II GSK 503/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 873/09 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "A." Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 873/09, oddalił skargę A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę A. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W dniu [...] października 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – T., na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego – spółki A. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Organ ten stwierdził, że z danych rejestracyjnych skarżącej, będących w dyspozycji organu podatkowego oraz z rejestru przedsiębiorców KRS, wynika jednoznacznie, że skarżąca w dniu [...] listopada 2007 r. zmieniła swoją siedzibę z ulicy A. [...] W., na ulicę T. [...]. Nastąpiło zatem nieprawidłowe oznaczenie adresu siedziby dłużnika, którego skutkiem był zwrot tytułów wykonawczych wierzycielowi, wobec czego postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. M, Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na to postanowienie, podnosząc między innymi, że nie wystąpił w tym przypadku błąd co do osoby zobowiązanego, wskazany w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., lecz wyłącznie nastąpiło błędne określenie nazwy ulicy i adresu, pod którym mieści się siedziba zobowiązanej spółki. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego oraz orzekł co do istoty sprawy, poprzez umorzenie postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy podniósł, powołując się na art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 1a pkt 20 u.p.e.a., że nieuzasadnione jest stwierdzenie, iż wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż z danych posiadanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – T. wynika, że zobowiązanym była spółka A., która posługuje się nr NIP [...] oraz REGON [...]. Z odpisu rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] wynika, że ta Spółka zarejestrowana była pod adresem ul. A. [...], który został później zmieniony na ul. T. [...]. Zatem nie doszło do wszczęcia egzekucji wobec niewłaściwego podmiotu. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła spółka A., domagając się stwierdzenie nieważności lub uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez sformułowanie rozstrzygnięcia w taki sposób, że nie można w żaden sposób odczytać, co jest faktycznie przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracji oraz jednocześnie wydanie rozstrzygnięcia nieznanego ustawie. Skarżąca Spółka zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 59 § 1 pkt. 4 u.p.e.a. przez mylne przyjęcie, że nie zachodziła przesłanka błędu co do osoby zobowiązanego. Ponadto skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów art. 15 i art. 27 § 1 u.p.e.a., art. 18 i art. 32 u.p.e.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. oraz § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę stwierdził w pierwszej kolejności, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. zawierało rozstrzygnięcie jedynie w zakresie postanowienia wydanego z urzędu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-T. z dnia [...] października 2008 r., którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do spółki A. z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego. Przedmiotem rozstrzygnięcia nie były więc zarzuty dłużnika w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zgłoszone w piśmie z dnia [...] października 2008 r. Sąd pierwszej instancji zauważył, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Stosownie zaś do art. 1a pkt 20 u.p.e.a., pod pojęciem zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ustalił, że zobowiązanym, w stosunku do którego wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu ustawy o transporcie drogowym była A. spółka z ograniczona odpowiedzialnością, która posługuje się nr NIP [...] oraz REGON [...]. Z odpisu rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] wynika, iż to właśnie ta Spółka posiadała adres siedziby w W., ul. A. [...], który został następnie zmieniony na adres T. [...] (wpis zmienionych danych w rejestrze został dokonany w dniu [...]12.2007 r.). Sąd pierwszej instancji zauważył, iż organ odwoławczy trafnie uznał, że w sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż również z danych posiadanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-T. wynika, iż zobowiązanym była spółka A., której jednoznaczną identyfikację umożliwiała zarówno nazwa, jak i numery identyfikacyjne NIP oraz REGON. Sąd stwierdził, że umorzenie postępowania na podstawie określonej w art. 59 § 1 pkt 4 było zatem bezpodstawne i prawidłowo organ odwoławczy ustalił, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych w stosunku do osoby prawnej wskazanej w tytułach wykonawczych nr od [...] do [...] i nr [...], która nie wykonała w terminie obowiązku określonego w orzeczeniach wydanych przez M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, będących podstawą wystawienia tych tytułów. Nie doszło zatem do wszczęcia egzekucji wobec niewłaściwego podmiotu. Sąd pierwszej instancji za trafne uznał ustalenia Dyrektora Izby Skarbowej, iż wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z urzędu postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiło bez podstawy prawnej, gdyż za taką, w świetle stwierdzonych okoliczności, nie można uznać, błędu co do osoby zobowiązanego, tj. przesłanki określonej w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła spółka A. i zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu wnosząca skargę kasacyjną, na podstawie art. 174 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez: 1. nieuwzględnienie skargi i zastosowanie art. 151 p.p.s.a., podczas gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., na które wniesiono skargę nie odpowiadało prawu i zostało wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 59 § 1 pkt 4 i 7 u.p.e.a., 2. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. podczas gdy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., na które wniesiono skargę nie odpowiadało prawu i zostało wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 59 § 1 ust. 4 i 7, art. 29 § 1 i 2, art. 33 ust. 10, art. 27 § 1 ust. 2 oraz art. 34 § 4 i art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., 3. naruszenie art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 3, art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie rozstrzygnięcie w zaskarżonym orzeczeniu wszystkich zarzutów będących podstawą skargi wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., wydane w dniu [...] kwietnia 2009 r., 4. naruszenie art. 3 § 2 oraz art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. T. nie odpowiadało prawu i zostało wydane bez podstawy prawnej, oraz przyjęcie, że rozstrzygnięcie w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w W. nie naruszało, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 138 pkt 2 w zw. z art 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej stwierdził, że umieszczenie niewłaściwego adresu zobowiązanej w tytule wykonawczym powoduje, że tytuł taki nie zawiera elementu określonego w art. 27 ust. 2 u.p.e.a. Dlatego też dokument urzędowy nie zawierający wszystkich elementów wskazanych w tym przepisie powinien zostać zwrócony wierzycielowi w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. Wobec tego, w ocenie autora skargi kasacyjnej, Sąd błędnie uznał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – T., zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż egzekucja na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych była niedopuszczalna, czego skutkiem powinno być umorzenie postępowania z urzędu (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Wnoszący skargę kasacyjną podniósł także, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich podnoszonych przez niego w skardze zarzutów, co stanowi naruszenie art. 134 p.p.s.a. Ponadto uzasadnienie nie odpowiada dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewskazanie przez Sąd z jakiej przyczyny naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie miało wpływu na wynik sprawy oraz czy wydane przez organ II instancji orzeczenie było zgodne z ustawą. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd powinien również rozważyć, czy postanowienie organu odwoławczego nie jest dotknięte wadą nieważności, a zatem czy nie została wypełniona dyspozycja art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest więc ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, poza nieważnością postępowania sądowego, która w sprawie niniejszej nie zachodzi. W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji wnosząca skargę kasacyjną podniosła zarzut na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzutu tego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela. Przedmiotem kontroli dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w zaskarżonym orzeczeniu było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydane na skutek zażalenia, wniesionego przez M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – T., który to organ na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego – spółki A. Organ odwoławczy, uchylając zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego oraz umarzając postępowania przed tym organem podniósł, że w świetle art. 59 § 1 pkt 4 oraz art. 1a pkt 20 u.p.e.a. nieuzasadnione jest stwierdzenie, iż wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Organ odwoławczy wskazał, że z danych posiadanych przez organ egzekucyjny wynika, iż zobowiązanym była spółka A., która posługuje się numerem NIP [...] oraz numerem REGON [...], zaś z odpisu rejestru przedsiębiorców KRS nr [...] wynika, że ta Spółka zarejestrowana była pod adresem ul. A. [...], który został później zmieniony na ul. T. [...]. Zatem nie doszło do wszczęcia egzekucji wobec niewłaściwego podmiotu. Ocenę tę zaaprobował Sąd pierwszej instancji, podnosząc, że jednoznaczną identyfikację zobowiązanego – spółki A. – umożliwiała zarówno nazwa, jak i numery identyfikacyjne NIP oraz REGON, a w świetle tego umorzenie postępowania na podstawie określonej w art. 59 § 1 pkt 4 było bezpodstawne. Autor skargi kasacyjnej w istocie nie kwestionuje ustalenia Sądu pierwszej instancji co do jednoznacznej identyfikacji spółki A., jako zobowiązanego, odwołując się jedynie do tego, że "błędnie określono adres skarżącej", a "umieszczenie niewłaściwego adresu zobowiązanej, w tytule wykonawczym, powoduje, że tytuł wykonawczy nie zawiera elementu określonego w art. 27 u.p.e.a." i w tej sytuacji egzekucja na podstawie takiego (wadliwego) tytułu wykonawczego była niedopuszczalna. Mając na uwadze podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, wskazać należy, że spółka A. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., poddała kontroli tego Sądu jedynie to postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – T. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Jest więc oczywiste, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw prawnych do dokonania oceny legalności całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, bowiem z mocy przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. miał obowiązek rozstrzygać w granicach danej sprawy, a więc co do kwestii zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Mając tak określone ramy postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu. Prawidłowy jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w okolicznościach sprawy, a zwłaszcza w świetle niekwestionowanych danych w zakresie numeru identyfikacji podatkowej (NIP), numeru identyfikacyjnego REGON, jak też numeru KRS w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w sprawie nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego – spółki z ograniczona odpowiedzialnością A. z siedzibą w W. W tym stanie rzeczy nie zachodziła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisu art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., bowiem zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się tylko wtedy, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Podkreślić należy, że uwypuklona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność umieszczenia w tytule wykonawczym niewłaściwego adresu zobowiązanej, pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż w żadnym zakresie nie stanowiła ona skutecznej podstawy do zakwestionowania ustaleń Sądu pierwszej instancji, co do identyfikacji osoby zobowiązanego. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej co do naruszenia innych przepisów postępowania, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzega, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę w jej granicach (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie poddawał kontroli podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., jak też nie badał przesłanek do zwrotu tytuł wykonawczego wierzycielowi na podstawie art. art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Z tych samych powodów Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia wobec zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o ile nawet taki zarzut był skutecznie wniesiony. Z tego względu zarzut skargi kasacyjnej co do naruszenia art. 33 ust. 10 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a. uznać należy za całkowicie chybiony. Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 204 pkt. 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.