II SA/Wa 1073/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Joanna Kube (spr.), Protokolant Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę - W dniu 15 marca 2007 r. do Aresztu Śledczego w L. wpłynęło zawiadomienie z Wojskowej Komisji Uzupełnień Nr [...] w L., że A.S. – [...] Aresztu Śledczego w L. – został powołany do okresowej służby wojskowej z terminem stawiennictwa w dniu 12 marca 2007 r. W dniu 24 kwietnia 2007 r. funkcjonariusza skierowano w rejon misji [...] w [...] w ramach [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. w dniu 8 maja 2007 r. złożył do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej wniosek o zwolnienie A.S. ze służby. Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], na mocy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 39 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwolnił A.S. z dniem 31 lipca 2007 r. ze Służby Więziennej. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. Organ w uzasadnieniu wskazał, że zwalniając skarżącego ze służby brano pod uwagę czas trwania okresowej służby wojskowej, konieczność uwolnienia etatu i przyjęcie nowego [...], a tym samym zabezpieczenie prawidłowego toku pracy [...] w Areszcie Śledczym w L. W dniu 10 kwietnia 2008 r., po powrocie z misji, funkcjonariusz złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że służbę wojskową ukończył w dniu 11 marca 2008 r. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia A.S. ze Służby Więziennej. Organ uznał, że funkcjonariusz uchybił ustawowemu terminowi do złożenia odwołania, liczonego od daty doręczenia tej decyzji Jednostce Wojskowej Nr [...] w G. w dniu 13 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi A.S., wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1034/08 uchylił wskazane wyżej postanowienie, nie podzielając stanowiska organu co do tego, że odwołanie skarżącego wniesione w dniu 10 kwietnia 2008 r. zostało złożone z uchybieniem terminu. Sąd bowiem przyjął, że decyzja I instancji nie została skutecznie doręczona za pośrednictwem Jednostki Wojskowej Nr [...] w G., ponieważ odbioru tej decyzji nie pokwitował osobiście skarżący. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w części dotyczącej daty zwolnienia A.S. ze Służby Więziennej w związku z powołaniem do innej służby państwowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 31 marca 2008 r. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że powołanie do służby w Wojsku Polskim, w ramach misji stabilizacyjnej poza granicami kraju, należy traktować jako powołanie do innej służby państwowej, co zgodnie z art. 39 ust. 3 pkt 3 tej ustawy stanowi fakultatywną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby. A.S. został powołany do okresowej służby wojskowej, która jest służbą państwową w rozumieniu art. 39 ust. 3 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej. Skierowanie na misję w ramach Kontyngentu Polskich Sił Zbrojnych poza granicami kraju było następstwem dobrowolnego zgłoszenia się do udziału w takiej misji funkcjonariusza. Nastąpiło to pomimo jego wcześniejszego reklamowania z urzędu od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, bowiem od dnia 1 września 1993 r. pozostawał on w rezerwie osobowej Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości podniósł, że A.S. w stosownym czasie nie powiadomił Dyrektora Aresztu Śledczego w L., jako przełożonego właściwego w sprawach osobowych, iż po wstępnym zakwalifikowaniu go do Polskiego Kontyngentu Wojskowego w [...] w dniu 28 lutego 2007 r., jako czynny funkcjonariusz Służby Więziennej, złożył wniosek o powołanie do okresowej służby wojskowej. Kartę powołania przedłożył przełożonym dopiero w dniu 23 marca 2007 r. nie dopełniając przy tym koniecznych formalności. Organ dodatkowo poinformował, że przed powołaniem skarżącego do okresowej służby wojskowej toczyło się wobec niego wszczęte w lipcu 2005 r. postępowanie dyscyplinarne w związku z odmową wykonania polecenia służbowego, które zakończyło się w dniu [...] listopada 2006 r. wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby. Ponadto wskazano, że funkcjonariusz przebywał od dnia [...] lipca 2006 r. na zwolnieniu lekarskim i z uwagi na jego długotrwałość został w dniu [...] października 2006 r. skierowany z urzędu do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w L., celem ustalenia dalszej przydatności do służby, jednakże na te badania lekarskie nie stawił się. W tym samym okresie kiedy funkcjonariusz przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim i nie pełnił służby, zgłosił się dobrowolnie do Wojskowej Komendy Uzupełnień w L. z wnioskiem o powołanie do okresowej służby wojskowej. Powyższe działania A.S. zostały ocenione przez organ jako świadczące o lekceważącym stosunku do przełożonych oraz wobec służby. Wywiedziono, że w związku z tym, że funkcjonariusz otrzymał decyzję organu I instancji o zwolnieniu ze służby w dniu 31 marca 2008 r. i odwołał się od niej, to data jego zwolnienia ze służby wskazana w decyzji ostatecznej nie może być wcześniejsza od daty doręczenia decyzji. W konsekwencji organ II instancji ustalił nową datę zwolnienia na dzień 31 marca 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.S. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - rażące naruszenie prawa, ponieważ nie została mu doręczona decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2007 r. i tym samym pozbawiono go możliwości złożenia od niej odwołania i ewentualnie skargi do sądu, - naruszenie art. 39 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego zastosowanie, - naruszenie art. 118 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), poprzez zwolnienie go ze Służby Więziennej w okresie kiedy przebywał na misji wojskowej. Wskazał także na naruszenie art. 122 tej ustawy w związku z niedopuszczeniem go do służby po zakończeniu misji. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że skarżący nie został pozbawiony prawa do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2007 r. Złożył on bowiem w dniu 10 kwietnia 2008 r. odwołanie, nazwane skargą, od decyzji organu I instancji, która została mu doręczona w dniu 31 marca 2008 r. w siedzibie Aresztu Śledczego w L. za pokwitowaniem. Zdaniem organu, powyższe ustalenia pozostają w zgodzie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1034/08. Fakt, że skarżący sam złożył wniosek o powołanie do okresowej służby wojskowej i został jako ochotnik powołany w dniu 12 marca 2007 r. wypełnia przesłankę zwolnienia go ze Służby Więziennej w trybie art. 39 ust. 3 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej. Ustalenie daty zwolnienia na dzień 31 marca 2008 r. wynikało zaś z faktu, że dopiero w tym dniu doszło do doręczenia stronie decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. Organ stwierdził, że wszelkie unormowania zawarte w rozdziale 7 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, które dotyczą uprawnień żołnierzy powołanych do czynnej służby wojskowej odnoszą się do żołnierzy – pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Tymczasem skarżący w czasie gdy został powołany do okresowej służby wojskowej był funkcjonariuszem Służby Więziennej, którego status określa kompleksowo ustawa o Służbie Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2007 r. nie naruszają prawa w stopniu obligującym do ich uchylenia. Przede wszystkim należy stwierdzić, że nie jest uzasadnione twierdzenie A.S., iż nie została mu doręczona decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie zwolnienia go ze służby. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych (karta nr 33) skarżący zapoznał się w dniu 27 marca 2008 r. z powyższą decyzją i następnie ją otrzymał w dniu 31 marca 2008 r. Dowodzi tego także treść złożonego przez niego odwołania od tej decyzji. Odnosząc się do zarzutu doręczenia w dniu 31 marca 2008 r. skarżącemu kserokopii przedmiotowej decyzji należy stwierdzić, że ani art. 109 § 1 k.p.a., ani inny przepis prawa nie warunkuje skuteczności doręczenia decyzji od doręczenia jej oryginału. Decyzja doręczona skarżącemu miała walor wydanego dokumentu, jej treść odpowiadała egzemplarzowi znajdującemu się w aktach sprawy, zawierała wszystkie elementy decyzji, w tym podpis osoby uprawnionej do jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2003 r., sygn. akt II SA 13/03, LEX nr 149501). Zatem odwołanie, nazwane skargą, złożone przez funkcjonariusza w dniu 10 kwietnia 2008 r. zostało wniesione w ustawowym terminie przewidzianym w przepisach k.p.a. Ustalenia powyższe pozostają w zgodzie z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1034/08, w którym Sąd wskazując wytyczne dla organu, które powinien uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu odwołania nie stwierdził, pomimo wyraźnego zarzutu skargi, że decyzja organu I instancji w ogóle nie została skarżącemu doręczona. Sąd uznał za nieprawidłowe przyjęcie przez organ II instancji, że doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] czerwca 2007 r. nastąpiło w dniu 13 lipca 2007 r., w którym zostało potwierdzone odebranie tej decyzji przez Jednostkę Wojskową Nr [...] w G. Gdyby Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja nie została skarżącemu prawidłowo doręczona także w dniu 31 marca 2008 r., to nie uchyliłby postanowienia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2009 r., gdyż byłoby ono wówczas zgodne z art. 134 k.p.a. Podstawę materialnoprawną decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby stanowił przepis art. 39 ust. 3 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku powołania do innej służby państwowej. Przepis ten stanowi samoistną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze służby, w przypadku, gdy funkcjonariusz został powołany do innej służby państwowej. Sposób sformułowania przez ustawodawcę powołanego przepisu oznacza, że organ ma swobodę w decydowaniu o dalszym pozostawieniu w służbie osoby, która spełnia warunki określone w tym przepisie. Z użytego w tym przepisie sformułowania "można zwolnić" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny organu kadrowego należało więc podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze Służby Więziennej lub pozostawienie go w niej. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona, nie obejmuje bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem zbadać wyłącznie, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy oraz czy dokonał prawidłowej oceny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy. W tym względzie zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości nie można zarzucić przekroczenia uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, nie został naruszony przytoczony art. 39 ust. 3 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, tj. [...] czerwca 2007 r. skarżący odbywał okresową służbę wojskową, która jest niewątpliwie w rozumieniu wskazanego przepisu "inną służbą państwową". Powołane przez organy argumenty uznać należy za wystarczające wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę wydania decyzji o zwolnieniu. Ustawodawca nie uzależnił możliwości zastosowania wskazanego przepisu od spełnienia jakichkolwiek dodatkowych przesłanek, umożliwiając w ten sposób organowi kadrowemu realizację ustawowych zadań Służby Więziennej, poprzez odpowiedni dobór kadry efektywnie realizującej te zadania. Zdaniem Sądu, nie ma podstaw do kwestionowania podejmowanych w tym zakresie działań. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ art. 118 i art. 122 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, regulujących szczególne uprawnienia żołnierzy i ich rodzin, ponieważ wskazane przepisy jako dotyczące ochrony pracowników, nie miały zastosowania do skarżącego. W dacie wydania decyzji przez organ I instancji był on bowiem funkcjonariuszem Służby Więziennej pozostającym w stosunku służbowym o charakterze administracyjnym, uregulowanym przepisami ustawy o Służbie Więziennej. Przepis art. 39 ust. 3 pkt 3 tej ustawy jest więc przepisem lex specialis wobec przepisów art. 118 i art. 122 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Odnośnie natomiast daty zwolnienia skarżącego ze służby, to stwierdzić należy, że skutkiem nadania decyzji o zwolnieniu ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności jest ustanie stosunku służbowego z dniem określonym w tej decyzji. W istocie nie było więc konieczności zmiany przez organ II instancji daty zwolnienia skarżącego ze służby tylko z tego powodu, że decyzję z dnia [...] czerwca 2007 r., której nadano rygor wykonalności doręczono skarżącemu dopiero w dniu 31 marca 2008 r., ponieważ, jak przyjmuje się w piśmiennictwie, decyzja staje się natychmiast wykonalna z dniem wydania decyzji pisemnej lub z dniem ogłoszenia decyzji ustnej, gdy rygor został nadany w decyzji (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Powyższe jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.