III SA/Gd 486/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 12 czerwca 2009 r. Burmistrz Miasta orzekł o odmowie wymeldowania K. B. z pobytu stałego w L. z lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ obszernie omówił zebrane w sprawie dowody wskazując, iż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału ustalił, że opuszczenie przez K. B. przedmiotowego lokalu nie ma charakteru trwałego. Wyjechał on bowiem za granicę jedynie w celach zarobkowych, od 2007 r. kilkakrotnie przyjeżdżał do L. i w tym czasie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, do którego posiada klucze. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. B., w którym podniosła, że zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że centrum życiowym K. B. jest miejsce, w którym zamieszkuje on w Wielkiej Brytanii, bowiem tam mieszka, przechowuje rzeczy i pracuje. Przyjazdy do Polski i wizyty w przedmiotowym lokalu były okazjonalne. K. B. w Wielkiej Brytanii posiada stałą a nie okazjonalną pracę, co wynika z pisma z Urzędu Marszałkowskiego z dnia 18 czerwca 2009 r. Stwierdziła, że na okoliczność zamieszkiwania K. B. w Wielkiej Brytanii z inną kobietą powinna zostać uzupełniająco przesłuchana córka stron D. B. Podniosła, że organ I instancji podzielił twierdzenia K. B., nie podzielając jej twierdzeń. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 6 sierpnia 2009 r., wydaną w oparciu art. 138 § 2 k.p.a. Wojewoda uchylił w całości decyzję Burmistrza Miasta i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji popełnił błąd proceduralny, jakim jest nieprzestrzeganie art. 10 § 1 k.p.a. Udział stronom zapewniono, jednak po zakończeniu zbierania materiału dowodowego nie powiadomiono stron o możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego. Ponadto, zdaniem organu, należałoby się zastanowić nad pobytem K. B. poza granicami kraju i nad tym, czy obecnym jego centrum życiowym nie jest Anglia - ma tam pracę, ułożył sobie życie i stale tam przebywa od 2 lat. Jego chęć powrotu i zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu jest zdarzeniem przyszłym niepewnym. Skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł K. B. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż w Anglii przebywa chwilowo. Oznajmił, że za granicą nie posiada mieszkania i stałej pracy, nie ma również obywatelstwa brytyjskiego. Do Polski przyjeżdża w miarę swoich możliwości finansowych i posiadanego urlopu. Skarżący szeroko też opisał swoje problemy małżeńskie. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że właśnie kwestia centrum życiowego skarżącego będzie szczegółowo rozpatrywana w ponownym postępowaniu, a na podstawie dodatkowo zebranych dokumentów zostanie wydana stosowna decyzja. Uczestniczka postępowania E. B. w złożonym piśmie odniosła się do twierdzeń skargi dotyczących relacji między byłymi małżonkami. Wniosła wymeldowanie K. B., gdyż miejscem jego pobytu jest Wielka Brytania, w której realizuje swe funkcje życiowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wskazanych. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, że przedmiotem kontroli Sądu była decyzja kasacyjna Wojewody, w której organ ten uchylił decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Szczegóły problemów rodzinnych i relacji między byłymi małżonkami – K. B. i E. B., szeroko podnoszone i opisywane tak przez skarżącego, jak i uczestniczkę postępowania, pozostają poza przedmiotem tej kontroli. Przechodząc do oceny legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego, przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a., jest określane decyzją kasacyjna. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu tego wynika wprost, że organ odwoławczy może wydać tego rodzaju decyzję tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Należy mieć też na uwadze, że organ odwoławczy może - w oparciu o art. 136 k.p.a. - sam przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie nie ma wątpliwości, że organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy (tak też "Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz" pod red. Małgorzaty Jaśkowskiej i Andrzeja Wróbla, Zakamycze 2005, Wydanie II, str.811). Ponadto organ ten może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub gdy postępowanie wyjaśniające należy przeprowadzić w "znacznej części". To ostatnie sformułowanie sugeruje, że istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania w przeważającej, większej części. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, poza przywołaniem przepisu art. 138 § 2 k.p.a., nie wykazał w żaden sposób, że zaistniały podstawy do jego zastosowania. Organ poprzestał na stwierdzeniu naruszenia art. 10 k.p.a., polegającym na niepowiadomieniu stron o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów oraz żądań. Należy jednak stwierdzić, że choć przepis ten ma wielkie znaczenie jako przepis określający zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, to jednak nie zastosowanie się przez organ administracji do tego przepisu nie powoduje automatycznie wadliwości wydanej decyzji. W treści odwołania wniesionego przez stronę trudno dopatrzeć się zarzutu braku możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów. Organ odwoławczy - w zestawieniu z faktem wydania przezeń decyzji kasacyjnej- nadał takie znaczenie wadliwemu działaniu organu pierwszej instancji, jakby powodowało ono konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Tymczasem w sytuacji takiego, jak w niniejszej sprawie, wadliwego działania organu administracji konieczne jest ustalenie, jakiej czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu nie mogła przedstawić i jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Do naruszenia art. 10 k.p.a. dochodzi wówczas, gdy zostanie wykazane, że uchybienie organu miało istotny wpływ na wynik sprawy (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07, publ. LEX nr 351055). Tymczasem w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona wskazała jedynie na potrzebę dodatkowego przesłuchania jednego ze świadków oraz na dowód z dokumentu, który pochodzi z daty późniejszej, niż decyzja organu pierwszej instancji. Tak więc w istocie rzeczy zaskarżona decyzja, choć formalnie zawiera uzasadnienie, to praktycznie jest jego pozbawiona, bowiem organ odwoławczy wskazał na nieprzestrzeganie art. 10 k.p.a. lecz nie rozważył konsekwencji tego naruszenia, jak też w ogóle nie uzasadnił przyczyn oparcia swego rozstrzygnięcia na art. 138 § 2 k.p.a. W tej sytuacji organ nie tylko naruszył przywołane przepisy k.p.a., lecz także art. 107 § 3 k.p.a., który określa składniki uzasadnienia decyzji. Wskazać też należy, że część uzasadnienia zaskarżonej decyzji dotycząca "zastanowienia się nad pobytem K. B. poza granicami kraju" zdaje się wykraczać poza granice art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a. Stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wydają się nie tyle wskazaniami, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, lecz sugestiami co do sposobu rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, mając na uwadze powyższe wskazania. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.