II OSK 15/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-08

Skład orzekający: Wojciech Chróścielewski, Leszek Leszczyński, Jerzy Stankowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, gdy roboty budowlane zostały już zakończone, organ może nałożyć na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w związku z art. 51 ust. 4, ma zastosowanie również do robót budowlanych zakończonych, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Sąd stwierdził, że błędna wykładnia tego przepisu przez WSA uzasadnia uchylenie jego wyroku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej polegającej na istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie budynku gospodarczo-garażowego. Inwestor K. W. wybudował obiekt niezgodnie z pozwoleniem na budowę, przystosowując część obiektu do celów mieszkalnych i dokonując dobudowy. Organy nadzoru budowlanego nakładały na inwestora obowiązki doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym sporządzenia projektu zamiennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił decyzje organów, uznając, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie ma zastosowania do robót zakończonych. Skargę kasacyjną wniósł Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. Odstąpił od zasądzenia kosztów kasacyjnych.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 379/08 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach 2. odstępuje od zasądzenia kosztów kasacyjnych Wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. o sygn. akt II SA/Ke 379/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków - uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowcu Świętokrzyskim oraz zasądził od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz skarżącego kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. nr [...] Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego udzielił K. W. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego na działce położonej w Ostrowcu Świętokrzyskim przy ul. [...] nr [...] z przeznaczeniem na samochód osobowy i sprzęt gospodarczy. W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 25 marca 1999 r. stwierdzono, że projektowany budynek o konstrukcji tradycyjnej o wymiarach 11,50 m x 6,50 m, posiadający ściany murowane, dach jednospadowy kryty blachą trapezową został wybudowany niezgodnie z udzielonym pozwoleniem - zgodnie z projektem wybudowano część garażową, natomiast w pozostałej części budowa wykonana została w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia. Od strony północnej wzdłuż granicy wschodniej dobudowano część o wymiarach 2,00 m x 6,40 m. Zabudowie uległa część środkowa obiektu (nastąpiło zamknięcie ścianą od strony południowej), między projektowaną częścią garażową a gospodarczą. Całą projektowaną w poziomie parteru i poddasza część gospodarczą przystosowano do celów mieszkalnych. Wewnątrz obiektu wydzielono pomieszczenia mieszkalne: 2 pokoje, kuchnię i łazienkę. Celem zapewnienia komunikacji między kondygnacjami wykonano schody wewnętrzne żelbetowe. Natomiast wykonaną dobudowę w poziomie przyziemia przeznaczono na cele gospodarcze, a w poziomie poddasza na gołębnik. Ponadto inwestor bez uzyskania stosownych pozwoleń wykonał instalację wewnętrzną i przyłącza. W ten sposób zmieniło się zagospodarowanie działki, kubatura budynku, powierzchnia zabudowy, długość i szerokość budynku. Stwierdzono, że wykonane roboty budowlane istotnie odbiegają od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Powyższe ustalenia legły u podstaw postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia [...] kwietnia 1999 r., którym nałożono na K. W. obowiązek dostarczenia inwentaryzacji i oceny technicznej oraz projektu zmian i przeróbek. Rozstrzygnięcie to, wraz z decyzją utrzymującą je w mocy, zostało jednak uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 1248/99. Ponowną decyzję w sprawie wydano dnia [...] marca 2002 r. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 51 ust 4 Prawa budowlanego nałożono na K. W. obowiązek wykonania czynności mających na celu doprowadzenie wybudowanego budynku mieszkalno-garażowego do stanu zgodnego z prawem poprzez dostarczenie: projektu zagospodarowania działki zawierającego część opisową i rysunkową sporządzonego na kopiach aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; inwentaryzacji oraz opinii technicznej całego obiektu opracowanej przez osobę uprawnioną; opinii technicznej dotyczącej wykonanych instalacji wewnętrznych - sporządzonej przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych z jednoczesnym określeniem, iż w przypadku stwierdzenia, że rozbudowany obiekt narusza przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15 poz. 140), opracowanie powinno zawierać również zakres zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z tymi przepisami. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymano w mocy decyzją Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 17 maja 2002 r. Wyrokiem z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1514/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie uchylił wydane w sprawie decyzje. Sąd wskazał, że w postępowaniu odwoławczym organ nie usunął użytego przez organ pierwszej instancji błędnego stwierdzenia, że żądana dokumentacja powinna dotyczyć budynku mieszkalno-garażowego zamiast budynku gospodarczo- garażowego, przez co niemożliwe było dokonanie prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod przepis prawny i prowadzenie postępowania w zakresie doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Dokonując powtórnych oględzin w dniu 11 grudnia 2007 r. organ pierwszej instancji stwierdził, że od ostatnich oględzin z dnia 25 marca 1999 r. stan obiektu nie uległ zmianie i nie był on użytkowany. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na K. W., w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 15 sierpnia 2008 r. dokumentacji w zakresie zamiennego projektu budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. W. i K. W.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 7 marca 2008 r. w części rozstrzygnięcia: "projekt zamienny, w razie potrzeby powinien uwzględnić wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" i utrzymał rozstrzygnięcie w części dotyczącej nałożenia na K. W. w terminie do dnia 15 sierpnia 2008 r. obowiązku sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych, realizowanych w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia [...] listopada 1996 r. W ocenie organu odwoławczego K. W. istotnie odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego, stąd konieczne jest przedłożenie przez niego projektu zamiennego. Za nieuzasadnione organ drugiej instancji uznał zarzuty J. W. i K. W. dotyczące naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. W skardze K. W. wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz uznanie, że nałożone obowiązki wypełnił w dacie 16 lipca 1999 r. lub zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów wykonania żądanej dokumentacji. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi odwoławczemu przeprowadzenie postępowania administracyjnego bez zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu to jest z naruszeniem art. 10 K.p.a. Zdaniem skarżącego strony postępowania nie zostały poinformowane o zakończeniu postępowania administracyjnego i w związku z tym nie miały możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i w efekcie uniemożliwiono im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że opracowanie dostarczone w dniu 16 lipca 1999 r. nie jest tożsame z wymaganym projektem zamiennym budynku gospodarczo-garażowego. Uchylając decyzje obu instancji wyrokiem z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 379/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyjaśnił, że inwestor bezspornie zrealizował roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczo-garażowego w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego decyzją pozwolenia na budowę. Ostatecznie kwestia ta została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia z dnia 30 marca 2006 r., w którym stwierdzono, iż organy orzekające ustaliły fakt wybudowania obiektu w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego nim projektu budowlanego, nadto wykazały naruszenie przepisów Prawa budowlanego zapewniających prawidłowość procesu budowlanego. Nie był kwestionowany również fakt, że budynek gospodarczo-garażowy został zrealizowany w 1999 r. i nie przeprowadzano w nim później żadnych robót budowlanych. Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego zawierający regulację odnoszącą się do robót budowlanych, które zostały zakończone. Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 51 ust. 7, przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (m.in. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę). Zdaniem Sądu z tak sformułowanego przepisu wynika, że ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania do robót budowlanych już zakończonych art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który pozwala na legalizację samowoli budowlanej poprzez sporządzenie i przedstawienie projektu zamiennego w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Sąd nadmienił też, że podstawy do nałożenia tego rodzaju obowiązków (dostarczenia dokumentów, ekspertyz i ocen) nie można wywodzić z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. Skargę kasacyjną od wyroku złożył Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 51 ust. 7 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy nie znajduje zastosowania do robót budowlanych już zakończonych. Wskazując na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaznaczył, że przepisy art. 51 Prawa budowlanego stanowią kontynuację rozwiązań legalizacyjnych przyjętych w art. 50. Przewidziano tam trzy wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Stosownie do art. 51 ust. 4 po upływie terminu właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego - jeżeli budowa została zakończona. Zdaniem Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skoro stwierdzono, że doszło do istotnych odstępstw od projektu powinna zostać wszczęta procedura legalizacyjna na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, przy czym bez znaczenia dla zastosowania tego przepisu jest okoliczność zakończenia robót budowlanych. Według skarżącego organu zakończenie robót budowlanych ma jedynie takie znaczenie, iż w stosunku do robót już wykonanych zbędne jest wydawanie postanowienia o wstrzymaniu ich wykonania jak i nakazywanie zaniechania dalszych robót. Przenosząc rozważania na grunt sprawy Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że poza sporem jest okoliczność, iż inwestor zrealizował roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczo-garażowego w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia udzielonego decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. Przyjęcie przez Sąd, że zakończenie robót uniemożliwia zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy nawiązuje do praktyki orzeczniczej, która miała miejsce przed nowelizacją Prawa budowlanego (ustawami z dnia 27 marca 2003 r. i z 16 kwietnia 2004 r.). Zdaniem skarżącego organu z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz doktryny jednoznacznie wynika, iż art. 51 ustawy znajduje zastosowanie do robót już zakończonych. Ustęp 7 tego artykułu dodany ustawą z dnia 27 marca 2003 r. zobowiązuje właściwy organ nadzoru budowlanego do odpowiedniego stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1-3, czyli odpowiedniego wydawania nakazów i nakładania obowiązków w nim określonych, jeżeli roboty budowlane w przypadkach inny niż określone w art. 48 albo art. 49b, zostały już wykonane (zakończone) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. W konkluzji Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w sytuacji zrealizowania obiektu (zakończenia budowy) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu został prawidłowo zastosowany, na co wskazuje również dyspozycja art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. W dalszej kolejności organ w terminie 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, w drodze decyzji: 1. nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2. nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3. w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (art. 51 ust. 1 pkt 1-3 ustawy). Zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego nakazy określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mogą być także stosowane w odniesieniu do robót budowlanych wykonanych w sposób, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy. Już przy wstępnej analizie powołanego wyżej trybu łatwo dostrzec, że art. 51 ustawy jest wewnętrznie niespójny. Należy bowiem zauważyć, że z jednej strony przepis ten reguluje czynności organu będące bezpośrednim następstwem wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, co sugerowałoby, że znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadkach robót budowlanych "wykonywanych" w sposób określony w art. 50 ust. 1 ustawy i uzasadniających wydanie takiego postanowienia ("przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ..."); z drugiej natomiast strony z treści art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 4 wprost wynika, że "w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę" organ może nałożyć obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a obowiązek ten może odnosić się do robót budowlanych będących w toku jak i robót już "zakończonych". Można zatem odnieść wrażenie, że art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego określa skutki prawne zdarzeń, w odniesieniu do których przepis art. 51 - w swej zasadniczej treści - nie powinien w ogóle znaleźć zastosowania (zakończone roboty budowlane). Powyższych wątpliwości nie rozwiewa art. 51 ust. 7 ustawy, który, choć przewiduje możliwość odpowiedniego stosowania art. 51 do robót budowlanych już "wykonanych", to jednak wyraźnie ogranicza zakres tego stosowania do ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3. Na tle przedstawionych niejasności w treści art. 51 Prawa budowlanego wyłania się zagadnienie prawne wymagające wykładni. Sprowadza się ono do odpowiedzi na pytanie: czy w przypadku jeżeli budowa została zakończona, a stwierdzono istotne odstąpienie przez inwestora od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ może nałożyć na inwestora obowiązki określone w art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, czy powinien ograniczyć się do odpowiedniego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 na mocy odesłania z art. 51 ust. 7 ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że co do zasady art. 51 Prawa budowlanego ma zastosowanie wprost, gdy chodzi o roboty budowlane (w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b) wykonywane (będące w toku) w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy. Jednakże w przypadku "istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę" (art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego), organ może nałożyć obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem) - tak w odniesieniu do robót budowlanych "wykonywanych" (po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych postanowieniem), jak i do budowy już "zakończonej". Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że naruszenie inwestora przejawiające się w "istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę", zostało przez ustawodawcę wskazane bezpośrednio w treści art. 51 Prawa budowlanego jako odrębna przesłanka uzasadniająca nałożenie na inwestora określonych nakazów (art. 51 ust. 1 pkt 3) niezależnie od tego czy dotyczy to sytuacji, gdy roboty budowlane były prowadzone i zostały wstrzymane postanowieniem czy zostały zakończone (art. 51 ust. 4). Przesłankę określoną w art. 51 ust. 1 pkt 3 i jej następstwo wskazane w art. 51 ust. 4 ustawy należy traktować jako wyodrębnioną regulację, natomiast niefortunne sformułowanie, jakim te przepisy zostały poprzedzone: "przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji..." ma w omawianym przypadku tylko takie znaczenie, że nakazuje uprzednie wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót, jeżeli są one nadal wykonywane z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Trafność wykładni, w myśl której art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stosuje się wprost zarówno do robót budowlanych dopiero wykonywanych oraz zakończonych, potwierdza dodatkowo treść odesłania zawartego w art. 51 ust. 7. Przewidziano w nim możliwość odpowiedniego stosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy do robót budowlanych "wykonanych". Zakres odesłania z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego został przez ustawodawcę w tym umyślenie zawężony do powołanych w nim przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, gdyż - w odróżnieniu od art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 4 - mają one zastosowanie wprost wyłącznie do robót budowlanych nadal "wykonywanych" (art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 bazują na przesłankach z art. 50 ust. 1 pkt 1-4). Uzupełniając powyższe dodać należy, że za stosowaniem art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 Prawa budowlanego do robót budowlanych zakończonych odpowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1723/07 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd zwrócił uwagę na powiązania, jaka zachodzą pomiędzy art. 51 ust. 1 pkt 3 a art. 51 ust. 4 ustawy wskazując, że ust. 4 odnosi się do sytuacji, gdy budowa została zakończona. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 51 ust. 7 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zważając, że rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zostało oparte na błędnej wykładni tych przepisów i miało to wypływ na wynik sprawy, zachodzi konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy ponownego rozpoznania w oparciu o art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd odstąpił od zasądzenia od K. W. na rzecz Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło