II FSK 773/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wójta Gminy G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1708/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Wójta Gminy G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1708/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), Wójta Gminy G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 września 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nadpłaty z tytułu podatku o nieruchomości. Sąd administracyjny skonstatował, że Wójt Gminy G., jako organ administracji, który w pierwszej instancji wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości, nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Legitymację tę posiada podatnik i to jego interesu prawnego dotyczy toczące się postępowanie. W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia Wójt Gminy G. zarzucił naruszenie art. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 i w zw. z art. 184 Konstytucji RP z uwagi na ich niezastosowanie w sprawie i nieuzasadnione przyjęcie, że Wójt Gminy G. nie jest uprawniony do wniesienia skargi od decyzji SKO oraz art.50 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzez jego wadliwą wykładnię i niezasadne przyjęcie, że stronie nie przysługuje interes prawny we wniesieniu skargi od rozstrzygnięcia SKO. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o: 1/ zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy art. 50 § 1 p.p.s.a. w zakresie w jakim wyklucza prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez organ jednostki samorządu terytorialnego na rozstrzygnięcie SKO jest zgodny z art. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 i w zw. z art. 184 Konstytucji RP?" 2/ uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi; 3/ względnie o uchylenie w całości postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie; 4/ zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z unormowaniem art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 2004). Analiza treści art. 50 § 1 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, która można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno - prawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Odnosząc się do wywodów strony skarżącej, wskazać trzeba i należy, że stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008 r. Nr 88 poz.539 ze zm.) gmina jest beneficjentem podatku od nieruchomości. Niezależnie bowiem od wyniku załatwienia konkretnych indywidualnych spraw podatkowych gmina jest nadal beneficjentem wpływów z określonych ustawowo podatków. Rozstrzygnięcia te mogą wprawdzie mieć wpływ na poziom dochodów gminy, jednakże powyższe należy już do obszaru jej interesu faktycznego a nie prawnego. Z kolei na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., zwanej dalej w skrócie: - "Ordynacja podatkowa") zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Gmina - jako wyłącznie beneficjent wpływów z określonych podatków - nie jest więc czynnym podmiotem indywidualnego zobowiązania podatkowego. W powyższym kontekście ochrony wpływów podatkowych gminy należało także zważyć, że ustawa może wyznaczyć organowi jednostki samorządu terytorialnego rolę organu administracji publicznej; tak, na przykład, na podstawie art. 13 § 1 pkt 1 (cyt.) Ordynacji podatkowej, organem podatkowym, stosownie do swojej właściwości jest (między innymi ) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa. W takich wypadkach będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego dane postępowanie. Z tego względu, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego (w niniejszej sprawie Wójtowi Gminy G.) właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tą jednostkę jej interesu w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego (podobnie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 300/06). W niniejszej sprawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 września 2009 r. złożył Wójt Gminy G. Jednocześnie rozstrzygnięcie w pierwszej instancji (decyzja z dnia 5 stycznia 2009 r.) umarzające postępowanie prowadzone z wniosku Gminnej Spółdzielni "S." z siedzibą w G. o zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości wydał Wójt Gminy G. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji prawidłowo skonstatował, że Wójt Gminy G. nie wykazał interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Nie ma zatem także podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd administracyjny przepisów konstytucyjnych. Ponadto z samego faktu zgłoszenia wątpliwości przez stronę, co do konstytucyjności danego przepisu, i zgłoszenia wniosku o wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym do TK nie wynika obowiązek do spełnienia tego żądania strony. Sąd jest bowiem organem stosującym prawo i w świetle jego postanowień wymierzającym sprawiedliwość. Zadaniem Sądu jest wnikliwe i rzetelne zbadanie stanu prawnego i stanu faktycznego sprawy w sposób określony przez przepisy prawa (przepisy postępowania sądowego). Jedynie wątpliwość Sądu, wynikła przy analizie stanu prawnego danej sprawy, co do zgodności danego przepisu z ustawą zasadniczą, może uzasadnić sięgnięcie po instytucję pytanie prawnego do TK na podstawie art. 193 Konstytucji RP. Taka jednak konieczność nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.