IV SA/Wa 1987/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. P., K. P., Z. P., L. R., M. V., I. H., J. P., E. S. i L. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżących J. P., K. P., Z. P., L. R., M. V., I. H., J. P., E. S. i L. S. solidarnie kwotę 593 (pięćset dziewięćdziesiąt trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2009 r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2009 r., którą umorzył, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 107 § 1 K.p.a. wszczęte na wniosek L.R., K.P. i Z.P. postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. F. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że nie istniała podstawa prawna i faktyczna do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, wobec niewykazania przez wnioskodawców tego postępowania w sposób pełny i właściwy ich interesu prawnego do występowania z przedmiotowym wnioskiem, zwłaszcza w zakresie legitymacji prawnej potwierdzającej prawo własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Pismem z dnia 28 października 2009 r. J.P., L.R., K.P., Z.P., I.H., J.P., M.V., E.S. i L.S., zastępowani przez adwokata W.T. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: - art. 10 § 1 K.p.a. polegającą na pozbawieniu strony przysługującego jej prawa wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji z dnia[...] lipca 2009 r. umarzającej postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przejęciu na własność Państwa F., a w konsekwencji uniemożliwienie czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania administracyjnego przed Ministrem Gospodarki; - art. 24 § 1 pkt 4 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. przez pracownika organu administracji publicznej, biorącego udział w pierwszej instancji w wydaniu decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2009 r., a tym samym podlegającego ex lege wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym, zainicjowanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 27 lipca 2009 r., - art. 28 w związku z art. 9 K.p.a. polegającą na niedoinformowaniu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w toczącym się postępowaniu, tj. wątpliwościach organu w zakresie legitymacji prawnej wnioskodawców, w konsekwencji umorzenie postępowania administracyjnego bez wezwania wnioskodawców do stosownego udokumentowania interesu prawnego; - art. 75 w związku z art. 78 § 1 K.p.a. polegającą na bezzasadnej odmowie dopuszczenia przez organ administracyjny – zawnioskowanego przez stronę – dowodu z danych właściwego miejscowo urzędu skarbowego na okoliczność, czy Spółka pod nazwą F. prowadzi obecnie działalność gospodarczą, mającej decydujące znaczenie dla ustalenia interesu prawnego wnioskodawców w niniejszym postępowaniu; - art. 105 § 1 w związku z art. 157 § 3 K.p.a. polegającą na błędnym wydaniu przez Ministra Gospodarki w dniu [...] lipca 2009 r. decyzji umarzającej postępowanie – utrzymanej następnie w mocy decyzją tego organu z dnia [...] września 2009 r. – w sytuacji, gdy stwierdzając brak legitymacji prawnej wnioskodawców do wszczęcia postępowania nieważnościowego, organ zobligowany był do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania. Ponadto strona skarżąca zarzuciła organowi błąd w ustaleniach faktycznych (...) polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, iż pomimo zaprzestania prowadzenia przez F. działalności gospodarczej w skutek jej przejęcia przez Państwo, byt prawny Spółki nie ustał, a tym samym jako przedsiębiorca podlegający obowiązkowemu wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, jest ona wyłącznie legitymowana do wszczęcia postępowania w trybie art. 156 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż – w jego ocenie – zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma załączony przez stronę skarżącą do przedmiotowej skargi, dotychczas nieujawniony, odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla W. w W. z dnia [...] czerwca 1952 r., o dokonaniu wpisu w rejestrze handlowym [...], prowadzonym dla firmy pn. F., iż "Firma została wykreślona z urzędu wobec nieprowadzenia przedsiębiorstwa". W świetle tej okoliczności, zmieniającej sytuację prawną skarżących, organ podniósł, iż rozważał możliwość zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a. Odstąpił jednak od tego rozwiązania, gdyż zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w wyroku z dnia 5 lutego 2008 r. (Sygn. akt I OSK 581/07) mogłoby ono zostać zastosowane jedynie w sytuacji, gdy organ uwzględniłby skargę w całości, czego nie mógłby uczynić w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego bezzasadnej odmowy dopuszczenia przez organ dowodu z danych właściwego urzędu skarbowego, Minister Gospodarki wskazał, iż to nie na organie administracji ciąży obowiązek poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, iż posiada ona interes prawny w prowadzonym postępowaniu. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał szereg orzeczeń zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych. Dopiero bowiem po wykazaniu przez stronę jej interesu prawnego, następuje kolejny etap postępowania, który obliguje organ do realizowania nałożonych na niego obowiązków wynikających z art. 7 K.p.a.- dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz art. 77 K.p.a.- zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy. Odnosząc się do zarzutu nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., Minister Gospodarki wskazał, iż zarzut ten nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowymi i pozostaje w oczywistej sprzeczności z rzeczywistym stanem rzeczy. Organ prowadzący postępowanie zawiadamiał bowiem strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak również na każdym etapie prowadzonego postępowania umożliwiał stronom skorzystanie z przysługującego im prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Z prawa tego zresztą strony wielokrotnie korzystały. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. tj. rozpoznania sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia[...] września 2009 r. przez pracownika biorącego udział w wydaniu decyzji tegoż organu z dnia [...] lipca 2009 r., organ wskazał, iż w sytuacji gdy sprawa jest ponownie rozpatrywana przez ten sam organ, znajduje zastosowanie środek prawny działający wyłącznie na zasadzie remonstrancji, a nie odwołania. Do obowiązku organu należy więc przeprowadzenie autokontroli wydanej przez siebie decyzji, ale do tej oceny nie musi zawsze wyznaczać innego upoważnionego pracownika. Przedstawione przez siebie stanowisko organ poparł poglądem NSA zawartym w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt II OSK 983/06 oraz w wyroku z dnia 6 grudnia 2002 r. sygn. akt IV SA 2503/00 oraz w wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 116/04. Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego wydania błędnego rozstrzygnięcia w sprawie – Minister Gospodarki wskazał, na jednoznaczny pogląd judykatury, który jako przesłankę umorzenia postępowania wskazuje na zaistnienie okoliczności stanowiących trwałe i nieusuwalne przeszkody do jego kontynuowania; w przedmiotowej sprawie przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem, ponieważ najpierw zostało wszczęte postępowanie administracyjne, a następnie pojawiła się przesłanka umożliwiająca jego dalsze prowadzenie. W rozpatrywanej sprawie podstawą wydania przez Ministra Gospodarki decyzji umarzającej postępowanie było ustalenie przez organ braku istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawców tego postępowania. Dopiero bowiem nadesłanie na etapie skargi do Sądu kluczowego dowodu, pozwaliło uznać, iż skarżący są osobami legitymowanymi do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze stron. W związku z powyższym nie można – w ocenie organu – przypisywać mu wadliwego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Należy zgodzić się z Ministrem Gospodarki, iż w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma załączony przez stronę skarżącą, dopiero na etapie postępowania sądowego (wniesienia skargi do Sądu), a wcześniej nieujawniony i nieznany organowi prowadzącemu postępowanie administracyjne, odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla W. z dnia [...] czerwca 1952 r. informujący o dokonaniu wpisu w rejestrze handlowym [...], prowadzonym dla firmy pn. F., iż "Firma została wykreślona z urzędu wobec nieprowadzenia przedsiębiorstwa". Okoliczność ta, zmieniająca zarówno sytuację prawną jak i faktyczną spadkobierców spowodować musiała koniczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. Jak wynika bowiem z uzasadnienia decyzji organu z dnia [...] lipca 2009 r. jak i utrzymującej ją w mocy decyzji tegoż organu z dnia [...] września 2009 r. Minister Gospodarki, na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 107 § 1 K.p.a. umorzył wszczęte na wniosek L.R., K.P. i .P. postępowanie administracyjne prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przejęciu na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. F. z uwagi na nieistnienie podstawy prawnej i faktycznej do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, wobec niewykazania przez wnioskodawców postępowania ich interesu prawnego do występowania z przedmiotowym wnioskiem, zwłaszcza w zakresie legitymacji prawnej potwierdzającej prawo własności do znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Pojawienie się zatem, na etapie postępowania sądowego, kluczowego w sprawie dowodu pozwalającego uznać, iż to nie spółka (która na mocy postanowienia Sądu Powiatowego została wykreślona z rejestru już w dniu 30 czerwca 1952 r.), a skarżący są osobami legitymowanymi do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze stron, doprowadzić musiała do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie musi zatem zostać przeprowadzone ponownie przy udziale wszystkich stron postępowania, tj. właścicieli wykreślonej z rejestru Spółki oraz ich następców prawnych. Z uwagi na charakter wskazanych uchybień nie jest aktualnie możliwe ustosunkowanie się Sądu do zarzutów podniesionych w skardze, gdyż kontrola w tym względzie będzie mogła nastąpić dopiero po niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd – działając w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. – zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym zwrot uiszczonego wpisu sądowego (który w niniejszej sprawie wynosił 200 zł), opłat skarbowych za pełnomocnictwa (153 zł), a także postanowił o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie przepisu art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, należy zastosować się do wskazań zawartych w jego uzasadnieniu.