I OZ 214/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Krakowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1159/09 wstrzymujące wykonanie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego w sprawie ze skargi D. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r. [...] w przedmiocie wydalenia ze służby p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 1159/09, uwzględniając wniosek D. S., wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie wydalenia ze służby. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 września 2009 r., sygn. akt I OSK 97/09 orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 344/09 i koniecznością ponownego rozpoznania sprawy skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, podnosząc, iż jego skutkiem będzie zwolnienie skarżącego ze służby, tymczasem jest on jednym żywicielem rodziny i pozbawienie go pracy będzie równoznaczne z pozbawieniem jego rodziny środków do życia co w znaczący sposób utrudni egzystencję. Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze treść art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") stwierdził, iż wniosek D. S. zasługuje na uwzględnienie, bowiem przedstawione okoliczności w postaci bycia jedynym żywicielem rodziny, jak również, że pozbawienie pracy spowoduje utratę środków do życia do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd, dostatecznie uprawdopodobniają, iż wykonanie orzeczenia dyscyplinarnego stwarza potencjalne niebezpieczeństwo powstania istotnej lub trwałej zmiany w rzeczywistości, zaś powrót do służby mógłby nastąpić po dłuższym czasie, zatem spowoduje wyrządzenie znacznej szkody jak również trudne do odwrócenia skutki. Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji zaistniała co najmniej jedna z przesłanek wymienionych w art. 61 § 1 i § 3 P.p.s.a. Od powyższego postanowienia zażalenie złożył Dyrektor Izby Celnej w Krakowie domagając się jego uchylenia i wstrzymania jego wykonania. Organ, nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu, podniósł, iż Sąd wydając postanowienie nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, a przede wszystkim skutków jego wydania, bowiem pełnienie przez skarżącego służby jest niedopuszczalne z punktu dobra służby, gdyż charakter popełnionego czynu (który skutkował wydaleniem ze służby) dyskwalifikuje go do dalszego wykonywania obowiązków służbowych. Bezsprzeczne bowiem jest, iż skarżący poddał się dobrowolnie odpowiedzialności, co oznacza, iż choć czyn nie podlega ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Karnym, to skarżący popełnił przestępstwo z art. 63 § 2 k.k.s. Przedmiotowe postanowienie powoduje, iż w Służbie Celnej mają zatrudnienie osoby, które nie gwarantują należytego wykonywania obowiązków, a być nie powinny, ponieważ nie jest możliwe pełnienie służby w warunkach wstrzymania wykonania orzeczenia dyscyplinarnego, co potwierdzają przepisy ustawy o Służbie Celnej nie mającej regulacji dotyczących statusu osoby zwolnionej ze służby a następnie przywróconej do wykonywania zadań do czasu uprawomocnienia się wyroku. W takim układzie skarżący równocześnie jest wydalony ze służby, ale może ją pełnić, co stanowi jawną sprzeczność. Ponadto podniesiono, iż organ nie kwestionuje, że wydalenie ze służby może spowodować powstanie po stronie skarżącego szkodę, jednakże należy wykazać, iż szkoda ta jest znaczna, tym bardziej, iż sprawa o wydalenie ze służby toczy się już przeszło dwa lata od października 2007 r. W tym czasie nastąpiło już faktyczne wydalenie ze służby skarżącego, bowiem po wyroku NSA z dniem 15 grudnia 2009 r. skarżący został odsunięty od wykonywania zadań i pozbawiony uposażenia, zaś po zaskarżonym orzeczeniu należałoby ponownie ustalić warunki pełnienia służby, co doprowadziłoby do powstania niepewności organu celnego co do statusu skarżącego w służbie. Przedmiotowe orzeczenie wywrze skutek nie tylko w sytuacji materialnej skarżącego, ale również w stosunku służby, która obwarowana jest wieloma elementami np. umundurowanie, ślubowanie, złożenie przyrzeczenia o tajemnicy celnej jak i przywilejami. Te okoliczności mają szczególne znaczenie w sytuacji, gdzie Sąd stwierdził, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia ma charakter tymczasowy, natomiast podkreślono, iż zastosowanie tej instytucji jest fakultatywne, o czym świadczy zwrot "sąd może". Reasumując organ wskazał, iż umożliwienie pełnienia służby funkcjonariuszowi w trakcie trwania postępowania karnego jak również skazanego prawomocnym wyrokiem w sprawie karnej lub karnej skarbowej jest sprzeczne z przepisami ustawy o Służbie Celnej, a ponadto negatywnie wpływałoby na pozostałych funkcjonariuszy. W odpowiedzi na zażalenie D. S. wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, jednakże nie wszystkie podniesione argumenty zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, iż przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego z punktu zaistnienia określonych przesłanek wskazanych przepisami prawa. Dlatego też, wszystkie inne rozważania, które nie odnoszą się do tej materii, a dotykają problemów m. in. dobra służby, moralno – etycznej strony i skutków pozostawania skarżącego w służbie nie mają znaczenia dla istoty sprawy, bowiem o słuszności samego wydalenia skarżącego ze służby będzie orzekał Sąd w odrębnym właściwym postępowaniu. Przechodząc zatem do analizy postanowienia, przez pryzmat przesłanek umożliwiających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu – w niniejszej sprawie orzeczenia dyscyplinarnego –należy wskazać, iż stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej P.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Obowiązek wykazania w/w przesłanek w całości ciąży na wnioskodawcy, który powinien przedstawić we wniosku okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i poprzeć je wszelkimi możliwymi dokumentami. Jednocześnie, na co zwrócił organ w zażaleniu, wydanie postanowienia o wstrzymaniu zależy od uznania Sądu, czyli ma charakter fakultatywny, zatem nawet jeżeli strona przedstawi okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej, Sąd nie jest zobowiązany do wydania żądanego orzeczenia. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, bowiem uznał, iż okoliczność bycia jedynym żywicielem rodziny, jak również fakt pozbawienia pracy spowoduje utratę środków do życia, dostatecznie uprawdopodobniają, możliwość wyrządzenia znacznej szkody jak również trudne do odwrócenia skutki w postaci możliwości powstania istotnej lub trwałej zmiany rzeczywistości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione okoliczności nie są wystarczające, aby wydać postanowienie o wskazanej treści, bowiem po pierwsze strona wnioskująca o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego przedstawiła gołosłowne twierdzenia bez poparcia dokumentami świadczącymi chociażby o trudnej sytuacji materialnej, o fakcie pozostawania żony skarżącego bez pracy itp. okoliczności. Tym bardziej jest to istotne, gdyż jak podniósł wnoszący zażalenie, postępowanie w sprawie wydalenia ze służby D. S. toczy się już od października 2007 r. czyli od 2 lat, a dodatkowo skarżący nie pełni służby od dnia [...] grudnia 2009 r., po uchylającym wyroku NSA z dnia 29 września 2009 r., zatem ewentualna szkoda już powstała. Jednakże należy wykazać, iż jest ona znaczna, zaś z treści wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jak również pisma uzupełniającego nie sposób tego wywieść. Po drugie, utrata zatrudnienia, w świetle orzecznictwa NSA, nie spełnia wymogu przesłanek warunkujących wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (patrz: postanowienia NSA z 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt OZ 17/04, OZ 20/04). Samo wykonanie orzeczenia o wydaleniu ze służby jeszcze nie powoduje trwałej zmiany rzeczywistości, bowiem istnieje możliwość przywrócenia do służby wraz ze wszystkimi gratyfikacjami. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.