II SA/Go 940/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy, działając w oparciu o treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku U.G., wymeldował D.G. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym we [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż pismem z dnia [...] marca 2009 r. U.G. zwróciła się o wymeldowanie z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu swojego małżonka D.G.. Pismem z dnia [...] marca 2009 r. U.G. zawiadomiła Burmistrza o opuszczeniu mieszkania przez małżonka w dniu [...] czerwca 2008 r., który zabrał swoje rzeczy osobiste, ubrania i dokumenty, nie mówiąc, dokąd się wyprowadza. Dostęp do lokalu ma umożliwiony, ostatni raz odwiedził dzieci [...] grudnia 2008 r. Dzieciom oświadczył, że przebywa i pracuje za granicą. W toku postępowania administracyjnego, dnia [...] kwietnia 2009 r. D.G. zeznał, iż nie opuścił lokalu przy ul. [...]. Nie nocuje jednak w nim, nie chcąc denerwować żony. Należące do niego rzeczy osobiste i przedmioty użytku domowego nadal znajdują się w mieszkaniu. Prawdą jest, że ma umożliwiony dostęp do lokalu, podczas comiesięcznych wizyt w kraju nocuje w hotelu. Poczynione przez organ ustalenia faktyczne potwierdziły, iż D.G. nie przebywa pod wskazanym wyżej adresem, poza starymi kurtkami i dokumentami oraz kompletem wypoczynkowym nie ma tam jego rzeczy. Po dokonaniu oceny ustalonego stanu faktycznego, obowiązujących przepisów prawa oraz orzecznictwa sądowego organ doszedł do wniosku, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania D.G. z pobytu stałego we wspomnianym lokalu. Wyprowadził on się bowiem w wyniku własnej decyzji, nie podejmując w późniejszym okresie działań ukierunkowanych na powrót do opuszczonego przez siebie mieszkania. W konsekwencji lokal we [...] nie jest już jego miejscem stałego pobytu. Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D.G. wniósł odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na decyzję Wojewody D.G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę zwrócił uwagę, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości. Tymczasem Wojewoda uchybił art. 6 pkt 1 w związku z art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, albowiem wydając przedmiotową decyzję wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu i nie kwestionując ustaleń organu pierwszej instancji uznał, iż skarżący dobrowolnie opuścił lokal po konflikcie z żoną. Jednocześnie organ pominął istotne okoliczności faktyczne sprawy w postaci niemożności powrotu skarżącego do lokalu, spowodowaną oporem małżonki, łącznie z wymianą zamków. Jeżeli chodzi natomiast o podjęcie środków prawnych w celu powrotu do lokalu, to skarżący wzywał Policję na interwencje oraz powziął zamiar skierowania do sądu powszechnego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. O oddalenie skargi wniosła również uczestniczka postępowania U.G., która dodała nadto, iż wymiany zamka dokonała w czerwcu 2009 r., po upływie roku od opuszczenia lokalu przez skarżącego, bowiem poprzedni zamek zepsuł się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego czy też wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Kwestie związane z wymeldowaniem reguluje szczegółowo art. 15 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Do wymaganych prawem przesłanek wymeldowania należy zaliczyć ustanie pobytu w lokalu - fizyczne nie przebywanie w danym lokalu oraz dobrowolny charakter opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania muszą być przez organy meldunkowe brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego, w szczególności długości okresu zmiany miejsca pobytu, podejmowanych działań w celu powrotu czy usunięcia przyczyn wymuszających opuszczenie. Przez opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy rozumieć opuszczenie dobrowolne. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 25 października 2005 r., II OSK 127/05; wyroki WSA w Gliwicach z 11 września 2009 r., II SA/GI 501/09 oraz z 2 października 2009 r., II SA/GI 481/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.qov.pl). Skarżący podał w uzasadnieniu skargi, iż mieszkanie opuścił wprawdzie dobrowolnie po konflikcie z żoną, jednak organy administracyjne nie wzięły pod uwagę późniejszej niemożności jego powrotu do lokalu, spowodowaną fizycznym oporem żony, włącznie z dokonaną wymianą zamków. Wymiana ta była zabiegiem zmierzającym jedynie do pozbawienia skarżącego posiadania lokalu. Twierdzenia te nie znajdują jednakże potwierdzenia w zeznaniach złożonych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego. Zeznając przed organem administracyjnym pierwszej instancji w dniu [...] kwietnia 2009 r. przyznał, iż ma umożliwiony dostęp do lokalu, przy czym z możliwości tej ostatni raz korzystał w dniu [...] marca 2009 r. Składając zeznania skarżący nie podał daty swojego wyjazdu do pracy za granicę, nie zakwestionował jednak twierdzenia małżonki zawartego we wniosku o wymeldowanie, iż miało to miejsce w czerwcu 2008 r. Okoliczność tę potwierdzili jednak sąsiedzi, którzy podali w toku postępowania administracyjnego, iż nie widują skarżącego od co najmniej roku. Badając fakt interwencji Policji w lokalu przy ul. [...] organ ustalił, iż od 2007 roku w mieszkaniu tym miały miejsce dwie interwencje, których powodem był nietrzeźwy i awanturujący się D.G.. Jeśli chodzi o kwestię skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu narzędzi prawnych w celu powrotu do lokalu, to została ona podniesiona dopiero w skardze, w której pełnomocnik skarżącego podał, iż powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania dopiero zostanie złożone w bliżej nieokreślonej przyszłości. Skarżący nie skorzystał z przewidzianego prawem środka w postaci powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania (art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego) zarówno do czasu zakończenia postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji, jak i do czasu wydania decyzji przez organ odwoławczy. Jednak nawet gdyby przyjąć, iż skarżący nie opuścił dobrowolnie lokalu, a został do tego zmuszony przez zachowanie uczestniczki postępowania, co starał się wykazać, to okoliczność ta nie miałaby w sprawie istotnego znaczenia. Jak już bowiem wcześniej wspomniano, za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Należy przy tym mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie posiadacza o przywrócenie stanu poprzedniego wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Skoro opuszczenie przez skarżącego mieszkania przy ul. [...] miało miejsce w czerwcu 2009 r., a decyzja o wymeldowaniu została wydana przez organ pierwszej instancji w dniu [...] lipca 2009 r., to miało to miejsce już po wygaśnięciu ewentualnego roszczenia skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania. Przytoczony pogląd o nieskorzystaniu przez posiadacza lokalu we właściwym czasie z przysługujących mu środków prawnych jako o przesłance wymeldowania, pojawiający się w orzeczeniach sądów administracyjnych, może być w pełni usprawiedliwiony okolicznościami faktycznymi, ustalonymi w konkretnie rozpatrywanych sprawach. W sprawie niniejszej został on jednak wyrażony jedynie w odniesieniu do stanu hipotetycznego, którego nie potwierdzają poczynione ustalenia faktyczne. Okoliczność wymiany przez uczestniczkę zamka w drzwiach w czerwcu 2009 r. również nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, bowiem skarżący nie mieszkał ani nie przebywał w lokalu na długo przed wymianą zamków opuszczając go wcześniej dobrowolnie. Również pozostawienie przez skarżącego części rzeczy w mieszkaniu (starych kurtek, dokumentów, meblościanki oraz stanowiącego współwłasność skarżącego kompletu wypoczynkowego), pomijając deklarowaną przez uczestniczkę gotowość ich zwrotu skarżącemu, nie świadczy o skoncentrowaniu jego spraw życiowych w lokalu przy ul. [...], w sytuacji gdy inne ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego wskazują na trwałe i dobrowolne opuszczenie przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r., III SA/Gd 360/08, LEX nr 484172. W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) została ona oddalona.