IV SA/Gl 532/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] Nr[...] , Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. Z. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, która to choroba została wymieniona w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 30 lipca 2002 r. W jej uzasadnieniu organ administracyjny potwierdzając fakt zatrudnienia T. Z. w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy, tj. pracę w okresie: 29.11.1976 r. - 07.05.1977 r. w Zakładach A w W. na stanowiskach ślusarz remontowy obrabiarek, monter mechanik silników spalinowych; od 25.05 do 16.07.1977 r. w KWK "[...]" w P. na stanowisku robotnik niewykwalifikowany pod ziemią; od 01.10.1977 r. do 31.05.1981r. w Zakładach B w R. na stanowisku monter urządzeń chłodniczych; od 12.06.1981 r. - 15.01.2006 r. w KWK "[...]" w K. na stanowiskach ślusarz pod ziemią i starszy ślusarz pod ziemią, nie stwierdził podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej słuchu. Zaznaczył, iż dwie orzekające w sprawie kompetentne placówki medyczne nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, określonej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., z uwagi na charakter jego niedosłuchu i niespełnienie kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym. W odwołaniu pełnomocnik T. Z. nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji i domagał się jego zmiany, zarzucając mu sprzeczność z prawem i rzeczywistym staniem rzeczy. Wywiódł, że odwołujący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu, dlatego istnieje związek przyczynowy pomiędzy pracą a rozpoznaną u niego chorobą mieszanego niedosłuchu. Nadto, pełnomocnik odwołującego wnioskował o przeprowadzenie powtórnych badań przez inną placówkę medyczną celem potwierdzenia, iż stwierdzone u odwołującego schorzenie jest chorobą zawodową. Decyzją z dnia [...] nr[...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, podzielając wyrażoną tam opinię o braku możności stwierdzenia u odwołującego choroby zawodowej w przypadku, gdy lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń wykluczyli istnienie schorzenia narządu słuchu pochodzenia zawodowego. W pierwszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że w dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009r. i na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza wydanych już w sprawie orzeczeń lekarskich Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego 0środka Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r. nr [...] i Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Srodowiskowego w S. z dnia [...] nr [...]. Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz znajduje się w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. pod tą samą pozycją, co w załączniku do nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Zdaniem organu odwoławczego, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby - zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Po dokonaniu analizy warunków zatrudnienia odwołującego organ odwoławczy przyznał na podstawie dochodzenia epidemiologicznego, iż wykonywał on pracę w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego, ale lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u niego istnienie choroby zawodowej narządu słuchu. Odwołujący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego 0środka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]nr[...]) i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]nr[...]). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) w konkluzjach orzeczeń wykluczyli u w/wym. istnienie choroby zawodowej narządu słuchu i nie zakwalifikowali rozpoznanego niedosłuchu do poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu orzeczeń uznano, że stwierdzony na podstawie aktualnych badań audiometrycznych stan narządu słuchu odwołującego nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów diagnostycznych ze względu na wielkość ubytków słuchu (obustronnie poniżej 45dB) oraz charakter niedosłuchu (mieszany w uchu prawym) i lokalizację uszkodzenia słuchu (pozaślimakową w uchu lewym). Inaczej ujmując - charakter niedosłuchu oraz trwałe podwyższenie progu słuchu obustronnie nie spełniające kryterium podwyższenia progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym nie upoważniają zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi do uznania choroby zawodowej narządu słuchu. Powyższe orzeczenia lekarskie w świetle obecnie obowiązujących przepisów zachowują swoją ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie. Ze zgromadzonej dokumentacji (karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie choroby zawodowej z dnia [...]) wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie rozpoznania choroby zawodowej zostało rozpoczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Nadto, pełnomocnik odwołującego poinformowany pismem z dnia[...], w trybie art. 10 K.p.a., o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji do dnia [...]nie przedstawił nowych dowodów i okoliczności dotyczących toczącego się postępowania w sprawie choroby zawodowej nie znanych do tej pory organom inspekcji sanitarnej. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych (I i II szczebla) - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie miał podstaw by uwzględnić odwołanie, dlatego utrzymał w całości decyzję organu pierwszej instancji. Odpowiadając na zarzuty organ wyjaśnił, że nie można ponowić badania lekarskiego ze względu na wyczerpanie dwuszczeblowego trybu diagnostyczno-orzeczniczego przewidzianego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym chorób zawodowych. Nadto, zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej został uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009r. i był w niniejszej sprawie zachowany. Zgodnie z zawartą w § 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. definicją choroby zawodowej - konieczną przesłanką jej stwierdzenia jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do tego aktu prawnego. Do medycznego rozpoznawania chorób zawodowych właściwymi są lekarze zatrudnieni w upoważnionych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia wymienieni w § 5 powołanego rozporządzenia. Odwołujący był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych, gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw medyczno-orzeczniczych do uznania związku przyczynowego rozpoznawanego niedosłuchu z warunkami pracy i rozpoznania choroby zawodowej słuchu. Nie ma zatem podstaw by kwestionować orzeczenia - oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno - orzeczniczymi. Powyższe przesłanki musiały skutkować u odwołującego odmową stwierdzenia choroby zawodowej słuchu wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji drugiej instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego oraz zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, co do wielkości ustalonego u skarżącego niedosłuchu, który niewątpliwie miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Charakter pracy wykonywanej przez skarżącego wskazuje, że choroba zawodowa mogła zostać spowodowana warunkami pracy u jego pracodawców. Powyższe okoliczności dają podstawy do przyjęcia, że w sprawie jest związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym u skarżącego schorzeniem a wykonywaną przez niego długoletnią pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, jakim jest hałas. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w sprawie dotychczasowe stanowisko i przytaczając argumenty podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. Uregulowania tego aktu prawnego weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji organu odwoławczego, dlatego według tych przepisów należy oceniać postępowanie tego organu. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zważyć należy, iż organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego - zgodnie przyjęły, że skarżący pracował w warunkach, w których występował czynnik szkodliwy dla zdrowia w postaci hałasu. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność świadczenia przez niego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., jak również nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Jednakże wymaga podkreślenia, że dla zakwalifikowania schorzenia słuchu wywołanego hałasem, jako choroby zawodowej opisanej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych, ustawodawca nakazał jej zdiagnozowanie, jako obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHz. W konsekwencji pojęcie choroby zawodowej narządu słuchu zostało związane definicją prawną określoną w wykazie, która nie jest jednoznaczna z rozumieniem choroby w sensie medycznym (pozazawodowym). Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie lekarze orzecznicy obu uprawnionych jednostek orzeczniczych (I i II stopnia) nie stwierdzili u skarżącego choroby zawodowej. Oba orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione jednostki, które dysponują specjalistycznymi wiadomościami, a uzasadnienia wydanych przez te jednostki orzeczeń są przekonywujące. Wywiedziono w nich w sposób nie budzący wątpliwości, iż przeprowadzone specjalistyczne badania nie pozwoliły na stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej z uwagi na odmienny stopień i charakter niedosłuchu w odniesieniu do kryteriów ujętych w wykazie chorób zawodowych. Sporządzone w sprawie orzeczenie lekarskie Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] wskazywało, że u skarżącego nie rozpoznano obustronnego trwałego ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego obustronnym podwyższeniem progu słuchu powyżej 45 dB, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz z uwagi na charakter niedosłuchu (mieszany w uchu prawym - 25 dB) i lokalizację uszkodzenia słuchu (pozaślimakowa w uchu lewym - 10 dB). Zostało ono wydane przez uprawniony podmiot i poprzedzały go badania lekarskie skarżącego w zakresie otolaryngologicznym oraz dodatkowym, w tym audiometrii totalnej i impedancyjnej (obiektywnej) oraz próby lokalizacyjne. Stwierdzony u skarżącego niedosłuch nie jest zatem chorobą zawodową ani według rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., jak również nieobowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Opinie jednostek orzeczniczych I i II szczebla były w tym zakresie jednoznaczne i spójne. Konkludując, brak przesłanki w postaci rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, określonej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą, uniemożliwia jej stwierdzenie. W tej sytuacji dla wyniku sprawy nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący pracował w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro występującemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej. Reasumując, należy uznać, iż organ odwoławczy przeanalizował i prawidłowo ocenił cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz zastosował obowiązujące przepisy prawa, w konsekwencji przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił skargę.