II SA/Gd 584/09
WyrokWSA w Gdańsku2010-01-20
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Andrzej Przybielski, Krzysztof Ziółkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej na suszarnię drewna, wszczęte na podstawie art. 71 Prawa budowlanego w związku z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, staje się bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy w toku tego postępowania stwierdzono nieważność wszystkich decyzji administracyjnych legalizujących istnienie obiektów budowlanych, a w konsekwencji wszczęto nowe postępowanie w sprawie samowoli budowlanej dotyczące całości zabudowy?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (tzw. samowola użytkowa) staje się bezprzedmiotowe, gdy w jego toku okaże się, że same obiekty budowlane zostały wzniesione samowolnie (tzw. samowola budowlana) bez wymaganego pozwolenia na budowę. W takiej sytuacji właściwe jest wszczęcie nowego postępowania w sprawie samowoli budowlanej, które ma szerszy zakres i inne skutki prawne, a które obejmuje również kwestię zmiany sposobu użytkowania.Stan faktyczny
Skarżący kwestionowali decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej na suszarnię drewna. Postępowanie to zostało wszczęte w 1999 r. w związku z zarzutami dotyczącymi niezgodnego z prawem wykorzystania hali. W trakcie postępowania stwierdzono nieważność decyzji legalizujących istnienie obiektów tartaku, w tym hali magazynowej, z uwagi na ich samowolne wybudowanie. W konsekwencji wszczęto nowe postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, co doprowadziło do umorzenia postępowania w sprawie samowoli użytkowej jako bezprzedmiotowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B., A. P., D. W., J. W., K. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przez B. i K. B., A. P., D. W. i J. W. była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 sierpnia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 lipca 2009 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej w zespole obróbki drewna przy ul. G. w G. na suszarnię drewna.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W Gdańsku przy ul. G. na terenie działki nr [[...]] o pow. 1,16 ha stanowiącej własność uczestnika K. B. zlokalizowane są obiekty budowlane, które wykorzystywane były przez uczestnika na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej tj. A. ( tartak ). Teren działki jest w całości ogrodzony, posiada wewnętrzne drogi komunikacyjne i place utwardzone. Działalność uczestnika przez wiele lat wzbudzała liczne protesty właścicieli sąsiednich nieruchomości. Ich dowodem są znajdujące się w aktach administracyjnych artykuły prasowe z 2003 roku. Protesty te wynikały z tego, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 1995 roku teren na którym zlokalizowany jest tartak miał być przeznaczony pod usługi zdrowia w szczególności budowę szpitala, a w 2003 roku ( przed wprowadzeniem zmian do Prawa budowlanego umożliwiającego legalizację samowoli budowlanych ) uchwalono zmianę planu, która zezwalała na lokalizację tartaku. W wypowiedziach dla prasy jeden z radnych deklarował inicjatywę zmierzającą do uchylenia nazwanej przez mieszkańców "uchwały tartacznej" i wskazywał że sprawą tartaku zajmują się organy administracji i sąd administracyjny. Niniejsze postępowanie administracyjne zostało zainicjowane przez skarżących, którzy kwestionowali możliwość wykorzystywania obiektów na działce uczestnika na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Wszczynając w 1999 r. postępowanie w sprawie organ nadzoru budowlanego - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że działalność uczestnika w obiektach na działce nr [[...]] wykonywana jest w oparciu o cztery decyzje administracyjne. Były to: decyzja z 20 września 1996 r. nr [[...]] wydana na podstawie art. 87 i 59 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego udzielająca pozwolenia na użytkowanie tartaku oraz obiektów ( budynku biurowego, magazynu i wiaty ), decyzja z tej samej daty z 20 września 1996 r. nr [[...]] udzielająca pozwolenia na użytkowanie budynku biurowego i budynku magazynowego tartaku oraz decyzja z dnia 28 kwietnia 1998 r. nr [[...]] udzielająca pozwolenia na użytkowanie budynku socjalnego i magazynu drewna. Ponadto K. B. dysponował decyzją Prezydenta Miasta z dnia 30 grudnia 1994 r. nr [[...]] o udzieleniu pozwolenia na budowę obejmującego dokończenie budowy budynku socjalnego i magazynu drewna. Po ustaleniu, że K. B. korzysta z części hali magazynowej niezgodnie z udzielonymi pozwoleniami na użytkowanie przeznaczając ją na suszarnię drewna organ na skutek pism skarżących wszczął postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej na suszarnię drewna. W postępowaniu tym organ postanowieniem z 25 maja 1999 r. powołując przepisy art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego postanowił wstrzymać użytkowanie części hali magazynowej. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, iż w części hali magazynowej zlokalizowano suszarnię drewna, a inwestor nie dopełnił obowiązku uzyskania zgodnie z art. 71 decyzji na zmianę sposobu użytkowania ( chodzi o część hali magazynowej ).
Następnie decyzją z 28 maja 1999 r. organ nakazał K. B. przedłożenie dokumentów legalizujących samowolną zmianę sposobu użytkowania tj. inwentaryzację powykonawczą robót budowlanych z orzeczeniem technicznym, opinię urbanistyczną, opinię Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miejskiego, opinię rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw bezpieczeństwa i higieny pracy.
Odwołanie skarżących B. i K. B., A. i T. P., D. W. i J. W. od tej decyzji zostało rozpatrzone dopiero w 2007 roku, kiedy to Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Trwało to tak długo z tego względu, że przez kilka lat toczyły się inne postępowania administracyjne nadzwyczajne w odniesieniu do decyzji udzielających pozwolenia na użytkowanie poszczególnych obiektów wchodzących w skład magazynu obróbki drewna oraz w odniesieniu do udzielonego w 1994 roku pozwolenia na dokończenie budowy tartaku. Ostatecznie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie nadzwyczajnym niżej wymienionymi decyzjami stwierdził nieważność udzielonych pozwoleń na użytkowanie: decyzją z 19 maja 2006 r. nr [[...]] stwierdzono nieważność decyzji z 28 kwietnia 1998 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku socjalnego i magazynu drewna, decyzją z 9 lutego 2007 r. nr [[...]] stwierdzono nieważność decyzji z 20 września 1996 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie tartaku oraz obiektów w postaci budynku biurowego, magazynowego i wiaty i decyzją z 9 lutego 2007 r. nr [[...]] stwierdzono nieważność decyzji z 20 września 1996 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku biurowego i magazynowego tartaku. Wyeliminowanie decyzji udzielających pozwolenia na użytkowanie obiektów tartaku nastąpiło na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ ustalił bowiem, że decyzje te odnosiły się do obiektów wzniesionych samowolnie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed 1994 r. i bez przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania w trybie art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a brak było podstaw do zastosowania art. 59 Prawa budowlanego z 1994 r. Pozwolenie na budowę dla inwestycji określonej w decyzji z 30 grudnia 1994 r. jako dokończenie budowy budynku tartaku wraz z zapleczem socjalnym zostało wyeliminowane z kolei na skutek decyzji Wojewody z 4 stycznia 2007 r. stwierdzającej nieważność tego pozwolenia. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że obiekty, których dotyczyło wydane pozwolenie na dokończenie budowy istniały na działce przed udzieleniem inwestorowi pozwolenia z 30 grudnia 1994 r.
Ustalenia organu nadzoru budowlanego zawarte w uzasadnieniach decyzji stwierdzających nieważność udzielonych pozwoleń na użytkowanie dotyczące daty wzniesienia obiektów tartaku ( przed końcem 1994 r. ) zostały dokonane na podstawie oświadczeń uczestnika K. B.. Skarżący w toku niniejszego postępowania administracyjnego kwestionowali te oświadczenia wskazując, że prace budowlane związane z obiektami tartaku wykonywane były jeszcze do 1998 r. (sprzeczne oświadczenia stron zawarte w protokołach oględzin z 19 lutego 2009 r. ). Podnosili także, że pomimo wstrzymania przez organ postanowieniem z dnia 25 maja 1999 r. użytkowania suszarni nadal jest ona wykorzystywana na ten cel.
Pismem z dnia 3 lipca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował strony, że wszczął z urzędu odrębne postępowanie administracyjne w sprawie samowolnego wybudowania obiektów budowlanych na terenie działki nr [[...]] należącej do uczestnika.
Decyzją z tego samego dnia wskazując na przepisy art. 105 § 1 kpa ten sam organ umorzył postępowanie prowadzone w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej w zespole obróbki drewna. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie samowoli użytkowej; stwierdził, że fakt wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanych wyżej decyzji administracyjnych powoduje bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania. Wskazał, że obiekty tartaku w tym także część hali magazynowej, w której nastąpiła zmiana sposobu użytkowania poprzez zlokalizowanie w niej suszarni drewna zostały zrealizowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i w związku z tym stosowanie trybu określonego w art. 51 Prawa budowlanego jest niedopuszczalne. Powyższy tryb może być bowiem zastosowany do robót budowlanych wykonanych samowolnie, lecz w legalnie zrealizowanym obiekcie, a nie do robót budowlanych zrealizowanych w samowolnie wybudowanym obiekcie. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że wszystkie obiekty wchodzące w skład zespołu obróbki drewna wybudowane zostały na zasadzie samowoli budowlanej przed rokiem 1995 r. a to zobowiązuje go do przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu sprawdzenie czy podlegają one nakazowi rozbiórki wynikającemu z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., bądź nakazowi wykonania w oznaczonym czasie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia wszystkich obiektów usytuowanych w zespole obróbki drewna do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 tej ustawy. Następnie organ skonstatował, że sprawa użytkowania części hali magazynowej w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie zostanie rozpatrzona we wszczętym w dniu wydania decyzji z urzędu postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej.
W odwołaniu skarżący zakwestionowali prawidłowość ustalenia organu I instancji, że obiekty tartaku zostały wzniesione przed 1995 rokiem. Podnieśli, iż obiekty te były realizowane do roku 2000 oraz że są one nadal eksploatowane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wnieśli o rzetelną i obiektywną ocenę istniejących dokumentów i faktów akcentując, że postępowanie w sprawie trwa 11 lat.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że przedmiotowa wiata magazynowa, której dotyczyło prowadzone postępowanie została objęta nowym postępowaniem administracyjnym w sprawie samowoli budowlanej wszczętym w dniu 3 lipca 2009 r.
W skardze zarzucono naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez uznanie, że prowadzone na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego postępowanie stało się bezprzedmiotowe, naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, art. 78 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżących i mających znaczenie dla sprawy oraz naruszenie art. 11, 36 i 10 kpa. W uzasadnieniu stwierdzono, że postępowanie administracyjne, które było prowadzone przez organ nadzoru budowlanego odnosiło się do obiektu budowlanego zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę uchylonego następnie decyzją Wojewody z dnia 4 stycznia 2007 r.. W takiej sytuacji nie można uznać, aby inwestor działał w warunkach samowoli budowlanej, gdyż realizował roboty w okresie ważności pozwolenia na budowę. Właśnie ten fakt stanowi o konieczności prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego. Dalej poddano analizie prawnej tryb legalizacyjny określony w art. 51 Prawa budowlanego wywodząc, że tryb ten nie może zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania, lecz powinien skutkować nałożeniem na inwestora obowiązku przedłożenia dokumentacji powykonawczej, a w dalszej kolejności decyzją stwierdzającą wykonanie tego obowiązku ( art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego ). Brak przedłożenia dokumentacji powykonawczej winien z kolei skutkować decyzją o rozbiórce obiektu lub jego części, bądź o zastosowaniu innego środka z art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wywody prawne skargi w tym przedmiocie w większości powtarzają treść uzasadnienia wyroku NSA z 17 stycznia 2007 r. w sprawie II OSK 167/06 przywołanego przez skarżących i dostępnego na https://cbois.nsa.gov.pl
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem wszczętego w 1999 roku postępowania administracyjnego nie było badanie legalności samej budowy obiektów budowlanych istniejących na działce uczestnika K. B. Legitymowanie się przez inwestora trzema decyzjami o pozwoleniu na użytkowanie poszczególnych obiektów i pozwoleniem na budowę wydanym dla inwestycji obejmującej jak wskazano w decyzji "dokończenie budowy budynku socjalnego i magazynu drewna" dostatecznie uprawniało organ do przyjęcia wówczas, że istniejąca zabudowa wzniesiona została zgodnie z prawem, mimo zarzutów stron odnoszących się do niezgodności istnienia "tartaku" z obowiązującym w tym czasie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jedyną wówczas kwestią wymagającą zbadania była sprawa niezgodnego z prawem sposobu użytkowania części hali magazynowej na suszarnię drewna. W tym zakresie organ wszczął postępowanie administracyjne mające za przedmiot sprawę tzw. samowoli użytkowej, a celem tego postępowania było zbadanie czy roboty budowlane ( niewykluczone, że właśnie te prowadzone po 1995 r. ) zmieniające sposób użytkowania części magazynu oraz nowy sposób użytkowania części jednego z obiektów może zostać zaakceptowany z punktu widzenia obowiązującego porządku prawnego, czy też należy zobowiązać inwestora do zaprzestania wykorzystywania części magazynu na suszarnię drewna i nakazać mu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania odpowiadającemu posiadanym przez inwestora pozwoleniom na użytkowanie. Innymi słowy we wszczętym w 1999 roku postępowaniu administracyjnym "najdalej idącym" rozstrzygnięciem dla uczestnika mogła być jedynie decyzja nakazująca mu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania hali magazynowej. Wyeliminowanie w tym czasie wszystkich posiadanych przez uczestnika decyzji administracyjnych świadczących o legalności zabudowy dało organowi podstawę do wszczęcia innego postępowania administracyjnego o szerszym przedmiocie sprawy tj. w odniesieniu do "samowoli budowlanej", a nie li tylko "samowoli użytkowej". Wyjaśnić trzeba, że w niektórych sytuacjach decyzje o pozwoleniu na użytkowanie legalizują samowolnie wzniesione obiekty budowlane, stąd zasadna była przy wszczęciu omawianego postępowania 11 lat temu ocena organów, że istniejąca zabudowa tartaku jest w całości legalna i wszczęcie postępowania w sprawie "samowolnej zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej na suszarnię drewna". Należy w tym miejscu wskazać, że akta administracyjne sprawy utrudniają ustalenie przebiegu postępowania i chronologii poszczególnych czynności procesowych, są nieuporządkowane, fragmentaryczne; liczne kserokopie tych samych dokumentów znajdują się w wielu teczkach. Jest to wynikiem najprawdopodobniej wielu prowadzonych równolegle w ciągu 10 lat postępowań związanych z unieważnianiem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i budowę. Akta te wypożyczane przez różne organy zajmujące się kilkoma sprawami związanymi z tartakiem są obecnie w takim stanie, że nie sposób odszukać w nich pierwszego zawiadomienia organu z 1999 roku o wszczęciu postępowania, bądź wskazać chociażby pierwszą podjętą w sprawie czynność organu. Niewątpliwie na tzw. przedmiot sprawy jako sprawy o "samowolę użytkową" wskazują znajdujące się w aktach sprawy wydane w toku postępowania postanowienia i decyzje organów nadzoru budowlanego ( m. in. postanowienie wstrzymujące użytkowanie części hali z 25 maja 1999 r. decyzja nakazująca uczestnikowi przedłożenie dokumentów mających na celu legalizację prowadzonej suszarni drewna ). W ocenie Sądu analiza przedstawionych akt administracyjnych zdaje się wskazywać, że to właśnie postanowienie z 25 maja 1999 r. nakazujące wstrzymanie działalności suszarni drewna było pierwszą czynnością organu nadzoru budowlanego dokonaną w sprawie samowoli użytkowej. Niezależnie jednak od opisanego wyżej stanu akt administracyjnych na ich podstawie można ustalić jednak podstawowe dla sprawy następujące okoliczności wskazujące na zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania:
1/ Przedmiotem wszczętego w 1999 roku postępowania była jedynie sprawa samowoli użytkowej w odniesieniu jedynie do części jednego z obiektów budowlanych ( sprawa suszarni drewna w hali magazynowej ),
2/ W czasie trwania tego postępowania toczyły się inne postępowania administracyjne nadzwyczajne, które ostatecznie spowodowały wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich decyzji świadczących o legalności istniejącej na działce [[...]] zabudowy.
3/ Z ustaleń zawartych w uzasadnieniach decyzji stwierdzających nieważność pozwoleń na użytkowanie i pozwolenia na budowę z 1994 roku wynika, że te wyeliminowane decyzje odnosiły się do obiektów istniejących i wybudowanych bez uzyskania wcześniejszych decyzji o pozwoleniu na budowę.
4/ Zawiadomieniem z dnia 3 lipca 2009 r. wszczęto nowe postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest sprawa samowoli budowlanej w odniesieniu do całości zabudowy istniejącego tartaku, a więc wszczęto postępowanie administracyjne, którego zakres i przedmiot jest szerszy niż postępowania wszczętego w 1999 roku. Zatem sprawa "samowoli użytkowej" w odniesieniu do suszarni drewna jest bezprzedmiotowa, gdyż wszczęte później postępowanie administracyjne obejmuje w ogóle budowę hali magazynowej i legalności tego obiektu w całości. Jak już wyjaśniano wyżej sprawa samowoli użytkowej i sprawa samowoli budowlanej to dwie różne sprawy administracyjne o innym przedmiocie, prowadzone w odrębnych trybach tj. na podstawie innych przepisów Prawa budowlanego w których organ nadzoru budowlanego obowiązany jest podejmować inne czynności. W przeciwieństwie do postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania jednego obiektu w którym organ nadzoru co najwyżej może nakazać inwestorowi przywrócenie dawnego sposobu użytkowania w istniejącym obiekcie, w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej organ może nakazać rozbiórkę całego obiektu. Zasadniczo więc przedmiot i rozstrzygnięcie w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej jest szersze i w o wiele większym stopniu bardziej "dolegliwe" dla inwestora. W prowadzonej sprawie organ nadzoru nie wnikał w kwestię zgodności z planem w odniesieniu do całości zabudowy, ani nie badał w jakim stopniu wszystkie obiekty pozostają w zgodzie z obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi, stąd podnoszona w pismach skarżących kwestia prawidłowości usytuowania obiektów od granic nieruchomości tak naprawdę nie mogła nawet być badana, gdyż jedyną kwestią, która miała znaczenie, była jedynie sprawa zmiany przeznaczenia jednego z obiektów na suszarnię drewna i ewentualnie tych robót budowlanych, które zmieniały przeznaczenie części tego obiektu. We wszczętym natomiast postępowaniu wszystkie te zagadnienia będą miały decydujące dla sprawy znaczenie. Zatem tak naprawdę oczekiwania skarżących pod adresem organów nadzoru budowlanego zbadania legalności wszystkich obiektów na działce uczestnika zarówno pod kątem zgodności z planem i zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, a w przypadku braku tej zgodności nakazania rozbiórki będą mogły być zweryfikowane dopiero w tym kolejnym postępowaniu.
Wyjaśnienia stronom wymaga także kilka innych kwestii. Organ w ustaleniach zawartych w decyzji stwierdził, że wszystkie obiekty na działce uczestnika zostały wybudowane zgodnie z jego oświadczeniem przed 1995 rokiem. Skarżący twierdzili natomiast, że roboty budowlane związane z obiektami tartaku wykonywane były do 1998 roku ( oświadczenie do protokołu oględzin ), bądź do 2000 roku ( w skardze ). W istocie niewykluczone, że pewne roboty budowlane ( nawet takie dla których wymagane jest pozwolenie na budowę ) uczestnik wykonywał i po 1995 roku nie mniej jednak dotyczyły one obiektów już istniejących. Wynika to chociażby z ustaleń zawartych w decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę z 1994 roku, w której wskazuje się, że w istocie decyzja ta została wydana na wniosek inwestora domagającego się "legalizacji istniejącego na działce zainwestowania" oraz zgody na dokończenie budowy. Mając na uwadze, że w latach tych inwestor rozwijał działalność gospodarczą tj. swój zakład obróbki drewna to prowadzone po 1995 roku prace budowlane określone jako "dokończenie budowy" rzeczywiście mogły polegać na przebudowie, rozbudowie, modernizacji istniejących obiektów. Nie zmienia to jednak prawidłowości ustalenia, że same obiekty, oczywiście w pierwotnym kształcie przed robotami prowadzonymi w późniejszym okresie, istniały przed 1995 rokiem. Zresztą i tak w prowadzonym dopiero obecnie postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej organ obowiązany będzie do ustalenia w miarę możliwości dokładnej daty wzniesienia wszystkich istniejących obiektów i zastosowania wobec nich odpowiednio do tego ustalenia właściwego trybu odnoszącego się do samowoli budowlanej tj. albo art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., albo obecnie obowiązującego art. 48 Prawa budowlanego. Na marginesie należy stwierdzić, że w istocie okoliczności sprawy badane w trybach tych dwóch ustaw w istocie są tożsame.
Autorowi skargi należy wyjaśnić, że oczywiście cały wywód prawny zawarty w uzasadnieniu skargi odnoszący się do trybu uregulowanego w art. 51 Prawa budowlanego w obowiązującym brzmieniu jest jak najbardziej prawidłowy. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zna przywołane orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wykładnię wskazanego przepisu. Nie mniej jednak stan faktyczny tej sprawy jest zupełnie inny niż sprawy będącej przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 stycznia 2007 r. ( II OSK 167/06 ). Przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego znajdują zastosowanie jak wynika z ich treści "w przypadkach innych niż określone w art. 48", a więc rzeczywiście, jak wywodzi autor skargi, wtedy kiedy inwestor miał pozwolenie na budowę, które następnie zostało uchylone czy unieważnione. Dodać jednak trzeba, że sytuacja podpadająca pod ten przepis obejmuje wybudowanie obiektu budowlanego na podstawie i po uzyskaniu przez inwestora ostatecznego pozwolenia na budowę, które następnie zostało uchylone ( wskutek wyroku sądu administracyjnego lub w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego), lub stwierdzono jego nieważność. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie II OSK 167/06 z której zaczerpnięto wywody skargi. W rozpatrywanej sprawie sytuacja jest zupełnie inna. Stwierdzono nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę z tego względu, że dotyczyła ona "istniejącego na działce zainwestowania" i zezwalała na dokończenie budowy tartaku tj. na prace w istniejących wybudowanych bez pozwolenia na budowę obiektach. Do takiej sytuacji nie ma zastosowania tryb z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, lecz w zależności od daty wybudowania obiektów zastosowanie ma albo art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., albo art. 48 obecnie obowiązującej ustawy. Zatem całość wywodów prawnych odnoszących się do braku możliwości wydania decyzji umarzającej postępowanie prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego w sytuacji gdy inwestor wzniósł zabudowę w oparciu o ostateczną decyzję administracyjną nie odnosi się do rozpatrywanej sprawy. Autor skargi nie dostrzegł, że omawiane postępowanie prowadzone było w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części hali magazynowej i art. 50 Prawa budowlanego powołany w postanowieniu organu z 25 maja 1999 r. oraz 51 tej ustawy powołany w decyzji z 28 maja 1999 r. nakładającej na uczestnika obowiązek przedłożenia określonych dokumentów znajdował jedynie "odpowiednie zastosowanie" z mocy wskazanego w/w postanowieniu art. 71 tej ustawy, który w owym czasie stanowił: "W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 50 i art. 51 stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części." To właśnie wydanie tej decyzji, o której mowa w tym przepisie było przedmiotem tego postępowania. Przy wszczęciu bowiem sprawy zagadnieniem, które wymagało działań organu i uzasadniało ingerencję organu administracji publicznej było niezgodne z prawem wykorzystywanie pomieszczenia hali magazynowej na suszarnię drewna, a legalność istnienia samych obiektów nie budziła wątpliwości. Stąd przedmiot sprawy dotyczył tzw. "samowoli użytkowej" czyli braku pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Stosownie bowiem do obowiązującego w okresie wszczęcia postępowania art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymagała pozwolenia właściwego organu. W toku sprawy na skutek ustalenia, że obiekty wzniesione zostały bez wymaganych pozwoleń wszczęto postępowanie, którego przedmiot jest szerszy i powoduje bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego w trybie w/w art. 71 w związku z art. 50 i 51 Prawa budowlanego ( przepisy te do postępowań w sprawie zmiany sposobu użytkowania stosowane były w tzw. dotychczasowym brzmieniu z mocy art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw – Dz. U. Nr 80, poz. 718 oraz art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane – Dz. U. Nr 93, poz. 888 )
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. )
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło