II FZ 273/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 832/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 832/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), odmówił R. N.przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych do wniosku dokumentów (zaświadczeń naczelnika urzędu skarbowego z dnia 27 października 2009 r., potwierdzenia przekazu świadczenia za grudzień 2009 r.) wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, małoletnim synem oraz matką; źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny są osiągane przez żonę wnioskodawcy dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1 200 zł brutto miesięcznie (w roku 2008 dochód z tego tytułu wyniósł 14 698,03 zł) oraz wypłacana matce renta w kwocie 767,88 zł netto miesięcznie, natomiast wnioskodawca aktualnie nie uzyskuje dochodów (za rok 2008 nie złożył zeznania podatkowego), nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, dom o powierzchni 230 m², na której to nieruchomości ustanowiono hipotekę na kwotę 360 000 zł, stanowi własność jednej z osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (skarżący nie wskazał właściciela). Ponadto wnioskodawca ponosi wydatki związane z zakupem żywności, środków higieny, a także pomocy szkolnych dla syna oraz leków dla matki. W zażaleniu skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem. Podniósł bowiem, że nie osiąga dochodów i nie jest w stanie pokryć wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył i orzekł, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Treść przepisu art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że wnioskodawca nie wywiązał się z opisanego w art. 255 p.p.s.a. obowiązku nałożonego przez referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2009 r. Należy podkreślić, że to sam skarżący wniósł w piśmie z dnia 29 grudnia 2009 r. o przedłużenie terminu wyznaczonego do nadesłania dokumentów źródłowych do dnia 5 stycznia 2010 r. Wniosek ten został uwzględniony przez referendarza sądowego w dniu 30 grudnia 2009 r. Skarżący jednak pomimo przedłużenia terminu nie przedstawił żądanych przez Sąd dokumentów i informacji. W piśmie z dnia 7 stycznia 2010 r. wskazał jedynie, że pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Oświadczył również, że nie posiada przedmiotów o wartości przekraczających kwotę 3 000 euro, oszczędności, udziałów w spółkach osobowych i kapitałowych, pojazdów mechanicznych, wydatki eksploatacyjne ponosi żona. Wyjaśnił, że został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, na dowód czego przedłożył odpis zaświadczenia z dnia 25 września 2007 r. o dokonaniu wpisu. Powyższe okoliczności świadczą, że wnioskodawca nie przedstawił Sądowi w sposób wyczerpujący swojej sytuacji rodzinnej i finansowej. Nie przedłożył w Sądzie żądanych dokumentów. Nie wskazał też jakie koszty utrzymania ponosi on i jego rodzina (np. opłaty za prąd, gaz, czynsz, żywność, środki czystości, wydatki na leki dla matki, pomoce szkolne dla syna). Ponadto podkreślić należy, że skarżący myli się co do skutków pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej: K.r.o.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Dlatego też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Pozostawanie jednego z małżonków (skarżącego) na utrzymaniu drugiego z nich i wykonywanie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego przez osobiste starania o wychowanie dzieci sprawia, że sytuacja materialna małżonka nie pracującego zawodowo jest pochodną sytuacji materialnej małżonka, który zawodowo pracuje. Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka nie pracującego, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżący jednak nie uczynił zadość powyższym wymogom i nie przedstawił w sposób wystarczający sytuacji płatniczej swojej małżonki. Rekapitulując. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej i logicznej oceny, pozostającej w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi przesłanek przyznania prawa pomocy. Słusznie nie uznał sytuacji finansowej skarżącego za wyjątkową. Skarżący sam bowiem swoim zaniechaniem pozbawił się możliwości otrzymania dofinansowania z budżetu państwa. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.