I SA/Kr 1619/09
WyrokWSA w Krakowie2010-01-20
Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Bogusław Wolas, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące przyznawania renty strukturalnej, które wyłączają z kręgu beneficjentów osoby będące współwłaścicielami gospodarstwa rolnego z innymi osobami niż małżonek, są zgodne z ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz Konstytucją RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepisy § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. naruszają delegację ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą, jak i Konstytucją RP. Sąd odmówił zastosowania tych przepisów, ponieważ nie można różnicować kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy finansowej w aktach podustawowych bez wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy.Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Organy ARiMR odmówiły przyznania renty, uznając, że wnioskodawca nie spełniał warunku przekazania gospodarstwa rolnego, ponieważ był jego współwłaścicielem z bratem, a nie jedynym właścicielem. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że przekazał gospodarstwo następcy prawnemu, a przepisy rozporządzenia są niezgodne z prawem wyższego rzędu. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określił, że decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1619/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010 r., sprawy ze skargi J. K., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 27 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 2 457,00 zł (dwa tysiące czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).
W dniu 20 sierpnia 2007 r. J. K. złożył wniosek (zmodyfikowany pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r.) o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz z dokumentami świadczącymi o przekazaniu gospodarstwa rolnego i zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
W postanowieniu z dnia 17 grudnia 2007 r. nr [...] Kierownik Biura ARiMR stwierdził spełnienie wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej określonych w § 4 pkt 1-4, § 11 i 19 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750 ze zm., powoływanego dalej jako "rozporządzenie wykonawcze").
Decyzją z dnia 16 września 2008 r. nr [...]Kierownik Biura ARiMR odmówił J. K. przyznania renty strukturalnej. W lakonicznym uzasadnieniu stwierdzono, iż weryfikując akt notarialny Rep. A [...]z dnia 4 sierpnia 2008 roku wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie przyznania renty strukturalnej świadczące, że wnioskodawca na dzień złożenia wniosku w dniu 20 sierpnia 2007 roku nie spełniał wymogów określonych w § 19 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, gdyż nie był właścicielem gospodarstwa a jedynie jego współwłaścicielem wraz z bratem.
W konsekwencji, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostało ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takie gospodarstwa nie jest małżonek rolnika - kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmówił przyznania renty strukturalnej.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. wniósł o jej uchylenie podnosząc, iż organ I instancji naruszył prawo materialne poprzez uznanie, iż wnioskodawca nie spełnia warunków niezbędnych do otrzymania renty strukturalnej, podczas gdy w rzeczywistości przekazał on zorganizowane na nieruchomościach będących jego współwłasnością, gospodarstwo rolne.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2008 r. nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniono, że powodem odmowy przyznania renty był fakt, iż większość nieruchomości (w tym zabudowana domem i budynkami gospodarczymi) były przedmiotem współwłasność wnioskodawcy i jego brata. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie neguje możliwości zorganizowania gospodarstwa rolnego także na udziałach we współwłasności, jednakże jednoznacznie brzmiące przepisy nie pozwalają na inną interpretację niż tą prowadzącą do wydania decyzji odmownej. Zgodnie z § 4 pkt 5 wspomnianego rozporządzenia przekazanie gospodarstwa rolnego jest warunkiem niezbędnym do otrzymania renty strukturalnej. Definicję przekazania gospodarstwa rolnego określa pośrednio § 6 ust l w/w rozporządzenia: Warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w§ 4 pkt 5, uważa się za spełniony, jeżeli:
1) zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1;
2) przekazanie nastąpiło:
a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz jednego następcy,
b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, (...).
Dodatkowo wskazano, że "racjonalny" ustawodawca w § 6 ust. l rozporządzenia wprowadził pojęcie przekazania gospodarstwa rolnego, utożsamiając je z przekazaniem gruntów rolnych stanowiących własność rolnika, własność jego współmałżonka, lub współwłasność tego rolnika wraz z małżonkiem. Dodatkowo zapisy § 6 ust. 1 rozporządzenia wzmacnia dyspozycja wyrażona w § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia zgodnie, z którą Kierownik Biura ARiMR odmawia przyznania renty strukturalnej, jeżeli zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika. Tym samym, ustawodawca utożsamił przekazanie gospodarstwa rolnego z przekazaniem własności gruntów rolnych, oraz jasno zdefiniował, iż jedynym współwłaścicielem gospodarstwa rolnego (gruntów rolnych) przekazywanych następcy może być jedynie małżonek tego rolnika.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem wnioskodawca zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucono organowi odwoławczemu naruszenie prawa materialnego, a to art. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 roku o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. nr 52, poz. 539 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa o rentach strukturalnych"), w związku z art. 2 pkt 4 i pkt 5 cyt. ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku, a w konsekwencji wnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uznanie prawa do renty strukturalnej. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów obu instancji i podniósł, że przeniesienie części udziałów we współwłasności, które przekazał następcy prawnemu brat skarżącego nie jest negatywną przesłanką dla uzyskania renty strukturalnej. W ocenie skarżącego zapis § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 roku, na które powołuje się Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiając skarżącemu prawa do renty strukturalnej, w literalnym brzmieniu, nie uwzględnia celu dla jakiego została powołana instytucja rent strukturalnych w rolnictwie. Celem bowiem tej instytucji jest uzyskanie przez następcę prawnego - rolnika niczym nieograniczonych praw do prowadzenie gospodarstwa rolnego i stworzenia warunków do kontynuowania działalności gospodarczej. Warunek ten w przedmiotowym postępowaniu został spełniony. Gdyby przyjąć interpretacje tego przepisu zastosowaną przez organy, to należałoby podnieść zarzut przekroczenia przez Ministra Rolnictwa w cytowanym rozporządzeniu, uprawnień wynikających z delegacji ustawowej tj. z art. 20 ust. 2 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. Minister bowiem w ten sposób bezprawnie zawęziłby pojęcie gospodarstwa rolnego zdefiniowane w kodeksie cywilnym, ustawie o podatku rolnym i ustawie o rentach strukturalnych.
Skarżący nadmienił nadto, że jako współwłaściciel nieruchomości był w posiadaniu całego gospodarstwa a równocześnie z przekazaniem przez niego gospodarstwa następcy, synowi T. K. także drugi współwłaściciel, brat Z. K. przekazał temuż następcy posiadane przez siebie udziały w nieruchomości. Tym samym następca uzyskał własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymując w całości swą dotychczasową argumentację wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi podniósł, że być może celowościowa wykładania przepisów byłaby korzystna dla strony, jednakże interpretacja przepisów prawa nie może prowadzić do wykładni contra legem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura ARiMR z 17 grudnia 2007 r. nr [...] w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja organu II instancji oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji w sprawie odmowy przyznania renty strukturalnej zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 109, poz. 750 ze zm.) wydanego w oparciu o delegację z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 54, poz. 427 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa o rozwoju obszarów wiejskich").
Zgodnie zatem z § 4 wspomnianego rozporządzenia wykonawczego, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną:
a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników;
4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 3 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim – co najmniej 1 ha, z zastrzeżeniem § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa;
6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.
Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2006 r. II OSK 849/05, katalog warunków jakie musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej, zamieszczony w § 4 powołanego rozporządzenia jest katalogiem wyczerpującym, co oznacza, iż spełnienie wszystkich tych przesłanek przez wnioskodawcę ubiegającego się o przyznanie mu tego świadczenia powinno skutkować pozytywnym rozpatrzeniem jego wniosku przez organ.
Warunki dotyczące sposobu przekazania gospodarstwa rolnego oraz osoby, na rzecz której takie gospodarstwo może zostać przekazane zostały szczegółowo określone w § 6 i 7 rozporządzenia, natomiast pojęcie "zaprzestania działalności rolniczej" sprecyzowane w § 9 powołanego aktu prawnego.
Zgodnie z § 6 ust 1 pkt 1 rozporządzenia "warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno
przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Przepis ten odgrywa istotną rolę w procedurze orzekania o prawie do renty bowiem § 19 ust 3 rozporządzenia nakazuje wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do renty w sytuacji gdy w wyniku weryfikacji wniosku o rentę zostanie ustalone, że wnioskodawca "nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt. 5 lub § 6 ust 1 pkt. 2 lit a, współwłaścicielem tego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika"
W powszechnie przyjmowanej wykładni /językowej czy nawet celowościowej/ powołanych w poprzednim akapicie pojęć występujących w treści innych jeszcze rozporządzeń wykonawczych związanych z przyznawaniem pomocy finansowej dla wsi /np. przedstawionej w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 marca 2009r. sygn. akt U 6/07/ przyjmuje się, że takie sformułowanie przepisów wyłącza z kręgu beneficjentów pomocy finansowej osoby będące współwłaścicielami gruntów rolnych z innymi osobami niż małżonek. Przyjmowanie określonego sposobu wykładni nie oznacza jednak akceptacji tego rodzaju regulacji prawnych.
Z uwagi na fakt, że ograniczenia kręgu osób uprawnionych do otrzymania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych dokonane zostało w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, niezbędne jest zbadanie, czy organ ten wprowadzając powyższe ograniczenia nie naruszył delegacji ustawowej bądź też innych norm określonych w aktach wyższego rzędu.
W przywołanym wyżej przepisie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich delegacja ustawowa została ujęta w następujący sposób: Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności (...) - mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu oraz specyfikę poszczególnych działań (...).
Wskazany przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 stanowił delegację ustawową w oparciu o którą wydano szereg rozporządzeń dotyczących pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dokonując ich analizy z punktu widzenia określenia kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z poszczególnych form pomocy finansowej należy stwierdzić, że zakres podmiotowy beneficjentów został różnie określony w poszczególnych rozporządzeniach. Biorąc pod uwagę powyższą konstatację oraz treść przepisu stanowiącego delegację do wydania rozporządzenia uznać należy, iż przepis zawarty w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może stanowić podstawy prawnej, która uzasadniałaby różnicowanie w rozporządzeniach kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z poszczególnych form pomocy finansowej. Nasuwa się zatem pytanie o podstawę prawną w oparciu o którą krąg beneficjentów w poszczególnych formach pomocy jest różnie określony.
Trudno odnaleźć ją w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, która w przepisie art. 10 ust. 1 stanowi tylko, że pomoc jest przyznawana:
1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;
2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.
Idąc dalej, spojrzeć należy na pierwotną podstawę działań mających na celu wsparcie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, którą stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, powoływane dalej jako "rozporządzeniem nr 1698/2005").
W świetle powyższego rozporządzenia nie ma podstaw prawnych, które pozwalałyby na przyjęcie, że pomoc finansowa winna być udzielana tylko rolnikom będącym osobami fizycznymi, którzy legitymują się szczególnym tytułem prawnym do posiadania gospodarstwa rolnego. A zatem z przepisów tych nie wynika, że z pomocy finansowej dla gospodarstw niskotowarowych mogą korzystać tylko osoby fizyczne posiadające gospodarstwa rolne będące przedmiotem ich odrębnej własności, lub własności małżonka, albo stanowiące przedmiot ich współwłasności z małżonkiem. Brak jest również przepisów, które pozwalałyby nowym Państwom Członkowskim na odmienne uregulowanie zakresu podmiotowego tej formy pomocy finansowej.
Należy również zwrócić uwagę na fakt, że jednym z podstawowych założeń wszelkich działań podejmowanych przez Unię Europejską w stosunku do gospodarstw niskotowarowych jest wspieranie ich rozwoju, które realizuje się w szczególności poprzez racjonalizowanie produkcji rolniczej. Niewątpliwie najbardziej pożądaną sytuacją jest stan, gdy środki przeznaczone do prowadzenia gospodarstwa rolnego pozostają przedmiotem wyłącznego prawa tylko jednego podmiotu. Niepodzielność uprawnień oznacza bowiem z zasady znaczne skrócenie procesu decyzyjnego i jednocześnie wyklucza możliwość zaprzestania produkcji wskutek konfliktu współuprawnionych. Nie mniej jednak współwłasność nie jest niczym innym, jak własnością przysługującą innym osobom /por. szerokie rozważania zawarte w publikacji A. Karnickiej-Kawczyńskiej i J. Kawczyńskiego" Współwłasność jako szczególna forma własności. Problematyka i wzory pism". Warszawa 2004).
Zdaniem Sądu, przepisy § 6 ust 1 pkt 1w zw. z § 19 ust 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. naruszają też podstawowe zasady i wartości konstytucyjne.
Według Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz.U. Nr 78, poz. 483/ ochrona własności i prawa dziedziczenia stanowi jedną z podstawowych zasad ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej. Własność w art.21 Konstytucji została ujęta szeroko, bez różnicowania komu przysługuje prawo własności. Przepis art.64 Konstytucji również ujmuje własność szeroko, zapewniając jej ochronę prawną, która oparta jest na równości, w ust. 2 wskazuje, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
Zgodnie z przepisem art.178 ust.1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Zasada ta została powtórzona w art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269/ zgodnie z którym, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Co więcej, sprawując z mocy art. 184 Konstytucji RP kontrolę stosowania i stanowienia prawa sądy administracyjne są uprawnione a nawet zobowiązane do każdorazowej kontroli konstytucyjności przepisów rangi podstawowej a w razie stwierdzenia, iż dany przepis prawa narusza normy ustawowe lub konstytucyjne sąd administracyjny może w konkretnej sprawie odmówić jego zastosowania. Jest to kontrola indywidualna, która "eliminuje" dany przepis podustawowy od zastosowania jedynie w danej sprawie i nie eliminuje go – w przeciwieństwie do abstrakcyjnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - w ogóle z obrotu prawnego. Uprawnienie to nie przysługuje organom administracyjnym, które nie mogą samodzielnie oceniać zgodności przepisu aktu wykonawczego z Konstytucja lub ustawami, natomiast w konkretnej sprawie związane są stanowiskiem Sądu. Nie może też ujść uwadze organów stan faktyczny sprawy, w którym rolnik będący samoistnym posiadaczem całego zorganizowanego gospodarstwa rolnego i zarazem jego współwłaścicielem wraz z bratem doprowadził do zawarcia aktu notarialnego mocą którego zarówno on, jak i brat darowali swe udziały w gospodarstwie wyznaczonemu przez skarżącego następcy, synowi skarżącego. Następca ten stał się więc wyłącznym właścicielem przekazanego gospodarstwa w całości, a nie w jego ułamkowej części. Zachowane tez zostały przewidziane normy obszarowe i spełnione zostały wszelkie inne warunki konieczne do przyznania J.K. renty strukturalnej a gospodarstwo w rękach młodego rolnika prowadzić może działalność adekwatną do wymogów rynku unijnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd ocenił, że przepisy § 6 ust 1 pkt 1oraz § 19 ust 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007r. wydane zostały z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art.29 ust 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą jak i Konstytucją. Taki przepis nie może tym samym stanowić podstawy prawnej wydania decyzji administracyjnej, stąd też Sąd odmówił jego zastosowania.
Nie można bowiem różnicować kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy finansowej oraz ich indywidualnej sytuacji w aktach podustawowych bez wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy w tym zakresie. Działanie takie jest wadliwe, bowiem kwestie tak ważkie, jak określenie adresatów uprawnionych do danego rodzaju wsparcia, czy też zasadniczych warunków, po spełnieniu których możliwe jest uzyskanie wsparcia, powinny być zamieszczone wprost w ustawie.
Rozstrzygając w niniejszej sprawie Sąd w pełni podzielił poglądy wyrażone przez tut. Sąd w wyroku z dnia 21 lutego 2007r. sygn. akt III SA/Kr 276/06 oraz przez NSA w wyroku z dnia 22 lipca 2009r. sygn. akt II GSK 326/09 a także stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 24 marca 2009r. sygn. akt U 6/07. Odmiennie natomiast Sąd ocenił znaczenie wyroku NSA z dnia 16 czerwca 2006r sygn. akt II GSK 1051/08, na który powoływał się organ dla potwierdzenia słuszności swego stanowiska. Wyrok ten nie mógł wywrzeć wpływu na wydane rozstrzygnięcie ponieważ zapadł w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, w którym ocenie NSA podlegało orzeczenie sądu I instancji uchylające decyzję odmawiającą prawa do renty strukturalnej z uwagi na fakt, iż w pierwszym etapie postępowania o przyznanie renty strukturalnej wydano postanowienie o spełnieniu warunków do uzyskania renty, co zdaniem tegoż sądu uniemożliwiało wydanie w późniejszym okresie decyzji odmownej. W uzasadnieniu orzeczenia sąd I instancji nie powołał się na inne okoliczności, w szczególności na sprzeczność przepisów rozporządzenia wykonawczego z normami konstytucyjnymi czy ustawowymi. Nadto, zauważyć należy iż rozpoznając skargę sąd administracyjny nie jest związany poglądami innych sądów wyrażonymi w uzasadnieniu orzeczeń wydawanych w indywidualnych sprawach. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują jedynie związanie uchwałami 7 sędziów, całej izby lub pełnego składu NSA.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło