II OSK 939/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. NSA Elżbieta Makowska (spr.) Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 759/09 w sprawie ze skarg S. M. i R. M. - Zakład [...] s.c. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz S. M. – 197 (słownie: sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz R. M. – 197 (słownie: sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 759/09, po rozpoznaniu skarg S. M. i R. M. - Zakład C. s.c., uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz [...] i poprzedzające je decyzje Marszałka Województwa Podkarpackiego z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] oraz nr [...] w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Zakład C. s.c. S. M. i R. M. (dalej zwany "Zakładem") złożył do Marszałka Województwa Podkarpackiego wykaz za I i II półrocze 2007 r. zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, który uwzględniał błędnie przyjęte stawki opłat z 2006 r. Następnie przedsiębiorcy dokonali korekty w/w wykazu wg stawek z 2007 r., zgodnie z którym opłata za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za I półrocze 2007 r. wyniosła: 16538,00 zł, a 19718,00 zł za drugie półrocze i nie uwzględniała opłaty podwyższonej za brak pozwolenia zintegrowanego. W dniu 21 lutego 2008 r. dokonano korekty w/w wykazu, zgodnie z którym opłata za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za I półrocze 2007 r. wyniosła: 36191,00 zł oraz 42102,00 zł za drugie półrocze i uwzględniała opłatę podwyższoną w związku z brakiem pozwolenia zintegrowanego, którą Strona uiściła z odsetkami za zwłokę przelewem 19 lutego 2008 r. Opłata podwyższona była konsekwencją braku pozwolenia zintegrowanego dla instalacji - piec H. do wypalania wyrobów ceramicznych, o pojemności przekraczającej 4 m3 i gęstości wyrobu ponad 300 kg/m3 pieca, eksploatowanej w Zakładzie C. Kontrola Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie, przeprowadzona w C. w dniach 14 i 15 lutego 2007 r., wykazała, że właściciele zakładu eksploatują instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] kwietnia 2007 r. znak [...] ustalił na dzień 30 października 2007 r. termin na usunięcie naruszenia obowiązków podmiotu korzystającego ze środowiska polegającego na eksploatacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego instalacji do wypalania wyrobów ceramicznych. Eksploatacja instalacji została wstrzymana przez Zakład w pierwszym tygodniu grudnia 2007 r. Właściciele Zakładu w grudniu 2007 r. złożyli do Starosty S. wniosek o udzielenie pozwolenia zintegrowanego na emisję gazów i pyłów do powietrza z instalacji produkującej wyroby ceramiczne. Starosta S. decyzją z [...] marca 2008 r., znak: [...], udzielił Zakładowi C. s.c. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie cegielni. Wnioskiem z 2 lutego 2009 r. Zakład zwrócił się do Marszałka Województwa Podkarpackiego o stwierdzenie nadpłaty z tytułu korzystania ze środowiska na kwotę 36 417 zł oraz wniósł o zwrot przedmiotowej nadpłaty na podstawie z art. 77b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Do wniosku Zakład załączył kolejną korektę informacji za I półrocze 2007 r., według której opłata za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza wynosi: 16 536,00 zł oraz za II półrocze 2007 r., według której opłata wynosi: 26 827,00 zł. W złożonych korektach strona nie naliczyła za I półrocze 2007 r. oraz II półrocze 2007 r. do dnia 30.10.2007 r., opłaty podwyższonej za emisję zanieczyszczeń bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, uznając iż ostatecznym terminem do uzyskania pozwolenia zintegrowanego był dzień 30.10.2007 r. (dla instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania o pojemności przekraczającej 4 m3 i gęstości wyrobu ponad 300 kg/m3 pieca). Data 30.10.2007 r. została wyznaczona decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. jako maksymalny termin usunięcia naruszenia, polegającego na eksploatacji, bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, instalacji cegielni, o której mowa wyżej. Marszałek Województwa Podkarpackiego decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] wymierzył podmiotowi korzystającemu ze środowiska S.M. i R.M., właścicielom Zakładu C. s.c. G. D., opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za I i II półrocze 2007 r., w wysokości odpowiednio: 19.655,00 zł i 15.275,00 zł. Kwota ta odpowiada wysokości opłaty podwyższonej. W ocenie organu złożenie wniosku o wydanie pozwolenia dopiero w grudniu 2007 r. (po ponad siedmiu miesiącach od zadeklarowanego przez przedsiębiorców terminu), ma charakter zaniedbania i jest dodatkową przesłanką do zastosowania wobec podmiotu sankcji w postaci poniesienia opłaty podwyższonej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] czerwca 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zakładu, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa Podkarpackiego. Kolegium za bezsporny uznało fakt posiadania przez instalacje używaną przez spółkę przesłanek z ust. 2 pkt 5 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 lipca 2002 r., w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. Nr 122, poz. 1055). Jej prowadzenie wymaga zatem uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Ponieważ przedsiębiorcy 5 lutego 2009 r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza za I i II półrocze 2007 r. złożyli kolejną korektę informacji za pierwsze półrocze 2007 r. to organ pierwszej instancji zobligowany był do wymierzenia opłaty zgodnie z art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stwierdzono także, iż obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania z wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty. Wywody odwołującego się Zakładu dotyczące interpretacji rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 września 2003 r. w sprawie terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego zostały uznane za błędne. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z [...] kwietnia 2007 r. ustalająca na 30 października 2007 r. termin usunięcia naruszenia polegającego na eksploatacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego przedmiotowej instalacji. Kolegium nie zgodziło się również z tym, że pod pojęciem "innej decyzji" użytym w art. 279 ustawy Prawo ochrony środowiska należy rozumieć decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Jako nieuzasadniony potraktowano także zarzut dotyczący terminu złożenia wniosku do Starostwa Powiatowego w S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Zakład wniósł o uchylenie decyzji SKO oraz decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego, umorzenie postępowania w przedmiocie opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, za pierwsze i drugie półrocze 2007 r. Zarzucono naruszeniu art.7, art.8 K.p.a., oraz art.32 Konstytucji RP. W ocenie Zakładu ostateczny termin do uzyskania pozwolenia zintegrowanego został określony w polskim prawie na dzień 31 grudnia 2006 r. Według art. 279 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska warunkiem poniesienia opłaty podwyższonej jest zaistnienie faktu korzystania przez podmiot ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji. Postawiona przez SKO teza o wyczerpującym uregulowaniu w przepisach terminu na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego nie jest zasadna, gdyż nie uwzględnia dwóch zasadniczych aspektów w postaci art. 17 ustawy z 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 954, dalej zwana "ustawą nowelizującą") oraz problematyki współzależności ustawodawstwa krajowego i ustawodawstwa Wspólnotowego, a w szczególności Dyrektywy Rady 96/91/WE z 24.09.1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń (w skrócie IPPC). Zdaniem skarżącego Zakładu decyzja WIOŚ z [...] kwietnia 2007 r. jest inną decyzją w rozumieniu art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Decyzja ta rozstrzygała w sposób jednoznaczny ostateczny termin na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły w sposób przekonujący, dlaczego ich zdaniem wymieniona decyzja WIOŚ nie jest inną decyzją w rozumieniu art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. SKO w odpowiedzi na skargę Zakładu wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uchylając zaskarżone decyzje podniósł, że orzekające w sprawie organy zastosowały w sprawie art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska w myśl którego, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Sąd I instancji podzielił stanowisko strony skarżącej w zakresie interpretacji pojęcia "inna decyzja" (art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) i wskazał, że art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, wyraźnie ukierunkowuje organy ochrony środowiska na art. 365 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. W sytuacjach określonych w tym przepisie, organy inspekcji ochrony środowiska zobowiązane są w sposób odpowiedni stosować art. 367 ust. 2-4 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem Sądu, znaczenie art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej jest następujące: wojewódzki inspektor ochrony środowiska w przypadku stwierdzenia użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, nie wstrzymuje użytkowania tej instalacji jeżeli prowadzący instalację złoży wniosek o ustalenie terminu uzyskania pozwolenia zintegrowanego, czyli terminu na usunięcie naruszenia (art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska). Zamiarem ustawodawcy przy tworzeniu art. 17 ustawy nowelizującej było przedłużenie w indywidualnych przypadkach terminu na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, nie dłużej niż do 30 października 2007 r. Interpretowany przepis ustawy nowelizującej miał więc pełnić podobne funkcje do § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. Nr 177, poz. 1736 ze zm.; zwane dalej "rozporządzeniem") dla instalacji, dla których pozwolenie na budowę zostało wydane przed dniem 1 października 2001 r., a których użytkowanie rozpoczęto nie później niż do dnia 30 czerwca 2003 r. Zarówno § 1 rozporządzenia jak i art. 17 ustawy nowelizującej zakresem swej hipotezy obejmowały instalacje, której właścicielem jest skarżący Zakład. Z rozwiązania wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej mogli korzystać właściciele instalacji, których użytkowanie rozpoczęto przed 30 października 2000 r. (art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej) i którzy złożyli taki wniosek. W ocenie Sądu, błąd orzekających w sprawie organów polegał na niedostrzeżeniu ewidentnego związku pomiędzy art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej oraz art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Skutkiem tego związku jest ekskulpowanie od opłat podwyższonych właścicieli instalacji posiadających decyzję warunkowo dopuszczającą do użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska uzależnia powstanie odpowiedzialności sankcjonowanej opłatą podwyższoną od korzystania ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji. Termin "inna decyzja" nie został przez ustawodawcę uściślony. Wyjaśnienie, jaka decyzja jest "inną decyzją" w rozumieniu art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymaga sięgnięcia do pozostałych przepisów tej ustawy, a w szczególności tych, które umożliwiają korzystanie ze środowiska i nie zostały nazwane przez ustawodawcę pozwoleniem. "Inną decyzją" jest taka decyzja administracyjna, która podobnie do pozwolenia na korzystanie ze środowiska, pozwala prowadzącemu instalację na legalne korzystanie ze środowiska, choćby korzystanie to obwarowane było warunkami lub terminem usunięcia nieprawidłowości. Tym cechom odpowiada decyzja wydawana na podstawie art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stanowisko SKO, iż pomiędzy decyzją nakładającą obowiązek pokrycia opłaty podwyższonej a decyzją wyrażającą zgodę na użytkowanie instalacji nie zachodzą związki jest, według Sądu, oczywiście błędne, ponieważ nie sposób nie dostrzec, że podobnie jak w przypadku pozwolenia zintegrowanego oraz decyzji z art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska zachodzi swoista tożsamość skutków. Wymienione decyzje uprawniają do legalnego korzystania ze środowiska poprzez użytkowanie instalacji. W przypadku decyzji wydawanej na zasadzie art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska jest to co prawda korzystanie ograniczone terminem, ale korzystanie zgodne z prawem. Wolę ustawodawcy na terminowe korzystanie ze środowiska potwierdza art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, który oznaczonym podmiotom dawał "szanse" na zalegalizowanie działalności prowadzonej jeszcze przed uchwaleniem ustawy Prawo ochrony środowiska. Zaznaczonym podobieństwom nie przeszkadza to, że art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska został umiejscowiony w innym Tytule ustawy Prawo ochrony środowiska niż przepis zawierający materialnoprawne podstawy do nakładania opłaty podwyższonej. Argumentacja Kolegium nie byłaby błędną, jeżeli art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska pojęcie "innej decyzji" łączyłby gramatycznie z decyzją wydawaną na podstawie przepisów Tytułu V ustawy Prawo ochrony środowiska. Takiego powiązania nie sposób dostrzec, co uprawnia twierdzenie, że "inną decyzją" jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2007 r., o nr [...] Pobieranie opłaty podwyższonej przeczyłoby racjonalności ustawodawcy, który wyraża ograniczoną w czasie zgodę na użytkowanie instalacji pomimo braku pozwolenia zintegrowanego. Przy braku wyraźnej i odmiennej wypowiedzi ustawodawcy nie można zakładać, że z jednej strony akceptuje się sytuację, w której użytkowanie instalacji następuje bez pozwolenia, z drugiej zaś nakłada za ten czyn sankcje w postaci opłaty podwyższonej. W ocenie Sądu Marszałek Województwa Podkarpackiego nie był uprawniony do wymierzenia S. M. i R. M., właścicielom Zakładu C. s.c., opłaty podwyższonej z tytułu korzystania ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia zintegrowanego za I i II półrocze 2007 r. Wynikający z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej nakaz stosowania art. 367 ust. 2-4 ustawy Prawo ochrony środowiska do instalacji prowadzonej przez stronę skarżącą oznaczał, że organ inspekcji ochrony środowiska nie mógł zakazać użytkowania instalacji eksploatowanej bez pozwolenia zintegrowanego. Decyzja wydawana przy użyciu art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska uprawniała do czasowego korzystania z instalacji pomimo, że jej właściciele nie posiadali wymaganego przez prawo pozwolenia zintegrowanego. Decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie z [...] kwietnia 2007 r. [...] legalizowała korzystanie ze środowiska przez Zakład do dnia 30 października 2007 r. SKO oraz Marszałek Województwa Podkarpackiego dokonali błędnej wykładni art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I. instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono błędną wykładnię art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez przyjęcie, iż użyty w tym przepisie termin "inna decyzja" oznacza decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o której mowa w art. 367 ust.2 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ustawa Prawo ochrony środowiska wskazuje w art. 365 ust.1, iż wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Zgodnie z art. 367 ust.1 pkt 1 i ust. 2 w razie wprowadzania przez podmiot korzystający ze środowiska substancji lub energii do środowiska bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalację, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia. Postępowanie wszczęte w oparciu o przepis art. 365 ustawy Prawo ochrony środowiska jest postępowaniem prowadzonym w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu użytkującego instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Podstawą wszczęcia takiego postępowania mającego na celu wstrzymanie użytkowania instalacji jest zatem brak pozwolenia. Przewidziana w art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska możliwość wydania, na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska decyzji ustalającej termin usunięcia naruszenia ma jedynie na celu zapobieżenie wstrzymaniu użytkowania instalacji w konkretnym indywidualnym przypadku. W żadnym zaś razie nie sanuje stanu niezgodnego z prawem użytkowania, w tym braku wymaganego pozwolenia. Wskazany przepis oraz decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie zmieniała zatem sytuacji prawnej skarżącego, jako użytkującego instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a skutkującej naliczeniem opłaty w podwyższonej wysokości. Art. 276 ust.1 ustawy Prawo ochrony środowiska nie może być interpretowany bez uwzględnienia treści kolejnych przepisów, w tym art. 292 i 293. Zgodnie z treścią art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty w podwyższonej wysokości w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów lub brak wymaganego pozwolenia na pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. W obu przypadkach przesłanki zaistnienia odpowiedzialności i zastosowania sankcji określone są jednoznacznie - brak wymaganego pozwolenia emisyjnego lub wodnoprawnego. Pozwolenie zintegrowane jest wymaganym prawem pozwoleniem obejmującym wszystkie formy korzystania ze środowiska wyliczone w art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska. Jego brak skutkuje obowiązkiem poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości. Konieczność poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości obejmuje sytuacje kiedy dany podmiot nie wystąpił, jak i nie uzyskał odpowiedniego pozwolenia. Odpowiedzialność nie jest uzależniona od skutków wywołanych w środowisku przez użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia. Stwierdzenie przez właściwy organ powstania takiej szkody może łączyć się z obowiązkiem poniesienia przez użytkującego instalację, odrębnej i dodatkowej odpowiedzialności na podstawie innych przepisów. Przykładem "innej decyzji", o której stanowi art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest decyzja przewidziana w art. 293 ustawy Prawo ochrony środowiska zatwierdzająca instrukcję eksploatacji środowiska w zakresie składowania odpadów. Przewidziany w art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej termin nie ma charakteru generalnego, odnoszącego się do wszystkich przypadków określenia terminu usunięcia naruszenia prawa poprzez uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Ustawodawca wskazał wyraźnie, że termin ten nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 roku, a zatem dopuszczał możliwość wyznaczenia przez organ innego, krótszego terminu usunięcia naruszenia prawa. Decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie miała charakteru "innej decyzji" w rozumieniu art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Nie zwalniała zatem z obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego, a wręcz odwrotnie stwierdzała naruszenie prawa i konieczność zastosowania sankcji z tytułu takiego naruszenia odkładając jednocześnie w czasie zastosowanie tej sankcji (wstrzymania użytkowania instalacji). Decyzja taka poprzez odsunięcie w czasie zastosowania sankcji stwarzała możliwość jej uniknięcia. Nie można wobec powyższego twierdzić, iż decyzja o wymierzeniu sankcji administracyjnej zwalnia z zastosowania innej sankcji, skoro przy naruszeniu określonych wymagań ochrony środowiska sankcje te są stosowane równolegle. W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. M. i R. M., Zakład C. s.c., wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), NSA mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze. W niniejszej sprawie nie stwierdzono powyższych przesłanek. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny bada skargę kasacyjną w granicach podniesionych w niej zarzutów. Jeśli zatem w skardze kasacyjnej podniesiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, to związanie zarzutami skargi kasacyjnej wyraża się również w tym, że NSA ma obowiązek traktować wynikające z wyroku sądu I instancji ustalenia faktyczne, których dokonano w decyzji ostatecznej, za bezsporne. Naruszenie prawa materialnego polegać może na jego błędnej wykładni (nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego) lub na niewłaściwym zastosowaniu przepisu (tzw. błąd w subsumcji, to znaczy wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej). Zarzut naruszenia prawa materialnego stanowiący podstawę skargi kasacyjnej wniesionej w niniejsze sprawie jest niezasadny. Jak wynika to z treści zarzutu i uzasadnienia skargi kasacyjnej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. zarzucaną błędną wykładnię art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wiąże z błędnym – jego zdaniem - przyjęciem w wyroku, iż użyty w tym przepisie termin "inna decyzja" oznacza decyzję wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, o której mowa w art. 367 ust. 2 tej ustawy. Tak więc na gruncie niniejszej sprawy miedzy skarżącym kasacyjnie organem, a sądem I instancji wyłonił się spór co do znaczenia, użytego w art. 276 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska (dalej P.o.ś.) będącym materialną podstawą prawną decyzji, wyrażenia: "innej decyzji" Odniesienie się do tego sporu wymaga podkreślenia, że skarżący S. M. i R.M. prowadzący w formie spółki cywilnej Zakład C. działalność tę rozpoczęli, co jest poza sporem" w stanie prawnym, w którym jeszcze nie obowiązywały przepisy o obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Jak ustalił organ I instancji, podstawowym urządzeniem przedmiotowej instalacji do wypalania wyrobów ceramicznych jest piec kręgowy H. o pojemności przekraczającej 4 m3 i gęstości wyrobu ponad 300 kg na metr sześcienny pieca, zaś instalację pomocniczą stanowi kotłownia węglowa, w skład której wchodzi kocioł grzewczy parowy ([...]) i emitor ceramiczny z instalacją odpylająco - wyciągową. Niesporne jest, że zakład uzyskał pozwolenie na wprowadzanie pyłów i gazów do powietrza z tej instalacji na podstawie decyzji Wojewody Rzeszowskiego z dnia [...] maja 1996 r. z terminem obowiązywania do dnia 31 grudnia 2010 r. Jednakże w czasie obowiązywania tego pozwolenia, nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego wywołana wejściem w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, która wprowadziła w art. 201 ust. 1 obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego, dla instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Jednocześnie w ust. 2 tego artykułu ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw środowiska do wskazania, które rodzaje instalacji mogą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Środowiska rozporządzeniem z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości w sprawie (Dz. U. Nr 122, poz. 1055) wskazał tego rodzaju instalacje. W ust. 2 pkt 5 załącznika do powyższego rozporządzenia ustanowiony został obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4 m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobu na m3 pieca, który to obowiązek obejmuje również instalację prowadzoną przez Zakład, co także nie jest w sprawie kwestionowane. Na podstawie art. g 19 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 z późn. zm.) ustawodawca określił, w stosunku do podmiotów eksploatujących istniejącą instalację (w więc taką, na którą pozwolenie na budowę wydane zostało przed dniem wejścia w życie ustawy, a której użytkowanie rozpoczęło się nie później niż do 30 czerwca 2003 r.), z której emisja wymaga pozwolenia zintegrowanego, obowiązek uzyskania tego pozwolenia do dnia 1 stycznia 2004r., przy czym upoważnił (w ust. 2 tego artykułu) ministra właściwego do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki, do określenia w drodze rozporządzenia, późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem warunków ekonomicznych i technicznych w poszczególnych dziedzinach przemysłu oraz skali prowadzonej działalności, z tym jednak zastrzeżeniem, że termin ten nie może przekroczyć dnia 31 października 2007 r. Stosownie do pkt 3. 5 Załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. Nr 177, poz. 1736 ze zm) dla instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4 m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobu na m3 pieca, których termin użytkowania nastąpił przed dniem 31.10.2000 r., termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego określony został do dnia 31.grudnia 2006 r. Bezsporne jest również i to, że na dzień kontroli, tj. 14 i 15 lutego 2007 r. Zakład nie posiadał pozwolenia zintegrowanego dla prowadzonej instalacji, co legło u podstaw wydanej na podstawie art. 367 ust. 2 ustawy P.o.ś. przez Wojewódzkiego Podkarpackiego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. ustalającej termin na usuniecie naruszenia obowiązków podmiotu korzystającego ze środowiska, które polegało na eksploatacji instalacji do wypalania wyrobów ceramicznych bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Eksploatacja instalacji, jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, została wstrzymana przez Zakład w pierwszym tygodniu grudnia 2007 r., zaś pozwolenie zintegrowane na emisje gazów i pyłów do powietrza z tej instalacji Zakład uzyskał na podstawie decyzji Starosty S. w dniu [...]marca 2008 r. W powyższym, bezspornym stanie faktycznym i prawnym doszło do wydania zaskarżonej do sądu I instancji decyzji w przedmiocie wymierzenia prowadzącym Zakład C. podwyższonej opłaty za I i II półrocze 2007 r. z tytułu korzystania ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Przepis art. 276 ust. 1 ustawy P.o.ś. stanowi bowiem, że: "podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego zezwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska". W ocenie WSA w Rzeszowie, z którą nie zgadza się wnoszący skargę kasacyjną, w sprawie nie zaistniała podstawa do wymierzenia podwyższonej opłaty na podstawie cytowanego wyżej art. 276 ust. 1 P.o.ś. ponieważ pod pojęciem "inna decyzja" rozumieć należy również decyzję wydaną na podstawie art. 367 ust. 2 P.o.ś. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to nie narusza prawa. Zasadnie Sąd I instancji wskazał na regulację zawartą w art. 17 ust. 1 ustawy z 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954 ze zm.). Przepis ten stanowi, że: "1. W przypadku, o którym mowa w art. 365 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 367 ust. 2-4 tej ustawy, jednak ustalony termin usunięcia naruszenia nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 r. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do instalacji, których użytkowanie rozpoczęto po dniu 30 października 2000 r." Uzasadnione jest zatem stanowisko WSA, że cytowany przepis ukierunkowuje organy ochrony środowiska na art. 365 ust. 1 P.o.ś. zobowiązując je w sytuacjach w nim określonych (do których należy również eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego) do odpowiedniego stosowania art. 367 ust. 2-4 P.o.ś. Zgodnie z art. 367 P.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] kwietnia 2007 r. , a więc w dacie decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wydanej na jego podstawie w razie: 1) wprowadzania przez podmiot korzystający ze środowiska substancji lub energii do środowiska bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, 2) naruszania przez podmiot korzystający ze środowiska warunków decyzji określającej wymagania dotyczące funkcjonowania instalacji wymagającej zgłoszenia wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wstrzymać, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji (ust.1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalację, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia (Ust. 2). W razie nieusunięcia naruszenia w wyznaczonym terminie wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji (ust.3). W decyzji, o której mowa w ust. 1 i 3, określa się termin wstrzymania użytkowania instalacji, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania(ust. 4). W przypadku przekroczenia warunków decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio (ust. 5). Przytoczona w skardze kasacyjnej argumentacja, nie podważa skutecznie stanowiska Sądu I instancji, co do ratio legis uregulowania wprowadzonego cytowanym wyżej art. 17 ustawy zmieniającej z dnia 18 maja 2005 r. wskazującego, że zamiarem ustawodawcy przy tworzeniu art. 17 ustawy nowelizującej było przedłużenie, w indywidualnych przypadkach terminu na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, nie dłużej niż do 30 października 2007 r. Przepis ten miał więc pełnić podobne funkcje do § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 września 2003 r. w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji, dla których pozwolenie na budowę zostało wydane przed dniem 1 października 2001 r. a których użytkowanie rozpoczęto nie później niż do dnia 30 czerwca 2003 r. Zarówno § 1 rozporządzenia z 26 września 2003 r. jak i art. 17 ustawy nowelizującej zakresem swej hipotezy obejmowały instalację, której właścicielem jest skarżący Zakład. Z dobrodziejstw rozwiązania art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej mogli korzystać właściciele instalacji, których użytkowanie rozpoczęto przed 30 października 2000 r. (art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej) i którzy złożyli taki wniosek. W ten sposób WSA wywiódł istnienie ewidentnego związku pomiędzy art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 18 maja 2005 r. oraz art. 276 ust. 1 P.o.ś, którego skutkiem uznał ekskulpowanie od opłat podwyższonych właścicieli instalacji posiadających decyzję warunkowo dopuszczającą do użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Dostrzegając, że termin "inna decyzja" nie został przez ustawodawcę uściślony, Sąd I instancji wywiódł, że wyjaśnienia, jaka decyzja jest "inną decyzją" w rozumieniu art. 276 ust. 1 P.o.ś. wymaga sięgnięcia do pozostałych przepisów tej ustawy, a w szczególności tych, które umożliwiają korzystanie ze środowiska i nie zostały nazwane przez ustawodawcę pozwoleniem. "Inną decyzją" jest taka decyzja administracyjna, która podobnie do pozwolenia na korzystanie ze środowiska, pozwala prowadzącemu instalację na legalne korzystanie ze środowiska, choćby korzystanie to obwarowane było warunkami lub terminem usunięcia nieprawidłowości. Tym cechom odpowiada decyzja wydawana na podstawie art. 367 ust. 2 P.o.ś. Wprawdzie zgodzić się trzeba się ze stwierdzeniem zawartym w skardze kasacyjnej że przewidziana w art. 367 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska możliwość wydania, na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska decyzji ustalającej termin usunięcia naruszenia ma jedynie na celu zapobieżenie wstrzymaniu użytkowania instalacji w konkretnym indywidualnym przypadku, jednakże w świetle legislacji zawartej w art. 276 P.o.ś nie można podzielić dalszych wywodów skarżącego kasacyjnie SKO, w szczególności ograniczenia interpretacji tego przepisu wyłącznie do kolejnych przepisów, a zwłaszcza do art. 292 i 293. Kolegium co prawda trafnie spostrzegło, że w obu przypadkach przesłanki zaistnienia odpowiedzialności i zastosowania sankcji określone są jednoznacznie - brak wymaganego pozwolenia emisyjnego lub wodnoprawnego. Zasadnie również autor skargi kasacyjnej przedstawił charakter prawny pozwolenia zintegrowanego wywodząc, że jest ono wymaganym prawem pozwoleniem obejmującym wszystkie formy korzystania ze środowiska wyliczone w art. 292 ustawy Prawo ochrony środowiska. Jego brak skutkuje obowiązkiem poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości. Konieczność poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości obejmuje sytuacje kiedy dany podmiot nie wystąpił, jak i nie uzyskał odpowiedniego pozwolenia. Odpowiedzialność nie jest uzależniona od skutków wywołanych w środowisku przez użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia. Stwierdzenie przez właściwy organ powstania takiej szkody może łączyć się z obowiązkiem poniesienia przez użytkującego instalację, odrębnej i dodatkowej odpowiedzialności na podstawie innych przepisów. Przykładem "innej decyzji", o której stanowi art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest decyzja przewidziana w art. 293 ustawy Prawo ochrony środowiska zatwierdzająca instrukcję eksploatacji środowiska w zakresie składowania odpadów. Przewidziany w art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej termin nie ma charakteru generalnego, odnoszącego się do wszystkich przypadków określenia terminu usunięcia naruszenia prawa poprzez uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Ustawodawca wskazał wyraźnie, że termin ten nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 roku, a zatem dopuszczał możliwość wyznaczenia przez organ innego, krótszego terminu usunięcia naruszenia prawa. Jednakże i w świetle powyższego wywodu, brak jest dostatecznych podstaw do uznania, że decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]kwietnia 2007 r. nie miała charakteru "innej decyzji" w rozumieniu art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska a zatem nie zwalniała z obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego, a wręcz odwrotnie stwierdzała naruszenie prawa i konieczność zastosowania sankcji z tytułu takiego naruszenia odkładając jednocześnie w czasie zastosowanie tej sankcji (wstrzymania użytkowania instalacji). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaistniałym na gruncie niniejszej sprawy sporze, przyznać trzeba rację Sądowi I instancji. Skoro ustawodawca ustanawiając w art. 276 ust. 1 P.o.ś. sankcję w postaci opłaty podwyższonej za korzystnie ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub "innej decyzji" jednocześnie nie zdefiniował pojęcia "inna decyzja", co może prowadzić, a jak wskazuje przykład niniejszej sprawy doprowadziło, do rozbieżnych interpretacji zakresu tego pojęcia, to zakładając racjonalność ustawodawcy nie można dokonanej zaskarżonym wyrokiem wykładni uznać za niezgodną z prawem. Niezależnie od przekonywających argumentów podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, mieć bowiem trzeba na względzie, że w ustawie Prawo ochrony środowiska, ustawodawca wielokrotnie posługuje się techniką odesłania do innego, wskazanego wprost przepisu, określając o jaką decyzję chodzi (czego przykładem są art. 239, ), co pozwala zakładać, że gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie pojęcia "inna decyzja" użytego w art. 276 ust. 1 wyłącznie do granic wskazanych w skardze kasacyjnej, to dokonałby wprost odesłania do decyzji z art. 292, 293 P.o.ś. Mieć także trzeba na względzie, że w art. 3 pkt 29 P.o.ś. ustawodawca wskazał, że ilekroć w ustawie jest mowa o "pozwoleniu, bez podania jego rodzaju- rozumie się przez to pozwolenie na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, o którym mowa a art. 181 ust.1", zaś w art. 181 ust. 1 wymienione zostały pozwolenia: zintegrowane, na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, na wytwarzanie odpadów. Prowadzi to do wniosku, że w art. 276 ust. 1 mowa jest o pozwoleniu w rozumieniu art. 3 pkt 29 w związku z art. 181 ust. 1 i o "innej decyzji", a więc takiej, która nie jest wymieniona w art. 181 ust. 1, a to z kolei czyni chybioną argumentację skargi powołującą się na art. 292 i 293 jak przykłady "innej decyzji". Dla pełnego odniesienia się do stawianego skargą kasacyjną zarzutu niezbędne jest rozważenie charakteru prawnego opłaty, o której mowa w art. 276 ustawy-Prawo ochrony środowiska. Ustawodawca posługuje się pojęciem : "opłata", opłata podwyższona oraz administracyjna kara pieniężna. Zgodnie z art. 273 ust. 1 opłata jest ponoszona za korzystanie ze środowiska, a stosownie do art. 273 ust. 2 administracyjna kara pieniężna jest ponoszona za przekroczenie lub naruszenie warunków korzystania ze środowiska ustalonych decyzją w zakresie określonym w tym przepisie. W art. 276 ust. 1 ustawodawca wprowadził "opłatę podwyższoną" nakładając na podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Omawiana ustawa w art. 276 ust. 2 stanowi, że w razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną. Opłata w rozumieniu ustawy - Prawo ochrony środowiska to pewna danina publiczna jaką określony w ustawie podmiot powinien ponieść z tytułu gospodarczego korzystania ze środowiska, a zatem świadczenie powszechne, przymusowe, pieniężne, bezzwrotne, ustalane jednostronnie i w tym przypadku nieekwiwalentne, pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Opłata podwyższona natomiast, nazywana też opłatą sankcyjną oraz kara pieniężna, to przewidziane w sytuacjach określonych ustawą środki odpowiedzialności administracyjnej, o charakterze represyjnym, stosowane w razie określonego prawem naruszenia. Wskazuje się przy tym na związanie opłaty podwyższonej z brakiem decyzji, zaś kary pieniężnej z naruszeniem decyzji. Innymi słowy, opłata podwyższona (w części dotyczącej owego podwyższenia) jest sankcją za brak wymaganej decyzji, administracyjna kara pieniężna jest sankcją za naruszenie wymagań decyzji. (por. W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, wyd. Difin SA, Warszawa 2009, s.28, ). Przy sankcyjnym charakterze opłaty podwyższonej, właśnie z uwagi na ten element jej represyjności nie do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i praworządności (art. 7 Konstytucji RP) byłaby taka wykładnia przepisu prawa, która stanowiłaby obowiązek poniesienia opłaty podwyższonej w sytuacji niedookreślonej przez ustawodawcę. W świetle powyższych zasad konstytucyjnych, nie znajduje uzasadnienia sytuacja, w której w wyniku wykładni nieprecyzyjnego przepisu prawa, zawęża się pojęcie "inna decyzja" użyte w art. 276 ust. 1 do zakresu pojęciowego nie wskazanego w tym przepisie, co w konsekwencji prowadzi do nałożenia sankcji w postaci opłaty podwyższonej na podmiot korzystający ze środowiska wprawdzie bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, ale w warunkach udzielonej mu przez organ właściwy do wstrzymania tego rodzaju działalności "prolongaty" przejawiającej się w zakreśleniu, w sposób przewidziany prawem i prawa tego nienaruszający, ostatecznego terminu do usunięcia naruszenia w postaci braku stosownego pozwolenia. Z powyższych względów brak było podstaw do uznania, że zarzut skargi kasacyjnej jest usprawiedliwiony. Dlatego należało skargę tę oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.