenia z listy aplikantów w tym trybie jest stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Ową nieprzydatność do zawodu precyzuje § 19 regulaminu, zgodnie z którym, podstawę do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu stanowią: negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej. Konstrukcja § 19 regulaminu w związku z treścią § 8 dowodzi, iż każda z określonych przyczyn może stanowić przesłankę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Ustalenia faktyczne, które legły u podstaw kwestionowanej uchwały ORA, a które dotyczyły stwierdzenia nieprzydatności do zawodu aplikanta M. P., zdaniem Sądu, budzą poważne wątpliwości i prowadzą do wniosku, że zostały one dokonane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uchwały ORA wynika, że negatywny wynik kolokwium rocznego przesądza o negatywnej prognozie, co do procesu i jakości szkolenia aplikanta adwokackiego, a więc stanowi o nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Rada wprawdzie zauważyła "poprawny" przebieg pracy zawodowej aplikanta w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania jak i kancelariach adwokackich, ale nie zmieniła negatywnej oceny w zakresie przydatności. Tymczasem z analizy opinii o aplikancie i sprawozdań z przebiegu aplikacji, znajdujących się w aktach osobowych, wynika, że są one bardzo dobre. Potwierdza je opinia patrona, również bardzo dobra. Opinia patrona to przecież przebieg praktyczny aplikacji. Doszło więc do dysonansu między opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu, a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. ORA nie rozważyła w żaden sposób owej rozbieżności. Nie wykazała, dlaczego tylko negatywny wynik kolokwium zadecydował o stwierdzonej nieprzydatności do zawodu. Zatem ocena nieprzydatności skarżącego do zawodu ze względu tylko na negatywny wynik kolokwium jest - zdaniem Sądu - dowolna i nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Rada działa zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 7 k.p.a. -zasada prawdy obiektywnej i biorąc pod uwagę wagę uchwał w stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu, winna, przed podjęciem uchwały o skreśleniu, zwłaszcza na fakultatywny charakter przepisu art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze i § 8 regulaminu uznać za konieczne zebrać cały materiał dowodowy, dokonać oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, rozważyć go należycie i zdecydować na tej podstawie o wydaniu lub niewydaniu uchwały w sprawie skreślenia z listy aplikantów. Organy samorządu adwokackiego obu instancji, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a. nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony. Skarżący w swoim odwołaniu od uchwały ORA o skreśleniu jej z listy aplikantów adwokackich zgłosił cały szereg zarzutów, szczegółowo wyjaśnił cały przebieg dotychczasowej aplikacji, ale w uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA zabrakło należytego ustosunkowania się do tych zarzutów, wbrew zasadom płynącym z przepisów art. 77 § 1 art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Organy samorządu adwokackiego, podejmując tak radykalną decyzję o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów, zobowiązane były, w sposób szczególny, do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do starannego jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. skierowanym do Ministra Sprawiedliwości skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski złożone w odwołaniu. Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie na rozprawie dowodów z przesłuchania: adwokata M. W. - patrona aplikanta, adwokata A. W., adwokata P. O. oraz adwokata S. S. - kierownika szkolenia, w celu ustalenia przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Ponadto M. P. wniósł o zobowiązanie Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. do złożenia dowodu zaliczonego przez niego kolokwium rocznego w 2008 r. Minister Sprawiedliwości uznał, że nie ma potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego, albowiem wszystkie fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione. Z tą argumentacją nie sposób się zgodzić. Nie jest sporne, że skarżący kontynuował aplikację adwokacką. Zaliczył na ocenę dobrą kolokwium w 2008 r., które, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, obejmowało materiał cały dotychczasowy materiał szkoleniowy tylko, że w formie praktycznej. Wprawdzie aplikację skarżący kontynuował na własne ryzyko, ale też za zgodą organów samorządu adwokackiego, skoro został oceniony. W tej sytuacji miał znaczenie, dla oceny przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, dowód z kolokwium rocznego w 2008 r., a wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej ze wszech miar potrzebny, m. in. dla przesłuchania zgłoszonych świadków. Zgłoszeni świadkowie to przecież osoby związane ze szkoleniem skarżącego. Nic nie stało na przeszkodzie, aby, dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i jednoznacznej oceny tak zebranego materiału dowodowego, przesłuchać skarżącego oraz zgłoszonych przez niego świadków. Wbrew twierdzeniom organu, zgłoszone wnioski dowodowe nie pozostawały poza zakresem postępowania i rozstrzygnięcia przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości wydając decyzję jako organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji (uchwały) przez organ w pierwszej i drugiej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji (uchwały) w postępowaniu odwoławczym - wyrok NSA z dnia 7 lipca 1988 r., IV SA 451/88, GAP 1988, nr 22, s. 43, w którym stwierdzono, że: "Organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji". Zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. 05.163.1361) w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez błędne ustalenie terminu, od którego należy liczyć okres dwóch lat nie został należycie przez Ministra rozważony. Wprawdzie dokonana analiza przepisu art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze jest ze wszech miar trafna, ale nie uwzględnia przepisu art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. 05.163.1361), w szczególności relacji obu przepisów. Zgodnie z brzmieniem art. 9 ustawy z 30 czerwca 2005 r. aplikacje: adwokacka, radcowska i notarialne rozpoczęte w 2005 r. ulegają odpowiedniemu skróceniu, tak, aby egzaminy: adwokacki, radcowski i notarialny w 2009 r. odbyły się w terminach określonych w ustawach, o których mowa odpowiednio w art. 1-3. Zgodzić się należy ze skarżącym, że żaden z przepisów obowiązujących w dniu wydania uchwały z dnia [...] lutego 2008 r. nie wskazywał takiej daty. Strona została wpisana na listę aplikantów adwokackich [...] grudnia 2005 r. Brak ustaleń organów, czy i jakim zakresie przepis ten ma zastosowanie do skarżącego. Co oznacza aplikacja rozpoczęta w 2005 r. Przyjęcie, że przepis art. 9 cytowanej wyżej ustawy odnosi się do grupy wpisanej na listę aplikantów w 2005 r. oznaczałoby, że dzień wpisu na listę aplikantów adwokackich, w tym tylko roku - 2005 - był dniem rozpoczęcia aplikacji. Zatem dwuletni okres do podjęcia uchwały o stwierdzeniu nieprzydatności do zawodu upłynąłby [...] grudnia 2008 r. Brak ustaleń organów w powyższym zakresie czyni zarzut naruszenia wskazanych przepisów zasadnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., uwzględniają powyższe rozważania, organ samorządu adwokackiego ustali w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki z art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, a mianowicie czy w ustalonym stanie faktycznym, po jego uzupełnieniu także o żądane przez skarżącego dowody, można stwierdzić nieprzydatność skarżącego do wykonywania zawodu adwokata i czy nastąpiło to w pierwszych dwóch latach aplikacji. Za niezasadne Sąd uznał pozostałe zarzuty podnoszone przez skarżącego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, kształcenie aplikantów adwokackich należy do zadań samorządu zawodowego adwokatury. Natomiast art. 58 pkt 12 lit. b stanowi, że uchwalanie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji leży w kompetencjach Naczelnej Rady Adwokackiej. Tym samym Regulamin aplikacji adwokackiej - uchwała nr 50/2006 z dnia 25 listopada 2006 r. NRA w sprawie ustalenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej opracowanego na podstawie uchwały nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r. oraz uchwały nr 31/2005 NRA z dnia 19 listopada 2005 r. został uchwalony w ramach delegacji ustawowej. Aplikanci są zatem nim związani jako członkowie korporacji. W postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2008 r. II GSK 7/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przypisanie w art. 17 Konstytucji RP samorządom korporacji sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu dotyczy – przedmiotowo – sytuacji wykonywania zawodu, podmiotowo zaś osób uczestniczących już w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem odpowiedniej korporacji (wyrok TK z 18.2.2004 r., P 21/02 OTK-A Nr 2/2004, poz.9). Rodzi to również potrzebę profesjonalnego przygotowania do należytego wykonywania zawodu, samorząd adwokacki jest uprawniony do organizowania i nadzorowania szkolenia zawodowego w formie aplikacji. Regulamin aplikacji nie reguluje kwestii skreślenia z listy aplikantów, lecz określając zasady odbywania aplikacji, wskazuje przesłanki stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Ta materia jest przedmiotem regulacji ustawowej. Dotyczy jej art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze – "okręgowa rada adwokacka skreśla aplikanta z listy..." Zatem regulamin aplikacji i akty wydawane na jego podstawie są wydawane na podstawie przepisów Prawa o adwokaturze i nie wykraczają poza materię ustawową. Zarzut naruszenia art. 2, 7, 65 ust. 1, 92 ust. 1, 32 ust. 1 Konstytucji RP jest tym samym niezasadny. Chybiony jest także, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podpisu osób upoważnionych do podjęcia uchwał wraz z podaniem ich imienia i nazwiska oraz stanowiska w organie, bowiem do akt sprawy dołączony został odpis protokołu na posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. w dniu [...] lutego 2008 r. wraz z listą obecności podpisaną przez osoby uczestniczące w tym posiedzeniu, na którym podjęto uchwały w sprawie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata kilku aplikantów, a wśród nich M. P., jak również odpis protokołu wraz z podpisaną listą obecności z posiedzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w dniu [...] sierpnia 2008 r., na którym podjęto min. uchwałę utrzymującą w mocy ww. uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł., dotyczącą M. P.. Zgodnie z utrwaloną praktyką rozstrzygnięcia organu kolegialnego mające znamiona prawne decyzji administracyjnej podejmowane są na posiedzeniu tego organu w formie stosownego zapisu w protokole, którego integralną część stanowi lista obecności członków tego organu (pozwalająca na jednoznaczne ustalenie imion i nazwisk oraz stanowisk osób uczestniczących w tym posiedzeniu i w pracach tego organu). W sensie formalnym oznacza to, iż osoby podpisane na liście obecności uczestniczyły także w podjęciu konkretnego rozstrzygnięcia - w tym przypadku ww. uchwał. Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 77 § 1 w związku z art. 75 ust. 1, art. 80 w związku z art. 7 , art. 136 i art. 140 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy przejawiające się w niedoliczenie skarżącemu punktów za poprawne odpowiedzi z procedury cywilnej. Stanowisko Ministra Sprawiedliwości nie budzi wątpliwości. Znajduje oparcie w aktach postępowania, szczególności dokumentu w postaci testu z kolokwium. Analiza testu wskazuje, iż skarżący nie uzyskał wymaganego minimum dla zaliczenia kolokwium. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku. O wykonalności uchylonych aktów Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.