II GSK 589/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z.D. Z. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1751/09 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Z. D.Z. w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1751/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odrzucił skargę Z.D. Z. w K. (zwanym dalej: "skarżącym") na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2009 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącego na dzień złożenia skargi tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 21 grudnia 2009 r. W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik skarżącego przedłożył nieuwierzytelnioną kserokopię odpisu aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców. Zdaniem WSA przedstawienie przez profesjonalnego pełnomocnika, w wykonaniu wezwania sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi, jedynie kserokopii odpisu z KRS strony skarżącej na dowód prawidłowego umocowania osób udzielających pełnomocnictwa procesowego - nie stanowi w sposób dostateczny usunięcia braków formalnych skargi. W związku z tym na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a." skarga podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez nietrafne zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw, ponieważ skarżący dostarczył wszelkie wymagane przez WSA dokumenty. Naruszenie wyżej wymienionego przepisu postępowania miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 grudnia 2009 r. do usunięcia braków formalnych skargi zostało sformułowane w sposób nieprecyzyjny. Sąd w tym zarządzeniu nie wskazał bowiem w jakiej formie ma być nadesłany odpis z KRS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie można zgodzić się z całością podnoszonej przez skarżącego argumentacji. Stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy te lub osoby, o których mowa w tym przepisie na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli tego nie zrobią, sąd uprawniony jest w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać je do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego. W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację skargi kasacyjnej związaną z koniecznością formułowania wezwań w sposób precyzyjny. Zauważyć przede wszystkim należy, że art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu odrzucenie skargi w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego, niewłaściwe jego zastosowanie niesie jednak za sobą poważne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego musi być zatem na tyle precyzyjne, aby nie budziło wątpliwości, a zwłaszcza należy w nim dokładnie określić braki formalne oraz sposób ich usunięcia. Niezachowanie tego wymagania uniemożliwia zastosowanie sankcji określonej w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na konieczność jednoznacznego i precyzyjnego redagowania wezwań do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego, kierowanych do stron w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. zwrócono uwagę zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 210, postanowienia NSA: z 9 marca 2010 r., II GSK 194/10, z 16 grudnia 2009 r., II FSK 465/09, z 3 czerwca 2009 r., II GSK 421/09). Zatem wezwanie to powinno być na tyle jasne i niedwuznaczne, by u strony nie powstała wątpliwość co do przedmiotu tegoż wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. W przypadku, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNC 2000, nr 9, poz. 343). W rozpoznawanej sprawie, do profesjonalnego pełnomocnika strony, wystosowane zostało wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącego na dzień złożenia skargi tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. O ile prawidłowo został wskazany termin do usunięcia braków (7 dni), jak i prawidłowo pouczono o skutkach nieusunięcia tych braków (odrzucenie skargi), o tyle nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że z wezwania o wyżej wskazanej treści jednoznacznie wynikało, iż intencją Sądu było uzyskanie oryginału wymienionego odpisu, czy też kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem. Wezwanie to nie wskazuje również czy żądany odpis z Krajowego Rejestru Sądowego ma być pełny czy aktualny. Natomiast stosownie do treści § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasad udzielania informacji z rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. z 2006 r. Nr 247, poz. 1811 ze zm.), odpis z rejestru może być pełny lub aktualny. Tej okoliczności nie zmienia skierowanie tak sformułowanego wezwania do reprezentującego stronę skarżącą profesjonalnego pełnomocnika. Nie można bowiem wywodzić, że skoro strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to Sąd nie ma obowiązku precyzyjnego (jednoznacznego) formułowania wezwań. Nietrafne, aczkolwiek niemające wpływu na zmianę powyższej oceny, jest natomiast twierdzenie skargi kasacyjnej według którego żądanie przez Sąd uwierzytelnionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego należy uznać za sprzeczne z zasadami procedury administracyjnej, gdy weźmie się pod uwagę art. 7 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 48 § 3 p.p.s.a. zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Zatem jak wynika z treści ww. przepisu ustawodawca dopuścił dwie możliwe postacie dokumentów składanych do Sądu, tj. oryginały lub odpisy uwierzytelnione przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Natomiast nie powinno ulegać wątpliwości, iż niewykazanie dokumentem (oryginalnym lub uwierzytelnionym w sposób przewidziany w art. 48 § 3 p.p.s.a.), że osoba, która podpisała skargę jest umocowana do reprezentowania strony - jest brakiem formalnym, który podlega usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Z powyższych powodów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i dlatego też Sąd ten na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł natomiast podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wynika to z faktu, że art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).