II SA/Wa 1689/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędziowie Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. O. przedstawicielki ustawowej małoletnich P. i P. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lutego 2009 r. i odmówił przyznania małoletnim: P. i P. O., reprezentowanym przez matkę A. O., renty rodzinnej po zmarłym ojcu R. O. w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: • jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; • nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; • nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; • nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dzieci. W ocenie organu, w przypadku R. O. nie można mówić, że nastąpiły szczególne okoliczności, które warunkują przyznanie świadczenia. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w 10-leciu przypadającym w przeddzień śmierci zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych udokumentowano tylko 2 lata [...] miesięcy i [...] dni. Z akt sprawy wynika, że ojciec dzieci od chwili przerwania ubezpieczenia w dniu [...] czerwca 2001 r. do dnia śmierci w dniu [...] września 2008 r. nie podejmował zatrudnienia, a jak wynika z orzeczenia lekarza ZUS z dnia [...] lipca 2009 r. był w tym czasie zdolny do pracy. Podnoszone przez stronę trudne warunki materialne nie mają wpływu na treść orzeczenia, gdyż świadczenie nie ma charakteru socjalnego. W ocenie Prezesa ZUS, brak jest więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła zarzut, że zamarły ojciec dzieci chorował na chorobę alkoholową, co prowadziło do jego stopniowej degeneracji społecznej i psychicznej, przez co nie mógł podjąć pracy. Wskazała tez na trudną sytuację materialną swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia. Inaczej mówiąc, należy brać pod uwagę fakt wypracowania sobie przez stronę przynajmniej minimalnego okresu uprawniającego ją do uzyskania choćby najniższego świadczenia. Przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych służy temu, aby ubezpieczony, który w nadzwyczajnych wypadkach nie uzyskał ubezpieczenia w trybie zwykłym mógł otrzymać, choć częściowo wypracowane świadczenia. W rozpatrywanej sprawie zmarły ojciec dzieci na 54 lata życia posiada długi ponad 28 letni okres ubezpieczenia – [...], a zatem przekroczył 25 letni okres pracy będący warunkiem wypracowania świadczenia. Można uznać zatem, że zmarły R. O. prawie wypracował uprawnienie do świadczenia dla swoich dzieci. Skarżąca co prawda przyznała, iż powodem, dla którego zmarły ojciec dzieci nie wypracował świadczenia w trybie zwykłym, była choroba alkoholowa, jednak w sprawie przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt długotrwałego ubezpieczenia R. O. Choroba alkoholowa połączona z długim okresem ubezpieczenia może stanowić okoliczność szczególną, o której mowa w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 733/08). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.