II SA/Rz 603/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie SO (del.) Tomasz Smoleń NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A.K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłacenia na rzecz Z. M. odszkodowania za grunt we wsi K. zajęty pod drogę publiczną powiatową nr [...] relacji K. – S. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się na skutek wniosku Z. M. – spadkobierczyni poprzednich właścicieli nieruchomości, których dotyczy sprawa. A. K. nie brała udziału w tym postępowaniu na etapie jego prowadzenia przez organ pierwszoinstancyjny, a tym samym nie posiada, w ocenie organu II instancji, legitymacji do złożenia odwołania od zapadłej w nim decyzji Starosty [....] z dnia [...] kwietnia 2004r. Organ podkreślił, iż postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę może być prowadzone tylko i wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości. Natomiast A. K. wniosku takiego nie złożyła, przez co należy uznać, że skarżona decyzja nie narusza jej interesu prawnego lub obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009r. A. K. wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 134 i art. 28 KPA przez błędną wykładnię oraz art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez ich niezastosowanie. Skarżąca podniosła, że posiada interes prawny uzasadniający jej udział w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. Wywodzi go z faktu, iż jest jedną ze spadkobierczyń po A. S. i Z. S. – poprzednich właścicielach działek zajętych pod drogę powiatową nr [...] relacji K.– S. Podkreśliła, iż do postępowań toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie dotyczących kwestii ustalenia i wypłacenia na rzecz Z. M. odszkodowania za grunt we wsi K. zajęty pod przedmiotową drogę dopuszczana była w charakterze uczestnika (sygn. akt SAB/Rz 32/03, IISA/Rz 539/04, II SA/Rz 577/06). Jako uczestnik postępowania brała udział także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (I OSK 1405/07) rozpatrującym skargę kasacyjną od wyroku zapadłego w sprawie sygn. akt II SA/Rz 577/06. Dowodzi to, w jej ocenie, iż była uprawniona do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. Tymczasem Wojewoda [...] dysponując wyrokami, które w sprawach tych zapadły, jak też postanowieniami Sądu Rejonowego w R. z dnia 12 stycznia 2001r. (sygn. akt [...]) oraz z dnia 29 kwietnia 2002r. (sygn. akt [...]) stwierdzającymi nabycie spadku po A. S. i po Z. S., nie wziął ich w ogóle pod uwagę. Tym samym naruszony został jej słuszny interes prawny (majątkowy). Składająca skargę zaznaczyła, że w piśmie z dnia 6 października 2008r. skierowanym do Wojewody [...] oświadczyła, iż wstępuje do sprawy dotyczącej ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt we wsi K. zajęty pod drogę publiczną powiatową nr [...] relacji K. – S., w związku z czym oczekuje informowania jej o wszystkich czynnościach podejmowanych w tej sprawie. Żądanie tego rodzaju potwierdziła w kolejnym piśmie do Wojewody [...] tj. z dnia 23 października 2008r. Następnie zaś złożyła odwołanie, które podtrzymała w piśmie z dnia 23 kwietnia 2009r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną toczyć się może wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości. A. K. wniosku takiego nie złożyła, podtrzymując jedynie w piśmie opatrzonym datą 23 października 2008r. wniosek pochodzący od Z. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej następnie jako P.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje zatem kwestie związane z oceną czy organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz czy zastosował do tak ustalonego stanu właściwie zinterpretowaną normę prawną, jak też czy przy powyższym procesie stosował się do normujących postępowanie administracyjne regulacji procesowych. Uchylenie decyzji (postanowienia) może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jej (jego) wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub też w razie naruszenia przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co wynika z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. Rozstrzygnięciem tym Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r., która umarzała jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty na rzecz Z. M. odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. W tym miejscu należy wskazać, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 14 września 2005r. sygn. akt II SA/Rz 539/04 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004r. (Nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. S. i A. S., których poprzednicy prawni tj. F. S. oraz A. S. byli właścicielami nieruchomości oznaczonych jako parcele budowlane nr 52 i 53 oraz parcela gruntowa nr 1532/1. Tych zaś nieruchomości dotyczył wniosek inicjujący postępowanie zakończone wspomnianą decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Sąd powołał się także na wypis z rejestru gruntów oraz wykaz zmian gruntowych, z których wynika, że działka nr 1316/1 obejmująca dawne pgr 52 i 53 stanowi współwłasność m. in. A. K. Tym samym, Sąd przesądził, iż A. K. jest osobą, której przysługuje przymiot strony postępowania toczącego się z wniosku Z. M. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Ustalenia tego rodzaju były wiążące dla podejmujących w tej sprawie kolejne rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, co wynika wprost z art. 153 P.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia, iż pominięcie przez organy spadkobierców właścicieli nieruchomości, których dotyczy sprawa nie było powodem kasacji skarżonej do Sądu decyzji. Stanowisko Sądu co do powinności prawidłowego ustalenia stron postępowania, z jednoczesnym wskazaniem źródła ich interesu prawnego, było bowiem jednoznaczne. Niezależnie od powyższego, o konieczności uznania A. K. za stronę niniejszego postępowania przesądza znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, w szczególności wypis z rejestru gruntów odnoszący się do działki nr 1316, wskazujący, iż A. K. jest jednym z jej współwłaścicieli. Z kolei ze sporządzonego przez geodetę projektu podziału wynika, że działka nr 1316/1 obejmująca m.in. parcele nr 52 i 53 powstała z działki nr 1316. Pojęcie strony postępowania zdefiniowane zostało w art. 28 KPA, wedle którego przymiot ten przysługuje osobie, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo też, osobie żądającej czynności organu ze względu na jej interes prawny lub obowiązek. Definicja ta wskazuje na konieczność powiązania powyższego pojęcia z przepisami prawa materialnego, a zatem z konkretną normą prawną, która może stanowić podstawę ustalenia określonego uprawnienia bądź obowiązku. Takim przepisem w przedmiotowej sprawie jest art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Jego brzmienie wskazuje jednoznacznie (ust. 4), iż do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną uprawniony jest właściciel takiej nieruchomości. W niniejszej sprawie, jak już wyżej zaznaczono, grunt, do którego odnosi się inicjujący postępowanie wniosek Z. M. znajduje się we współwłasności. Jedną ze współwłaścicielek jest A. K. Nie może tym samym budzić jakichkolwiek wątpliwości istnienie po jej stronie możliwości udziału w takim postępowaniu. Jej interes prawny wywodzący się z prawa własności nieruchomości, w sytuacji, gdy w świetle powołanego art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ... wniosek o przedmiotowe odszkodowanie może złożyć właściciel, jest bowiem oczywisty. Brak zatem merytorycznego rozpoznania odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. stanowi o naruszeniu przez Wojewodę [...] art. 134 i art. 28 KPA. Nadto należy podkreślić, iż ustalenie przez organ II instancji, iż odwołanie wniosła osoba, której brak przymiotu strony, skutkować winien umorzeniem postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 KPA. Kwestia ta budziła wprawdzie wątpliwości judykatury, które jednak ostatecznie rozwiane zostały w sposób wyżej przedstawiony uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.07.1999r. (OPS 16/98, ONSA 1999/4 poz. 119). Aktualne orzecznictwo zgodnie przyjmuje, iż brak przymiotu strony na etapie postępowania odwoławczego, stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 KPA, skutkuje koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23.04.2008r. II SA/Bd 112/2008, LexPolonica nr 1994355, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.03.2009r. I OSK 442/2008, LexPolonica nr 2026545). Stwierdzając zatem niedopuszczalność odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. z uwagi na brak przymiotu strony w jej przypadku, Wojewoda [...] zastosował niewłaściwy przepis (art. 134 KPA). W świetle tego, co wyżej zaznaczono, podstawę działania w razie takiego ustalenia winien był bowiem stanowić art. 138 § 1 pkt 3 KPA. Tego rodzaju błąd organu nie ma jednak w niniejszej sprawie przesądzającego znaczenia w sytuacji, gdy ustalenie co do braku w wypadku składającej odwołanie istnienia interesu prawnego uprawniającego do dokonania powyższej czynności było nieprawidłowe, w kontekście brzmienia art. 28 KPA oraz art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ... . Niewłaściwa ocena kwestii przymiotu strony postępowania w odniesieniu do składającej odwołanie powoduje konieczność uchylenia skarżonego postanowienia organu II instancji. W ponownym postępowaniu organ ten rozpatrzy merytorycznie środek zaskarżenia pochodzący od A. K. Z wyłożonych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200 P.p.s.a. i obejmuje kwotę wpisu sądowego.