II SA/Wa 1311/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, , , Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. T. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania nagrody rocznej za rok 2007 i rok 2008 oddala skargę Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie przyznania M. T. nagrody rocznej za 2007 rok w wysokości 11/12 jednomiesięcznego uposażenia oraz odmowy przyznania nagrody rocznej za 2008 rok. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. T. pełnił służbę w Policji od dnia 20 maja 1998 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. zwolnił [...] M. T. z dniem 31 maja 2007 r. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Rozkazowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności. M. T. w ustawowym terminie wniósł odwołanie od powyższego rozkazu personalnego. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał powyższy rozkaz personalny w mocy. Na skutek wniesionej przez M. T. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2007 roku sygn. akt II SA/Wa 1603/07 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji od powyższego wyroku, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I OZ 507/08 oddalił zażalenie na to postanowienie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 roku sygn. akt II SA/Wa 1603/07 stał się prawomocny z dniem 7 marca 2008 roku. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku wpłynęły do Komendy Wojewódzkiej Policji w S. w dniu 6 sierpnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. zgodnie z dyspozycją art. 42 ust. 1 ustawy o Policji wydał rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] października 2008 roku, którym mianował [...] M. T. na stanowisko asystenta Wydziału Techniki Operacyjnej Komendy Wojewódzkiej Policji w S. Jednocześnie za okres pozostawania poza służbą przyznano M. T. świadczenie pieniężne równe uposażeniu na zajmowanym przed zwolnieniem stanowisku za okres 6 miesięcy. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. ponownie zwolnił M. T. ze służby w Policji z dniem 28 października 2008 r. na podstawie art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 2 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Na skutek wniesionego przez M. T. odwołania Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. uchylił powyższy rozkaz personalny i umorzył postępowanie w I instancji. Pismem z dnia 12 lutego 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. zawiadomił M. T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia uprawnień do nagrody rocznej oraz jej wysokości, informując go jednocześnie o przysługujących mu uprawnieniach w toku tego postępowania. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., wydanym na podstawie art. 110 ust. 1-3 w zw. z art. 42 ust. 6 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki Policji w S. stwierdził, że M. T. przysługuje prawo do nagrody rocznej za 2007 r. w wysokości 11/12 jednomiesięcznego uposażenia oraz, że nie przysługuje mu prawo do nagrody rocznej za 2008 r. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego M. T. podniósł, że dwukrotnie był zwalniany ze służby w Policji. Decyzje te zostały jednak prawomocnie uchylone, dlatego też należy je uznać za niebyłe, a to powoduje, iż cały czas bez przerwy od 1998 r. pełni służbę w Policji. Nie zaistniały zatem okoliczności, które uzasadniałyby obniżenie wysokości przyznanej mu nagrody rocznej za 2007 r. oraz nieprzyznanie nagrody rocznej za 2008 rok. Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i przyznanie mu nagrody rocznej za lata 2007-2008 w pełnej wysokości. Komendant Główny Policji rozpoznając powyższe odwołanie rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść przepisów art. 42 ust. 6 oraz art. 110 ust. 1-3 ustawy o Policji oraz § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 grudnia 2006 roku w sprawie przyznawania policjantom nagród i zapomóg, a także sposobu tworzenia funduszu nagród i zapomóg dla policjantów, organ odwoławczy stwierdził, iż [...] M. T. w 2007 roku pełnił służbę od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 maja 2007 r., natomiast w 2008 roku jedynie okres od dnia [...] października 2008 r. (data wydania rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. nr [...] o mianowaniu na stanowisko służbowe) do dnia 28 października 2008 r. (data zwolnienia wymienionego ze służby w Policji rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. nr [...] z dnia [...] października 2008 r.), stanowić może podstawę do ustalenia prawa do nagrody rocznej. Uwzględniając zatem fakt, że M. T. pełnił służbę do 31 maja 2007 roku (pięć miesięcy), a następnie przyznane mu zostało sześciomiesięczne świadczenie pieniężne określone w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, przy ustaleniu prawa do nagrody rocznej za 2007 rok należało zsumować oba wskazane okresy i przyznać nagrodę roczną w wysokości 11/12 jednomiesięcznego uposażenia. Analizując natomiast zasadność nieprzyznania M. T. nagrody rocznej za 2008 rok organ odwoławczy podniósł, iż w związku z przywróceniem wymienionego do służby w Policji w dniu [...] października 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w S. wydał rozkaz personalny nr [...], którym mianował go na stanowisko [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w S. Następnie jednak rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2008 roku Komendant Wojewódzki Policji zwolnił ww. ze służby w Policji z dniem 28 października 2008 r. na podstawie art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 2 oraz art. 45 ust. 3 ustawy o Policji, który w wyniku wniesionego przez stronę odwołania został uchylony przez Komendanta Głównego Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 roku, a postępowanie w tym zakresie zostało umorzone. W kontekście powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż początek służby liczy się od dnia określonego w decyzji o mianowaniu funkcjonariusza na stanowisko służbowe. W sytuacji uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby, stosunek służby zostaje reaktywowany z mocy prawa, natomiast mianowanie, o jakim mowa w art. 42 ustawy jest czynnością materialno-techniczną. Uchylenie decyzji wywiera skutek prawny ex nunc, to znaczy od chwili ogłoszenia lub doręczenia decyzji. W sprawie zwolnienia policjanta ze służby oznacza to, że policjantowi, po uchyleniu decyzji o zwolnieniu przysługuje prawo powrotu do służby na takie samo lub równorzędne stanowisko służbowe (art. 42 ust. 1 ustawy o Policji). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, powrót do służby następuje w drodze mianowania, przy czym początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie o mianowaniu. Stosownie natomiast do art. 42 ust. 4 tej ustawy, prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu do służby zaistniały okoliczności usprawiedliwiające niepodjęcie tej służby. W tym stanie prawnym brak jest zatem podstaw do uwzględnienia policjantowi okresu, gdy jego stosunek służbowy był rozwiązany decyzją ostateczną lub nie wykonywał on żadnych zadań i czynności służbowych, a także do wypłaty za powyższy okres uposażenia i innych świadczeń, w tym nagrody rocznej za 2008 r. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że organ I instancji - Komendant Wojewódzki Policji w S. - wydał najkorzystniejsze dla strony rozstrzygnięcie w tym zakresie, uznanie bowiem, iż przyznane świadczenie pieniężne za okres pozostawania przez M. T. poza służbą należy zakwalifikować jako okres pełnienia przez niego służby w 2008 roku skutkowałoby przyznaniem wymienionemu jedynie nagrody rocznej za 2008 rok w wysokości 6/12 jednomiesięcznego uposażenia. W kontekście uregulowania zawartego w art. 110 ust. 3 ustawy o Policji, wymieniony nie spełniałby natomiast przesłanek do przyznania nagrody rocznej za 2007 r., gdyż pełnił służbę jedynie przez 5 miesięcy. Organ I instancji w zaskarżonym rozkazie personalnym uwzględnił zatem słuszny interes strony. Organ odwoławczy podniósł jednocześnie, iż decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. rozstrzyga o dwóch świadczeniach jednego rodzaju tj. prawie do nagrody rocznej za 2007 rok i za 2008 rok, podczas gdy decyzja administracyjna powinna rozstrzygać tylko jedną sprawę. Jednak, uwzględniając przepis art. 42 w zw. z art. 110 ustawy o Policji, a także ten sam stan faktyczny, organ odwoławczy uznał, iż wydanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. dwóch rozstrzygnięć w jednym rozkazie personalnym było zasadne. W skardze na powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji M. T. zarzucił rozstrzygnięciom organów obu instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i interpretację przepisów regulujących warunki na jakich ustala się wysokość nagród rocznych przysługujących policjantom. Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. W uzasadnieniu skargi podniósł ponownie, że dwukrotnie z winy i złośliwości organu zwalniano go ze służby w Policji. Dwukrotnie też decyzje o zwolnieniu ze służby w Policji zostały prawomocnie uchylone. Decyzje zwalniające go ze służby należy zatem uznać za niebyłe. Uznać należy w związku z tym, że cały czas bez przerwy od 1998 r. pełni on służbę w Policji. W okresie lat 2007 oraz 2008 nie zaistniały zatem okoliczności, które zgodnie z obowiązującymi przepisami uzasadniałyby obniżenie lub odebranie prawa do przysługujących mu za ten okres nagród rocznych. Skarżący podkreślił, że to z winy organów nie dopuszczono go do służby i tylko pozornie pozostawał poza służbą w czasie gdy organ odwoławczy i sąd rozstrzygały o bezprawności decyzji o odsunięciu go od pełnienia służby w Policji. W jego ocenie za czas, w którym bezprawnie pozbawiono go możliwości pełnienia służby w Policji oraz zarobkowania i utrzymywania rodziny, należą mu się świadczenia w wymiarze takim, jakby w tym czasie pełnił służbę w Policji. Prawomocne rozstrzygnięcia zapadłe w tej sprawie wskazują bowiem, że nigdy nie zwolniono go ze służby. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że skutkiem uchylenia rozkazów o zwolnieniu go ze służby jest uznanie, iż zwolnienie nigdy nie nastąpiło. Zwolnienie to miało miejsce i wywołało skutki prawne w postaci zaprzestania służby i wypłaty uposażenia. Organ podkreślił przy tym, że orzeczenia o uchyleniu decyzji administracyjnej mają działanie ex nunc, czyli na przyszłość. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2010 r. podtrzymał zarzuty skargi podkreślając jednocześnie, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1603/07, przywracający go do służby, stał się prawomocny z datą jego ogłoszenia, gdyż środek odwoławczy od tego wyroku został odrzucony. Organ miał zatem obowiązek przywrócić go do służby z tym dniem i od tego dnia winien też nabyć wszelkie uprawnienia do świadczeń. Komendant Wojewódzki Policji w S. lekceważąc powyższy wyrok ponownie zwolnił go ze służby, jednak Komendant Główny Policji uchylił tę decyzję stwierdzając jej bezprawność. Skarżący stwierdził, iż nie zgadza się z tym by na skutek bezprawnego działania organu ponosił konsekwencje w postaci niewypłacenia mu należnych poborów, a także świadczeń dodatkowych, jak w tym przypadku tzw. trzynastki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. T. skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma uzasadnionych podstaw. Jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie, iż skarżący M. T. rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 31 maja 2007 r. Powyższy rozkaz personalny został uchylony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1603/07. Na skutek uprawomocnienia się tego wyroku M. T. wrócił do faktycznego pełnienia służby w Policji z dniem [...] października 2008 r. na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. nr [...] o mianowaniu go na stanowisko [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w S. Jednocześnie za okres pozostawania poza służbą przyznano mu świadczenie pieniężne równe uposażeniu na zajmowanym przed zwolnieniem stanowisku za okres 6 miesięcy na podstawie art. 42 ust. 1 i 5 ustawy o Policji. Z dniem 28 października 2008 r. M. T. został ponownie zwolniony ze służby rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. nr [...] z dnia [...] października 2008 r., który został następnie uchylony rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. i postępowanie w I instancji zostało umorzone. Przepisy art. 110 ust. 1-3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) stanowią, że policjantowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna do wysokości jednomiesięcznego uposażenia. Wysokość nagrody rocznej ustala się w relacji do okresu służby pełnionej w roku kalendarzowym, za który przysługuje nagroda, z wyłączeniem okresów niewykonywania zadań służbowych z innych przyczyn niż wymienione w art. 121 ust. 1. Okres służby, o którym mowa w ust. 2, nie może być krótszy od 6 miesięcy kalendarzowych. Z treści powyższych przepisów wynika zatem, że policjantowi przysługuje nagroda roczna za okres służby faktycznie pełnionej w danym roku kalendarzowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, z wyłączeniem okresów niewykonywania zadań służbowych z innych przyczyn niż choroba, urlop, zwolnienie od zajęć służbowych oraz pozostawanie bez przydziału służbowego (art. 121 ust. 1). Zgodnie natomiast z treścią art. 42 ust. 5 i 6 ww. ustawy policjantowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za 1 miesiąc, a okres, za który przysługuje to świadczenie pieniężne, wlicza się do okresu służby, od którego zależą uprawnienia określone m. in. w art. 110 ust. 1, tj. uprawnienie do nagrody rocznej. W świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o Policji, dla ustalenia prawa do nagrody rocznej, nie ma zatem znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w okresie od 1 czerwca 2007 r. do 15 października 2008 r. nie wykonywał faktycznie obowiązków służbowych z przyczyn od siebie niezależnych, z powodu wadliwej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. o zwolnieniu go ze służby, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r. Przepis art. 110 ust. 1 ustawy o Policji wyraźnie stanowi, że policjantowi za służbę "pełnioną" w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna, a zgodnie z ust. 2 tego artykułu tylko okresy niewykonywania zadań służbowych z przyczyn wymienionych w art. 121 ust. 1 ustawy podlegają wliczeniu do okresu służby pełnionej w roku kalendarzowym, za który przysługuje nagroda. Okresy niewykonywania zadań służbowych z innych przyczyn niż wymienione w art. 121 ust. 1 nie podlegają zatem wliczeniu do okresu służby "pełnionej", za którą przysługuje nagroda. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o Policji, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji z powodu jej wadliwości stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach z zakresu stosunków służbowych funkcjonariuszy, prezentowany jest pogląd, że ustawodawca powiązał skutek - polegający na przywróceniu funkcjonariusza do służby - z orzeczeniem sądu usuwającym z porządku prawnego decyzję o zwolnieniu ze służby (vide: wyroki NSA - z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 459/99, LEX nr 47392; z dnia 9 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1550/04, LEX nr 166890; z dnia 27 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 510/08, LEX nr 520738). Na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 roku sygn. akt II SA/Wa 1603/07 uchylającego decyzję o zwolnieniu M. T. ze służby doszło zatem do "reaktywowania" stosunku służbowego skarżącego. Skarżący powrócił jednak do faktycznego "pełnienia" służby w Policji, w rozumieniu art. 110 ustawy o Policji, dopiero w dniu [...] października 2008 r. i pełnił ją do dnia [...] października 2008 r., kiedy to doszło do ponownego zwolnienia go ze służby. Z powyższych rozważań wynika, że skarżący za 2007 r. nabył prawo do nagrody rocznej za służbę pełnioną w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2007 r. Ponadto w oparciu o art. 42 ust. 6 ustawy o Policji zaliczeniu do okresu pełnienia służby, od którego uzależnione było uzyskanie uprawnienia do nagrody rocznej, podlegał okres pozostawania poza służbą, za który przyznano mu świadczenie pieniężne równe uposażeniu na zajmowanym przed zwolnieniem stanowisku za okres 6 miesięcy. Organ prawidłowo zatem ustalił, że skarżącemu za 2007 r., w relacji do okresu służby pełnionej w tym roku kalendarzowym oraz przy uwzględnieniu przyznanego mu świadczenia pieniężnego za okres 6 miesięcy pozostawania poza służbą, przysługuje nagroda roczna w wysokości 11/12 jednomiesięcznego uposażenia. Na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r. skarżący powrócił do "pełnienia" służby w Policji z dniem [...] października 2008 r. Uwzględniając przy tym świadczenie pieniężne należne mu za okres pozostawania poza służbą, w związku z przywróceniem go do służby w wyniku rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., skarżący nie osiągnął wymaganego okresu co najmniej 6 miesięcy kalendarzowych pełnienia służby w 2008 r., który jest niezbędny do uzyskania prawa do nagrody rocznej za dany rok kalendarzowy (art. 110 ust. 3 ustawy o Policji). Należy zgodzić się z organem, że zaliczenie przyznanego skarżącemu świadczenia pieniężnego za okres 6 miesięcy pozostawania poza służbą, do okresu pełnienia służby od którego uzależnione było uzyskanie uprawnienia do nagrody rocznej za 2007 r. uwzględniało słuszny interes strony, gdyż zaliczenie powyższego świadczenia do okresu pełnienia służby w 2008 r. wiązałoby się z ustaleniem prawa do nagrody za ten rok w niższej wysokości, przy jednoczesnej utracie prawa do nagrody za rok 2007. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.