II SA/Wa 1648/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, , , Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 148 § 1 i 2 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. orzekł o zwolnieniu zajmowanej przez P. P. osobnej kwatery stałej nr [...] przy ul. [...] w S. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymane zostało w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., a następnie poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1753/05 oddalił skargę P. P. na powyższą decyzję. Wnioskiem z dnia 4 maja 2009 r. radca prawny G. S. reprezentujący P. P. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Do powyższego wniosku radca prawny G. S. nie załączył pełnomocnictwa, lecz powołał się na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż z uwagi na zmianę przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyżej wymieniona decyzja jest niezgodna z przepisami tej ustawy. Ponadto decyzja ta dotknięta jest wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., gdyż strona bez swojej winy była pozbawiona możliwości pełnej obrony swoich praw, a ponadto wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność polegająca na tym, że obecnie toczy się postępowanie w sprawie ustalenia stopnia inwalidztwa wnioskodawcy i przyznania mu odpowiedniej grupy inwalidzkiej. Orzeczenie o przyznaniu grupy inwalidzkiej spowoduje, że wnioskodawca uzyska status rencisty, a zatem będzie osobą wymienioną w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, do których nie stosuje się trybu przymusowego przekwaterowania, o którym mowa w ust. 1 i 2 tego artykułu. W kontekście zarzutu z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podniósł natomiast, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał mu prawo do pełnomocnika z urzędu, jednak pełnomocnik został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. wydaną na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia osobnej kwatery, zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, iż zgodnie z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. wniosek o wznowienie postępowania winien być wniesiony do organu I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona powinna jednocześnie udowodnić kiedy dowiedziała się o tych okolicznościach, czego niniejsze podanie strony nie zawiera. Niezależnie od tego w sprawie nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż nie można uznać, że strona nie brała udziału w postępowaniu w rozumieniu tego przepisu. Toczące się aktualnie postępowanie o ustalenie stopnia inwalidztwa strony nie może być natomiast podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż okoliczność ta nie istniała w dniu wydawania decyzji w sprawie, a zatem nie mogła być znana organowi. Brak jest w związku z tym uzasadnionej przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik P. P. powtórzył wcześniejszą argumentację wskazując, że strona bez własnej winy w pełni nie brała udziału w postępowaniu. Ponadto podniósł, że organ nigdy nie objął postępowaniem wyjaśniającym kwestii zgłoszonej przez stronę, tj. chęci zwrotu zwaloryzowanej pomocy finansowej. Również ta okoliczność stanowi zatem podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 oraz art. 148 § 1 i 2 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, iż w sprawie brak jest uzasadnionych przesłanek do wznowienia postępowania, gdyż podanie strony nie zawiera informacji o tym kiedy dowiedziała się ona o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania, a zatem czy zachowany został termin jednego miesiąca do wystąpienia z tym wnioskiem. Na podstawie zgromadzonych materiałów w sprawie nie można też uznać, że strona w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie brała udziału w postępowaniu. Toczące się w chwili obecnej postępowanie o ustalenie stopnia inwalidztwa strony nie może być natomiast podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sytuacji, gdy okoliczność ta nie istniała w sprawie w dniu wydawania decyzji, a więc z przyczyn obiektywnych nie mogła być znana organowi. Ustosunkowując się natomiast do kwestii ewentualnego zwrotu zwaloryzowanej pomocy finansowej jako "nowej, nieznanej okoliczności w sprawie" organ zaznaczył, iż powyższe świadczenie przyznane zostało na mocy oddzielnej decyzji wydanej w tej materii na wniosek uprawnionego, w trakcie pełnienia służby w jednostkach WOP i nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania. W oparciu o powołaną przez stronę podstawę prawną brak jest zatem uzasadnionej przesłanki do wznowienia postępowania. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik P. P. zarzucił organowi ciężkie naruszenie art. 45 pkt 1 Konstytucji RP, obrazę art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a także naruszenie fundamentalnych zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 6, 7 i 8 k.p.a. Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż przepis art. 45 Konstytucji RP zapewnia każdemu obywatelowi prawo do niezależnego i bezstronnego rozpatrzenia jego sprawy przy pomocy fachowego pełnomocnika. Taką pomoc faktycznie skarżący otrzymał, lecz wyznaczenie i możliwość skorzystania z pomocy pełnomocnika zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zlekceważone, ponieważ rozstrzygnął sprawę bez jego udziału. Ten fakt z całą pewnością wyczerpuje zaś znamiona sytuacji, w której strona została pozbawiona swoich praw. Takie działanie Sądu jest sprzeczne z przepisami Konstytucji RP, procedurą obowiązującą przed sądami administracyjnymi, jak również przepisami art. 6, 7 i 8 k.p.a. Postępowanie w tej sprawie świadczy także o lekceważeniu interesu strony, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Skarżący chce natomiast zakończyć spór z organem administracji państwowej w sposób zgodny z przepisami i zgodny z interesem obu stron. Wyraża zatem gotowość zwrotu otrzymanej pomocy finansowej zwaloryzowanej na dzień zwrotu. Powyższy wniosek skarżącego jest jednak ignorowany przez organ bez merytorycznego uzasadnienia. W oparciu o powyższy stan faktyczny sprawy z całą pewnością można zatem przyjąć, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w oparciu o dyspozycję art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest w pełni uzasadniony i winien stanowić podstawę do wznowienia postępowania, aby wykluczyć dalsze postępowanie eksmisyjne prowadzone dotychczas na podstawie prawomocnej decyzji obarczonej poważną wadą prawną. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2009 r. podtrzymał dotychczasowe zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych względów niż podniesione w skardze. W sprawie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] maja 2009 r. z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznał niniejszą sprawę administracyjną oraz wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania w warunkach, gdy wniosek o wznowienie postępowania w imieniu P. P. złożył pełnomocnik radca prawny G. S. Do wniosku nie załączył jednak stosownego pełnomocnictwa upoważniającego go do działania w imieniu strony, powołując się we wniosku na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt. Organ w toku postępowania administracyjnego nie wezwał radcy prawnego G. S. do złożenia stosownego pełnomocnictwa, nie podjął też żadnych czynności wyjaśniających co do prawidłowości umocowania pełnomocnika. W toku postępowania sądowego organ, na wezwanie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, w piśmie z dnia 15 października 2009 r. nadesłał informację, że nie posiada pisemnego pełnomocnictwa dla radcy prawnego G. S. działającego w imieniu strony. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony. Postępowanie administracyjne inicjowane na żądanie może być wszczęte wyłącznie wskutek wniesienia wniosku przez podmiot będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy przy tym odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą, a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu w myśli art. 33 § 2 k.p.a. Informacja ta zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 332/01; wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06; wyrok NSA z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 990/06; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 700/06). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań (w ramach pełnomocnictwa ogólnego), to pełnomocnik jest zobligowany złożyć uwierzytelniony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku P. P. o wznowienie postępowania był zatem zobowiązany ustalić, czy radca prawny G. S. został skutecznie umocowany do wystąpienia w imieniu skarżącego z takim wnioskiem. Dopóki radca prawny G. S. nie wykazał, że jest prawidłowo umocowany do wystąpienia w imieniu P. P. z wnioskiem o wznowienie postępowania organ nie mógł przystąpić do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Organ powinien w związku z tym wezwać pełnomocnika w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków wniosku poprzez złożenie stosownego pełnomocnictwa, a w przypadku nieuzupełnienia tego braku pozostawić wniosek bez rozpoznania. Wniosek o wznowienie postępowania zawierał bowiem braki, które uniemożliwiały nadanie mu dalszego biegu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaistniałym stanie faktycznym rozpoznał sprawę o wznowienie postępowania nie dysponując skutecznie wniesionym przez stronę wnioskiem o wznowienie postępowania. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2009 r., z przedstawionych powyżej względów dotknięte są wadą nieważności, która skutkuje koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W świetle powyższych ustaleń rozważanie zarzutów podniesionych w skardze stało się zbędne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.