II GSK 590/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński Protokolant Karol Pachnik po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1470/09 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich: 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1470/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę M. P. i uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], oraz poprzedzającą ją uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2008 r. i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. z dnia [...] lutego 2008 r., w której stwierdzono nieprzydatność do wykonywania zawodu przez aplikanta adwokackiego M. P. i skreślono go z listy aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w Ł. Ponadto Sąd orzekł, że uchylone akty nie podlegają wykonaniu, a także zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji wskazał w rozstrzygnięciu na ustalenia faktyczne organów administracji, które stwierdziły, że M. P. otrzymał negatywne oceny z kolokwium rocznego (w dniu [...] września 2007 r.) i poprawkowego kolokwium rocznego (w dniu [...] października 2007 r.). W ocenie organów orzekających w sprawie okoliczność ta wypełniała określoną w art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1068 ze zm.) przesłankę skreślenia aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich, to jest nieprzydatność aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Negatywny wynik kolokwium rocznego jest samodzielną przesłanką stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. W związku z tym, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie zachodziła konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu dopuszczenia i przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów z przesłuchania adwokata M. W. (patron aplikanta), adwokata A. W., adwokata P. O. oraz adwokata S. S. (kierownik szkolenia) w celu ustalenia przydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata. Poza zakresem postępowania była także okoliczność zaliczenia przez skarżącego kolokwium rocznego w 2008 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata. Treść tego przepisu została także przeniesiona do § 8 regulaminu aplikacji adwokackiej (uchwała nr 50/2006 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 25 listopada 2006 r. w sprawie ustalenia jednolitego tekstu Regulaminu aplikacji adwokackiej opracowanego na podstawie uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. oraz uchwały nr 31/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 listopada 2005 r.). Wspomnianą nieprzydatność do zawodu precyzuje § 19 regulaminu aplikacji adwokackiej, zgodnie z którym podstawę do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu stanowią: negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, każda z tych przyczyn może stanowić przesłankę stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, leżące u podstaw kwestionowanej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej ustalenia faktyczne dotyczące stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do zawodu zostały dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okręgowa Rada Adwokacka nie rozważyła w żaden sposób rozbieżności między znajdującymi się w aktach osobowych bardzo dobrymi opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. Ocena nieprzydatności skarżącego do zawodu jedynie ze względu na negatywny wynik kolokwium była dowolna i nie znajdowała potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy samorządu adwokackiego obu instancji – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a. – nie podjęły kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony. W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zabrakło należytego ustosunkowania się do szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej. Stanowiło to naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący kontynuował aplikację – wprawdzie na własne ryzyko, ale też za zgodą organów samorządu adwokackiego, skoro został oceniony, zaliczając na ocenę dobrą kolokwium roczne w 2008 r. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że kolokwium to obejmowało cały dotychczasowy materiał szkoleniowy, tylko że w formie praktycznej. Dla oceny przydatności skarżącego do wykonywania zawodu miał zatem znaczenie – w ocenie Sądu pierwszej instancji – dowód z kolokwium rocznego w 2008 r., a także dowód z przesłuchania zgłoszonych świadków będących osobami związanymi ze szkoleniem skarżącego. Za zasadny uznał Sąd pierwszej instancji także zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze w związku z art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez błędne ustalenie terminu, od którego należy liczyć okres dwóch lat aplikacji. Zgodnie z brzmieniem art. 9 wspomnianej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. aplikacje adwokacka, radcowska i notarialne rozpoczęte w 2005 r. ulegają odpowiedniemu skróceniu, tak aby egzaminy: adwokacki, radcowski i notarialny w 2009 r. odbyły się w terminach określonych w ustawach, o których mowa odpowiednio w art. 1-3. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący został wpisany na listę aplikantów adwokackich w dniu [...] grudnia 2005 r. Przyjęcie, że art. 9 cytowanej wyżej ustawy odnosi się do grupy wpisanej na listę aplikantów w 2005 r. oznaczałoby, że dzień wpisu na listę aplikantów adwokackich – w tym tylko roku – był dniem rozpoczęcia aplikacji. Organy administracji orzekające w sprawie nie dokonały jednak ustaleń, czy i w jakim zakresie przepis ten ma zastosowanie do skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Sprawiedliwości, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi organ administracji wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na przebieg sprawy, to jest art. 145 § 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy samorządu adwokackiego i Minister Sprawiedliwości przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie z naruszeniem ogólnych zasad postępowania, nie podejmując wszelkich niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu w oparciu o negatywny wynik kolokwium, nie biorąc pod uwagę opinii o aplikancie z przebiegu dotychczasowej pracy, faktu zaliczenia kolokwium w roku 2008, nieprzeprowadzenia wnioskowanych na te okoliczności dowodów i nie uzasadniając w sposób zgodny z przepisami wydanej decyzji, podczas gdy zaskarżone decyzje w pełni realizują przywołane zasady postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości stwierdził, że okręgowa rada adwokacka ma prawo skreślić aplikanta w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu, które jednoznacznie wymienia § 19 Regulaminu aplikacji adwokackiej. Każda z przesłanek wymienionych w tym przepisie – a więc również negatywny wynik kolokwium rocznego – może stać się podstawą do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata i w rezultacie stanowi podstawę skreślenia z listy aplikantów na podstawie art. 79 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Skreślenie aplikanta możliwe jest w przypadku zaistnienia choćby jednej z wymienionych przesłanek, a poza sporem pozostaje, że skarżący dwukrotnie nie zaliczył kolokwium rocznego. Dokonanie tego rodzaju ustaleń faktycznych, połączone z analizą prawidłowości przeprowadzenia czynności egzaminacyjnych, samo w sobie jest wystarczające dla podjęcia rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu. Nieuzasadnione są twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że w postępowaniu należało wziąć pod uwagę opinie uzyskane przez skarżącego w toku aplikacji, a także uwzględnić zdanie przez niego kolokwium w roku 2008. Skoro zgodnie z przepisami dwukrotne niezaliczenie kolokwium rocznego daje samodzielną podstawę do skreślenia z listy aplikantów – co przyznaje Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku – to wówczas bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają inne kwestie, niemające związku z tym podstawowym zagadnieniem. Wiedza organu co do okoliczności zdania przez skarżącego kolokwium w roku 2008 oraz pozytywnych opinii z przebiegu aplikacji zawarta była w materiale dowodowym sprawy, a Minister Sprawiedliwości dokonał rozważenia i oceny tychże okoliczności poprzez uznanie ich za bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia, natomiast podjęta decyzja odpowiada wszystkim wymogom procesowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. P. wniósł o oddalenie tego środka odwoławczego oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji, wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Uzasadnione jest odnoszenie się do zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. W niniejszej sprawie w petitum skargi kasacyjnej wymieniono jedynie zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest wskazanych przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa prawna wyroku art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wymieniono jednak przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze oraz § 19 regulaminu aplikacji adwokackiej. Zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sformułowania wskazują, że zdaniem Ministra Sprawiedliwości wykładnia wskazanych przepisów prawa materialnego prowadzi do wniosku, że dla ich zastosowania jest wystarczające stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu w oparciu o negatywny wynik kolokwium, bez konieczności brania pod uwagę opinii o aplikancie z przebiegu dotychczasowej pracy i faktu zaliczenia kolokwium w roku 2008, a w konsekwencji przeprowadzenia wnioskowanych na te okoliczności dowodów i odzwierciedlenia ich wyników i oceny w uzasadnieniu decyzji. W tej sytuacji, chociaż uprawnione są zastrzeżenia co do technicznej strony sformułowania skargi kasacyjnej przez Ministra Sprawiedliwości, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skarga kasacyjna oparta jest również na wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię. Przed odniesieniem się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odnoszą się one tylko do jednej z dwóch przyczyn, dla których Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją uchwały organów samorządu adwokackiego. Poza granicami skargi kasacyjnej pozostała problematyka wynikająca z uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadności podniesionego w skardze M. P. zarzutu naruszenia art. 79 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w związku z art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.) w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. przez błędne ustalenie terminu, od którego należy liczyć okres dwóch lat aplikacji. Sąd pierwszej instancji przyjął, że jeżeli do skarżącego odnieść wynikający z art. 9 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. postulat skrócenia okresu aplikacji oznaczałoby to, że dzień wpisu na listę aplikantów adwokackich – w 2005 r. – był dniem rozpoczęcia aplikacji. W konsekwencji skreślenie z listy aplikantów nastąpiłoby po upływie dwóch lat aplikacji, w którym to okresie możliwe było zastosowanie art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze stanowiącego podstawę prawną uchwały organu samorządu adwokackiego. W związku z tym Sąd nakazał wyjaśnić, czy do sytuacji M. P. miał zastosowanie art. 9 ustawy nowelizującej ustawę – Prawo o adwokaturze. Skoro składające się na podstawy kasacyjne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie podważają przedstawionego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie będącego jedną z przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją uchwał, to już z tego powodu nie została skutecznie podważona zasadność zaskarżonego wyroku. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania nie są zasadne. Zakres niezbędnych w sprawie ustaleń jest rezultatem wykładni przepisów prawa materialnego. Podstawę prawną podejmowanej w drodze uchwały organu kolegialnego samorządu adwokackiego decyzji w indywidualnej sprawie w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów stanowi art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem "Okręgowa rada adwokacka może skreślić aplikanta adwokackiego z listy aplikantów adwokackich w okresie pierwszych dwóch lat aplikacji, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu adwokata". Używając słowa "może" ustawodawca wyraźnie wskazał, że decyzja (uchwała) we wskazanym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe (swobodne) oparte są o uznanie administracyjne, a więc w określonym stanie faktycznym organ ma prawo wyboru jednego z dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięcia (szerzej na temat decyzji uznaniowych i związanych: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Komentarz do art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, LEX, 2007 r., wyd. II). Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Organ działający w ramach uznania administracyjnego obowiązany jest posługiwać się zgodnymi z prawem kryteriami, a celem ich zastosowania wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny. Decyzje uznaniowe wymagają wnikliwego i logicznego uzasadnienia, które odzwierciedla proces dokonywanych ustaleń faktycznych i zastosowanych kryteriów uznania administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 19 lipca 1982 r., sygn. akt II SA 883/82 z glosą A. Wasilewskiego, PiP 1983/6/141). Konstrukcja jaką zastosował ustawodawca w art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze jest tego rodzaju, że przepis ten daje podstawę do rozważania możliwości skreślenia aplikanta z listy w sytuacji, gdy ziści się stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Tak więc ustawowym kryterium uznania administracyjnego w tym przypadku jest przydatność aplikanta do zawodu. Ustawodawca nie wskazał jakie konkretnie elementy składają się na stan faktyczny mogący stanowić przyczynę skreślenia aplikanta z listy. Marginalnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że brak ustawowej podstawy prawnej do wydawania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata. Nieprzydatność do zawodu jest stanem faktycznym, którego stwierdzenie nie wymaga wydawania odrębnej decyzji. Jego występowanie może jedynie stanowić przesłankę wydania decyzji w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. W art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy – Prawo o adwokaturze ustawodawca upoważnił Naczelną Radę Adwokacką do uchwalania regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej. Zgodnie z § 19 uchwalonego na tej podstawie regulaminu podstawę do stwierdzenia przez okręgową radę adwokacką nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu stanowią: negatywny wynik kolokwium rocznego, negatywna opinia patrona lub negatywna opinia kierownika szkolenia o przebiegu aplikacji adwokackiej. Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się sprzeczności tego przepisu z ustawą – Prawo o adwokaturze. Ocena tego poglądu pozostaje poza granicami skargi kasacyjnej. Niemniej jednak wykładnia tego aktu kierownictwa wewnętrznego o charakterze generalnym nie może prowadzić do wniosków, które sprowadzałaby się do interpretacji § 19 regulaminu w sposób pozwalający na przyjęcie, że organ samorządu adwokackiego wkroczył w materię regulowaną ustawowo w art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze. Organy korporacyjne, a za nimi Minister Sprawiedliwości, przyjęły, że wobec regulacji zawartej w § 19 regulaminu, ziszczenie się jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, w niniejszej sprawie negatywny wynik kolokwium rocznego, automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich. W efekcie wyłączyły celowość dokonywania ustaleń w zakresie innych okoliczności dotyczących rokowań odnośnie przydatności do zawodu adwokata. Tego rodzaju wykładnia w istocie zmienia charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze z uznaniowej na związany. Prawidłowo odczytywane wymienione przepisy ustawy i regulaminu prowadzą do odmiennych wniosków. Zachowanie uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 79 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, wymaga przyjęcia, że występowanie przesłanki lub przesłanek wymienionych w § 19 regulaminu odbywania aplikacji może stanowić przyczynę skreślenia z listy aplikantów adwokackich pod warunkiem dokonania oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Taka wykładnia jest powodem, dla którego uznać należy za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji uznającego za konieczne dokonanie ustaleń w zakresie przebiegu aplikacji, w tym zmian stanu faktycznego w okresie, gdy M. P. odbywał ją na własne ryzyko za zgodą samorządu adwokackiego oraz odzwierciedlenia w uzasadnieniach decyzji dokonanych ustaleń i zastosowania kryteriów uznania administracyjnego. Wobec tego słuszne było wskazanie jako podstawy prawnej wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wskazanie jako naruszonych art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Co oczywiste, ani Sąd pierwszej instancji, ani Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził oceny, czy wobec M. P. zachodzą, względnie nie zachodzą przesłanki skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Oceny takiej dokona organ samorządu adwokackiego działający w ramach uznania administracyjnego. Skarga kasacyjna z wymienionych powodów nie znajdowała usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, na które składały się wyłącznie koszty zastępstwa adwokackiego, oparto na art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).