IV SAB/Po 70/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie opłaty za użytkowanie gruntu postanawia odrzucić skargę /-/ M. Dybowski W dniu (...)r. Starosta Sz. (dalej Starosta), na podstawie art. 77 i 78 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. 261/04 /2603 ze zm., dalej ustawa o gospodarce nieruchomościami bądź ugn) wypowiedział wysokość opłaty rocznej na kwotę (...) zł za użytkowanie wieczyste na rzecz A Spółka z o.o. w P. (dalej Spółka), na nieruchomości oznaczonej ewidencyjne jako działka nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...) i (...) o łącznej powierzchni (...) ha, położonej w miejscowości P., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Sz. prowadzi księgę wieczystą KW nr (...). Jednocześnie zaproponował przyjęcie od (...) r. opłaty rocznej w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu wskazano, że za podstawę wyliczenia ceny 1m² gruntu przyjęto określenie wartości rynkowej gruntu ustaloną w operacie szacunkowym S. K. – rzeczoznawcy majątkowego, wykonanym w dniu (...) i (...) r. Powołując art. 72 ust. 3 pkt 4 i pkt 5 ugn i dokonując stosownych obliczeń Starosta ustalił, że wysokość opłaty rocznej wynosi (...) zł (k. 12-14 akt administracyjnych). Pismem z dnia (...) r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego R. S. (dalej Pełnomocnik) wniosła o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste owej nieruchomości jest nieuzasadniona. Przy sprzedaży owej nieruchomości należało przede wszystkim wziąć pod uwagę jej charakter i determinujące przeznaczenie nieruchomości budynki i budowle tartaczne. Rzeczoznawca majątkowy wycenił nieruchomości głównie jako tereny przemysłowe, korzystnie zlokalizowane. Z uwagi na charakter nieruchomości, jest ona przede wszystkim przystosowana do prowadzenia tartaku (k. 21-22 akt administracyjnych). Pismem z dnia (...) r. Spółka, reprezentowana przez Pełnomocnika, wniosła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej Kolegium bądź SKO) skargę na bezczynność SKO w sprawie z wniosku Skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości jest nieuzasadniona. Pełnomocnik wskazał, ze zgodnie z art. 79 § 2 ugn Kolegium winno wyznaczyć termin rozprawy niezwłocznie. W niniejszej sprawie nie podjęto żadnych działań, nie poinformowano Spółki o załatwieniu sprawy w innym terminie, ani o przyczynie wystąpienia zwłoki w postępowaniu z wniosku Skarżącej (k. 2-19 akt sądowych). W dniu (...) r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 78 ust. 2, art. 79 i art. 80 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydało orzeczenie nr (...), w którym orzekło o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego i ustaliło opłatę za rok (...) i kolejne lata aż do ponownej aktualizacji w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu wskazano, że Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że wartość nieruchomości jest inna niż ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego. W orzeczeniu zostało zawarte pouczenie o prawie użytkownika wieczystego do wniesienia, w terminie 14 dni od doręczenia, sprzeciwu do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (k. 38-41 akt administracyjnych). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie podnosząc, że orzeczenie w sprawie opłaty za użytkowanie wieczyste nie jest decyzją, ani postanowieniem, a już tym bardziej pisemną interpretacją przepisów prawa administracyjnego, należałoby je ewentualnie zaliczyć do innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej ppsa). W świetle dotychczasowego orzecznictwa i doktryny wynika, że wymienione akty i czynności muszą mieć charakter publicznoprawny. Treść przepisu wskazuje, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Konieczne jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Jednakże uprawnienia i obowiązku muszą wynikać z przepisów prawa administracyjnego, a nie innych gałęzi prawa. Wypowiedzenie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego następuje poprzez jednostronną czynność właściciela gruntu i w związku z tym należałoby zakwalifikować ją jako czynność cywilnoprawną, a nie akt o charakterze administracyjnym, skierowanym do indywidualnego podmiotu. Tym bardziej, że kwestia użytkowania wieczystego i wszelkich elementów tego stosunku uregulowana jest w kodeksie cywilnym, a obowiązek załatwiania spraw o ustalenie, że wypowiedzenie opłaty za użytkowanie wieczyste są nieuzasadnione, został tylko wpisany do obowiązków Kolegium, by zmniejszyć obciążenia sądów powszechnych. Okoliczność, że właściwym do rozpatrywania sprzeciwów od orzeczeń Kolegium są sądy powszechne (art. 80 ust. 1 i ust. 2 ugn) również dowodzi, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądów powszechnych (20-23 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Tryb postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości określony został w przepisach art. 78-81 ugn. Z przepisów tych wynika, że użytkownik wieczysty może w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ugn). Jednocześnie w art. 80 ust. 1 ugn ustawodawca postanowił, że od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoczesne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (art. 80 ust. 2) oraz, że w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (art. 80 ust. 3 ugn). Z treści powołanych przepisów wynika, że prawidłowość czynności właściwych organów podejmowanych w sprawie dotyczącej aktualizowania opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości poddana została ocenie sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych (postanowienie WSA w Poznaniu z 14.7.2009 r. IV SA/Po 499/09 dostępny w Internecie na stronie https//cbois.nsa.gov.pl). Jednakże uwagi Kolegium uszło, że postanowienie to nie zapadło w sprawie ze skargi na bezczynność Kolegium na etapie postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia na podstawie art. 79 ust. 1, 2 i 5 w zw. z art. 80 ust. 1 zd. 1 ugn, lecz w sprawie ze skargi na merytoryczne orzeczenie Kolegium w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa – niedopuszczalnej z uwagi na wyraźne uregulowanie wykluczające odwołanie od orzeczenia kolegium i wskazujące na możliwość wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego (art. 79 ust. 3 zd. 2 in fine i zd. 3 w zw. z art. 80 ust. 1 zd. 2 i ust. 3 ugn). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. 2. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które obowiązane było na podstawie art. 79 ust. 2 i 3 ugn do niezwłocznego wyznaczenia terminu pierwszej rozprawy, a w razie nie załatwienia sprawy w sposób polubowny w drodze ugody, winno wydać orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Skoro Kolegium pozostawało w bezczynności, to jedynym narzędziem pozwalającym Skarżącej na skuteczne jej zwalczanie była skarga do sądu administracyjnego mimo, że merytoryczne rozpoznanie sprawy już po wydaniu orzeczenia przez Kolegium, co wskazano wyżej, należy do właściwości sądu powszechnego. Jedynym warunkiem dla wniesienia niniejszej skargi, jak słusznie wskazał Pełnomocnik Skarżącej, powołując postanowienie NSA z 6.7.2006 r. I OSK 480/06 (dostępne w Internecie na stronie https//cbois.nsa.gov.pl) jest pozostawanie przez Kolegium w bezczynności, bowiem w postępowaniu przed tym organem zgodnie z ustawą nie przysługują stronie żadne środki zaskarżenia do zwalczania bezczynności organu na drodze administracyjnej. Po wniesieniu skargi, Kolegium dnia (...) r. wydało orzeczenie, w którym orzekło o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego i ustaliło opłatę za rok (...) i kolejne lata aż do ponownej aktualizacji w wysokości (...) zł. 3. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.). Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ppsa, stronie przysługuje również skarga na bezczynność. Orzeczenie z art. 79 ust. 3 ugn jest bowiem decyzją w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 ppsa. Ustawodawca dopuszcza w postępowaniu na podstawie art. 79 ugn stosowanie szeregu przepisów kpa – konkretyzując w art. 79 ust. 2 ugn zasady załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 kpa), dopuszczając odpowiednie stosowanie art. 35-38 kpa; nadto przepisów art. 154-159, 161-163 kpa (G. Bieniek w: "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz" LexisNexis 2008 s. 345-346 uw. 2, 5, 7). 4. Zgodnie z art. 221 ppsa, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeśli pismo podlega opłacie stałej. Radca prawny R. S. wniósł skargę na bezczynność (art. 3 § 1 i 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 ppsa). Zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 221/03/2193 ze zm.- dalej rozporządzenie) wpis stały wynosi w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej - 100 zł. Oznacza to, że na Pełnomocniku spoczywał obowiązek opłacenia bez wezwania skargi w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, ze wskazaniem kategorii sprawy, w której ów wpis uiścił. Wyraźne wskazanie w odpisie faksu, którym Spółka dokonała przelewu dnia (...) r. kwoty 17 (siedemnastu) PLN, oraz wskazanie w opisie: dane adresata przelewu "Urząd Miasta w P. wydział finansowy oddz. pozost. dochodów podatkowych I"; "Tytuł: opłata tyt. pełnomocnictwa WITAR Tartak Pniewy Spółka z o.o. w sprawie skargi na bezczynność SKO" (k. 7 akt IV SAB/Po 70/09), załączonym przez profesjonalistę radcę prawnego R. S.do pisma z dnia (...) r. (art. 65 § 1 kc), nakazywały przelew ten potraktować jako opłatę od pełnomocnictwa, nie zaś jako wpis stały od skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Niewypełnienie tego obowiązku obliguje Sąd do odrzucenia nieopłaconej skargi, stosownie do treści art. 221 ppsa. Z informacji Oddziału Finansowo-Budżetowego WSA w Poznaniu z dnia (...) r. wynika, że w okresie po dniu (...) r. do dnia (...) r. włata 100 zł w niniejszej sprawie nie wpłynęła (k. 27 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 221 w zw. z art. 220 § 3 i art. 58 § 3 ppsa i w związku z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, działając na posiedzeniu niejawnym, odrzucił skargę. /-/ M. Dybowski