V SA/Wa 1616/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr ... z dnia ...września 2009r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia pozostawiania bez pracy na skutek represji politycznych oddala skargę. Skarżący G. W. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie, że w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] kwietnia 1982 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że w dacie wprowadzenia stanu wojennego przebywał [...], miał bilet lotniczy powrotny do Polski, ale nie wrócił wtedy do kraju ponieważ połączenia samolotowe zostały przerwane, telewizja [...] poinformowała o czołgach na ulicach i groźbie obcej interwencji, brak było kontaktu z rodziną i miejscem pracy, przerwana została łączność telefoniczna i listowa. Ze względu na stan wojenny otrzymał zgodę władz [...] na tymczasowy pobyt [...]. Do Polski wrócił, jak podaje w pierwszym możliwym terminie, tj. w kwietniu 1982 r. i [...] kwietnia 1982 r. podjął pracę w dotychczasowym miejscu pracy. Po powrocie do kraju zakład pracy potraktował okres jego nieobecności w pracy jako urlop bezpłatny. Jako uzasadnienie wniosku wskazał, że od 35 lat pracuje w warunkach uciążliwych przy [...]. W związku z rodzajem pracy mógłby przejść na wcześniejszą emeryturę w momencie ukończenia 60 lat i posiadania 25 lat stażu pracy w 1998 r., jednak do 25 lat stażu pracy w 1998 r. brak mu tych kilku miesięcy , które spędził przymusowo za granicą. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. odmówił potwierdzenia, że wnioskodawca w okresie od [...] stycznia 1982 r. do [...] kwietnia 1982 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Uzasadniając decyzję Kierownik Urzędu wskazał, że zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jed.Dz.U.z 2004 r,Nr 39,poz.353 ze zm.) okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. Strona we wnioskowanym okresie nie pozostawała bez pracy, ponieważ nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy, ponadto działanie pracodawcy nie miało charakteru represji politycznych, dlatego że po przywróceniu do pracy uprzednia nieobecność została potraktowana jako urlop bezpłatny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. W. zwrócił się o zaliczenie jego pobytu [...] po 13 grudnia 1981 r. do stażu pracy jako okresu nieskładkowego. Wyjaśnił, że z dniem [...] stycznia 1982 r. po skończeniu urlopu, został zwolniony z pracy w trybie natychmiastowym z powodu nie stawienia się w pracy, o czym został poinformowany pismem z dnia [...] stycznia 1982 r. Po powrocie wnioskodawcy do kraju, jego zakład pracy rozumiejąc sytuację w jakiej wnioskodawca się znalazł "zachował się przyzwoicie" i zatrudnił go ponownie, traktując 4 miesiące nieobecności w pracy jako urlop bezpłatny. Wnioskodawca podniósł, że okres tych 4 miesięcy urlopu bezpłatnego niczym nie różni się od braku pracy, ponieważ nie daje żadnych uprawnień ani do stażu pracy, ani do urlopu, ani do nagrody jubileuszowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r. W ocenie Kierownika Urzędu zgromadzone w sprawie dowody pozwalają na stwierdzenie, że G. W. w podnoszonym okresie pozostawał w stosunku pracy z Z. gdyż nie nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy . Stwierdził, że w okresie urlopu bezpłatnego stosunek pracy jest zawieszony jednak nie jest to równoznaczne z rozwiązaniem umowy o pracę. Zdaniem organu sam fakt, że zainteresowany pozostawał w stosunku zatrudnienia nie pozwala na uznanie, że wypełnia on pierwszą przesłankę z art.7 ust.4 ustawy o FUS, brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że G. W. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych G. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uznanie jego przerwy w wykonywaniu pracy jako okresu nieskładkowego spowodowanego wybuchem stanu wojennego, represjami w postaci zamknięcia granic, przerwania połączeń komunikacyjnych, telefonicznych i listowych. Podkreślił, że w związku z nowymi przepisami emerytalnymi brakuje mu 4 miesięcy do 25 lat stażu pracy w 1998r., a jest to jeden z warunków przejścia przez niego na wcześniejszą emeryturę w wieku 60 lat. Podniósł, że przebywając w grudniu 1981 r. [...] został zmuszony do pozostania tam. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi zasadami Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do jej uchylenia. Art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jed. Dz.U.2004 r.Nr 39,poz.353 ze zm.), zwanej dalej ustawą stanowi, że przy ustalaniu prawa do emerytury i renty uwzględnia się okresy składkowe i nieskładkowe. Do okresów nieskładkowych zalicza się między innymi okresy niewykonywania pracy przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej jednak niż 5 lat. ( art.7 pkt 4 ustawy). Okresy te mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków, a oceny dokumentów i zeznań dokonuje w drodze decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. (art.117 ust.4 ustawy). Aby dany okres czasu mógł być potraktowany jako okres nieskładkowy w świetle ustawy muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: 1/musi wystąpić sytuacja niewykonywania pracy, 2/sytuacja ta musi mieć miejsce przed 4 czerwca 1989 r., 3/niewykonywanie pracy musi być skutkiem represji politycznych. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy prawidłowo ustalonego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz z akt sprawy na podstawie, których zgodnie z art.133§1 p.p.s.a. orzeka Sąd, skarżący G. W. 13 grudnia 1981 r. t.j. w dacie wprowadzenia stanu wojennego przebywał na urlopie [...]. Po wprowadzeniu stanu wojennego nie wrócił do Polski w planowanym terminie, w konsekwencji czego nie wrócił do pracy po zakończeniu urlopu i pismem z dnia [...] stycznia 1982 r. rozwiązano w nim umowę o pracę. Po powrocie skarżącego do kraju , zakład pracy, w którym był zatrudniony wyjeżdżając na urlop zamienił, za zgodą skarżącego dyscyplinarne zwolnienie z pracy na urlop bezpłatny obejmujący okres od [...] stycznia 1982 r. do [...] kwietnia 1982 r. Jest to okres, który obecnie w ocenie skarżącego należy potraktować jako okres niewykonywania pracy z powodu represji politycznych. Okres, o uznanie którego za okres nieskładkowy ubiega się skarżący miał miejsce przed 4 czerwca 1989 r. Rozpoznając sprawę należało ocenić czy spełnione zostały dwie pozostałe przesłanki, a więc czy okres pozostawania na urlopie bezpłatnym może być w rozumieniu przepisu art.7 ust.4 ustawy uznany za okres niewykonywania pracy , a jeżeli tak, to czy to niewykonywanie pracy przez skarżącego było skutkiem represji politycznych. W ocenie Sądu stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, uznające, że okres urlopu bezpłatnego, wobec pozostawania pracownika w stosunku pracy, nie może być uznany za okres niewykonywania pracy jest błędny. Sąd uznał, że okres urlopu bezpłatnego jest okresem niewykonywania pracy. W trakcie urlopu bezpłatnego pracownik faktycznie nie wykonuje pracy, a ponadto okresu takiego zgodnie z art.174§ 2 Kodeksu pracy ( w brzmieniu obowiązującym w 1982 r. oraz obecnie) nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Ponadto należy zwrócić uwagę, że ustawodawca nie posłużył się określeniem niepozostawania w stosunku pracy czy też rozwiązania umowy o pracę, ale niewykonywania pracy, co wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było objęcie tym przepisem większej ilości sytuacji niż tylko sytuacji gdy pracownik został zwolniony z pracy lub pozostawał bez pracy i nie miał możliwości nawiązania stosunku pracy. Oceniając czy spełniona została druga z przesłanek, czyli czy niewykonywanie pracy spowodowane zostało represjami politycznymi, należało w pierwszej kolejności zdefiniować co należy rozumieć przez represje. Otóż według Słownika języka polskiego PWN wyd. z 1989r. "represje to surowe środki odwetu". Ani wprowadzenie stanu wojennego, ani spowodowane tym zawieszenie połączeń lotniczych i telefonicznych nie mogą zostać potraktowane jako środki odwetu skierowane przeciwko skarżącemu. Niewątpliwie materiał dowodowy sprawy pozwala na przyjęcie, że to konsekwencje wprowadzenia stanu wojennego (utrudnienia w komunikacji) spowodowały, że skarżący w pierwszym kwartale 1982 r. nie wykonywał pracy. Zdarzenia te w odniesieniu do skarżącego można by zakwalifikować jako zdarzenia o charakterze siły wyższej , ale nie represje polityczne. W odniesieniu do skarżącego przyczyną niewykonywania pracy był brak możliwości powrotu do Polski w zaplanowanym terminie. Nie doznał on natomiast represji (środka odwetu), wręcz przeciwnie zakład pracy, w którym był zatrudniony usprawiedliwił jego nieobecność w pracy i wcześniejsze dyscyplinarne zwolnienie z pracy zamienił (za zgodą pracownika) na urlop bezpłatny, chroniąc tym pracownika – o czym zdaje się on dzisiaj nie pamiętać - przed licznymi niekorzystnymi konsekwencjami dyscyplinarnego zwolnienia z pracy, np. utratą prawa do urlopu w roku rozwiązania stosunku pracy, nabyciem prawa do urlopu dopiero po roku pracy i to urlopu w wymiarze bezpośrednio niższym niż przysługiwał pracownikowi przed dyscyplinarnym zwolnieniem z pracy (art.157,169 K.p.), konsekwencjami w zakresie nagród jubileuszowych.). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że okres od [...] stycznia 1982 r. do [...] kwietnia 1982 r. uznany za zgodą pracownika i pracodawcy za okres urlopu bezpłatnego, może być uznany za okres nieskładkowy w rozumieniu przepisu art. 7 pkt 4 ustawy. Na marginesie rozpoznawanej sprawy i wobec wątpliwości podnoszonych przez skarżącego, należy stwierdzić, że gdyby skarżącemu nie uznano okresu nieobecności w pracy we wnioskowanym okresie za okres urlopu bezpłatnego i nie byłby on nigdzie zatrudniony w tym okresie, również brak byłoby podstawy do zaliczenia tego okresu jako okresu nieskładkowego w rozumieniu przepisu art.7 pkt 4 ustawy, ponieważ fakt niewykonywania przez niego pracy nie byłby skutkiem represji politycznych, co wyżej zostało wyjaśnione. Dlatego wobec stwierdzenia, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie przepisu art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.