II FZ 186/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "M. G. S." Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1200/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "M. G. S." Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1200/09 ze skargi M. G. S. Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka) odmówił przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w sporządzonym na urzędowym formularzu w dniu 1 września 2009 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie ze względu na trudną sytuację materialną. Spółka oświadczyła, że nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto podkreśliła, że od kilku lat nie prowadzi żadnej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.000.000 zł a wartość środków trwałych oraz wartość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł 0 zł. W rubryce stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wstawiono kreski. Spółka oświadczyła, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Pismem z dnia 19 października 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał spółkę do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej stan majątkowy. Wezwanie to, jak wynikało ze zwrotnego poświadczenia odbioru, zostało spółce doręczone 2 grudnia 2009 r. Spółka jednak mimo prawidłowo doręczonego jej wezwania żądanych dokumentów nie przedłożyła. Mając tak przedstawiony stan faktyczny Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 14 stycznia 2010 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniesionym w terminie sprzeciwie spółka wyjaśniła, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawiła trudną sytuację materialną spółki, która nie prowadził żadnej działalności i nie posiada żadnego majątku, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Ponadto wyjaśniła, że nie mogła przedstawić żądanych przez Sąd dokumentów, ponieważ w chwili obecnej spółka faktycznie nie istniej, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nikogo nie zatrudnia i nie posiada żadnego majątku. Nie składa również żadnych deklaracji VAT-7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po przeanalizowaniu wniosku spółki oraz złożonej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej, stwierdził, że aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji. Nie można tego uczynić na podstawie domniemań. Przy czym w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Nie można przerzucić tego obowiązku na Sąd ani na organy podatkowe, albowiem tylko skarżący ma interes prawny, aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy. W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych spółki, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje, w tym o zeznania podatkowe, deklaracje CIT-2, bilanse i rachunki zysków i strat. Z obowiązku przesłania tych dokumentów spółka się nie wywiązała, stwierdzając, że w chwili obecnej spółka faktycznie nie istnieje i nie prowadzi działalności gospodarczej. W związku z tym Sąd uznał, że skutki tego zaniechania obciążają spółkę. Prowadzenie rzetelnej dokumentacji finansowej jest bowiem obowiązkiem występującego w obrocie gospodarczym profesjonalisty, a takim bez wątpienia jest spółka. Obowiązek ten spoczywa na niej niezależnie od sytuacji majątkowej i finansowej, w której się znajduje. Zasady prowadzenia dokumentacji, o której mowa wyżej reguluje ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.). Obowiązki sprawozdawcze wynikają również z ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.p.). O ile bowiem spółka nie złożyła na podstawie art. 25 u.p.d.o.p. właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenia o zaprzestaniu działalności, obowiązana jest składać deklaracje o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku roku podatkowego (CIT-2). Poza tym ciąży na niej - bez względu na to czy oświadczenie, o którym mowa wyżej złożyła czy też nie - obowiązek wynikający z art. 27 u.p.d.o.p. W dniu 10 marca 2010 r. spółka złożyła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2010 r., w którym wniosła o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu spółka powtórzyła ogólnikowe informacje o swojej trudnej sytuacji finansowej, nie popierając ich żadnymi dokumentami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe, w tym wpis, należy zaliczyć do danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sprawie bardzo ogólnikowe i nie poparte żadnymi dokumentami twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej spółki nie pokazują dokładnego stanu finansowego spółki. Dodatkowe podkreślenie, że spółka nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej oraz nie zatrudnia pracowników i nie posiada majątku, też nie przemawia za tym, aby przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Żaden z tych argumentów przedstawionych przez spółkę nie został poparty stosownym dokumentem przedstawiającym i popierającym tą złą sytuację finansową spółki. Poza tym, jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że w wyciągu z krajowego rejestru sądowego (stan z 1 września 2009 r.) nie wynika, że spółka znajduje się w stanie likwidacji czy upadłości. Poza tym zła sytuacja finansowa spółki, która nie wykazała, że złożyła właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia działalności, nie zwalnia jej z obowiązku prowadzenia rzetelnej i dokładnej dokumentacji finansowej i obowiązku składania urzędom skarbowym zeznania, według ustalonego wzoru, o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym. Ponadto z oświadczenia strony skarżącej nie wynika, aby podjęła ona jakiekolwiek działania, zmierzające do pozyskania środków na opłacenie wpisu od skargi, choćby poprzez pozyskanie, np. dopłat od udziałowca spółki i że nie przyniosły one rezultatu (por. postanowienie z 28.10.2008 r., sygn. akt II OZ 1114/08, opubl. w Lex 527732). Reasumując należy stwierdzić, że spółka nie wykazała, że nie może ponieść w całości lub części kosztów sądowych (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.