VI SA/Wa 2042/09
WyrokWSA w Warszawie2010-02-02
Skład orzekający: Halina Emilia Święcicka, Piotr Borowiecki, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, której działka znajdowała się w granicach terenu górniczego przed jego zmniejszeniem, a po zmianie koncesji znalazła się poza tym terenem, posiada interes prawny do wznowienia postępowania w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie kopalin?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego do wznowienia postępowania w sprawie zmiany koncesji. Brak jest przepisu prawa materialnego, z którego wynikałoby, że właściciel nieruchomości, której działka znalazła się poza terenem górniczym po jego zmniejszeniu, ma status strony w postępowaniu koncesyjnym. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny, a w tym przypadku skarżący nie wykazali naruszenia swoich praw właścicielskich.Stan faktyczny
Skarżący L. i W. B. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Marszałka Województwa z marca 2007 r. zmieniającą koncesję na wydobywanie surowca skaleniowego. Jako podstawę podali, że są właścicielami działki położonej w pobliżu obszaru górniczego, która przed zmianą koncesji znajdowała się w granicach terenu górniczego. Organy administracji (Marszałek Województwa, Minister Środowiska) odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomość po zmniejszeniu terenu górniczego znalazła się poza jego granicami. Skarżący podnosili, że działalność kopalni negatywnie wpływa na ich nieruchomość i możliwości inwestycyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. B. i W. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany koncesji na wydobywanie kopaliny oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 1996 r. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa udzielił koncesji do dnia [...] grudnia 2008 r. na F. J. na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "K." położonego na terenie gminy M., w obecnym województwie [...]. W koncesji tej określono granice obszaru górniczego oraz terenu górniczego. Decyzją z dnia [...] września 1997 r., wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. zmieniono powierzchnię obszaru górniczego oraz terenu górniczego. W dniu [...] listopada 2001 r. Minister Środowiska decyzją wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 oraz art. 26a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.), dalej jako p.g.g., przeniósł koncesję na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "K." na rzecz P. Sp. z o.o. w K..
Wnioskiem z [...] października 2006 r. Spółka P. wystąpiła o zmianę decyzji koncesyjnej z [...] maja 1996 r. Orzekając na skutek złożonego wniosku Spółki Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 155 k.p.a. oraz art. 16 ust. 5 p.g.g. po pozytywnym uzgodnieniu przez Wójta Gminy M. oraz pozytywnym uzgodnieniu granic obszaru górniczego i terenu górniczego przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. zmienił koncesję w ten sposób, że przedłużył jej obowiązywanie do dnia [...] grudnia 2046 r. oraz ustanowił obszar górniczy oraz teren górniczy w zmienionych, pomniejszonych granicach.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Marszałek Województwa [...] działając na podstawie art. 147 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zmiany przedmiotowej koncesji wskazując, że decyzja o zmianie koncesji została wydana bez wymaganego prawem stanowiska Ministra Gospodarki.
Stanowisko Ministra Gospodarki zostało wyrażone postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r.
Następnie decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Marszałek Województwa [...] po uzyskaniu stanowiska Ministra Gospodarki zmienił decyzję koncesyjną, udzielając koncesji na P. Sp. z o.o. na wydobywanie surowca skaleniowego ze złoża "K." do dnia [...] grudnia 2046 r. oraz określił w niej obszar i teren górniczy. Na skutek wniosku P. Sp. z o.o. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. wydaną na podstawie art. 111 k.p.a. uzupełnił swoją decyzję z dnia [...] marca 2007 r. poprzez uchylenie swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r.
W dniu [...] listopada 2007 r. L. i W. B. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2007 r., powołując jako podstawę prawną z art. 148 § 1 i art. 147 w zw. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wskazali, iż są właścicielami działki o nr ewidencyjnym [...], położonej we wsi K., która znajduje się w odległości 300 m od granic obszaru górniczego, co - w ich ocenie - daje im tytuł prawny do wznowienia postępowania.
Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wnioskodawcom wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że działka będąca własnością wnioskodawców na skutek decyzji z [...] marca 2007 r. nr [...] znajduje się poza terenem i obszarem górniczym, a zatem decyzja nie odnosi się do ich nieruchomości, nie przysługuje im więc przymiot strony zgodnie z art. 28 k.p.a.
W odwołaniu od tej decyzji L. i W. B. zażądali stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2007 r., podnosząc, że decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. dotyczy tej samej sprawy, a nie została uchylona. Postawili również wniosek o wznowienie postępowania w sprawie decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. Podnieśli, że ich interes prawny wynika z bezpośredniego sąsiedztwa kopalni, co wpływa na ich prawa w zakresie możliwości inwestowania w działkę o nr [...] w celach budowlanych czy turystycznych. Wskazali, że działka ta znajduje się w granicach dotychczasowego terenu górniczego, co ich zdaniem potwierdza ich interes prawny w uczestniczeniu jako strona postępowania w sprawie zmiany koncesji.
Orzekając na skutek odwołania Minister Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Minister stwierdził, że skarżący nie wskazali normy prawa, z której wynikałoby, że przysługuje im prawo strony w postępowaniu o zmianę koncesji. W ocenie organu uprawnienia właścicielskie do nieruchomości gruntowej odwołujących się, stanowią wyraz interesu faktycznego. Organ wskazał ponadto, że nieruchomość odwołujących się znajdowała się częściowo w granicach terenu górniczego przed jego zmniejszeniem, dokonanym decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Skoro jednak właściciel nieruchomości położonej na terenie górniczym nie jest stroną postępowania dotyczącego koncesji na wydobywanie kopalin, to tym bardziej nie może być stroną takiego postępowania w przypadku zmniejszenia terenu górniczego, w wyniku którego nieruchomość znalazła się poza terenem górniczym.
Na decyzję tę L. B. i W. B. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.
Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez uznanie, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie o wznowienie postępowania oraz naruszenie art. 6 pkt 9, art. 25 ust. 1, 2 i 3 ustawy prawo geologiczne i górnicze.
W uzasadnieniu podnoszono, że zbudowany dom mieszkalny na działce nr [...] znajdował się częściowo na terenie górniczym kopalni K., określonym w koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1996 r. przed jej zmianą. Zatem przysługiwało im prawo strony w postępowaniu zmieniającym przedmiotową koncesję. Nieruchomość skarżących jest położona, jak podali w skardze, w odległości 300 m od obszaru górniczego co uzasadnia ich interes prawny chociażby w zakresie uzyskania pozwolenia na budowę czy prowadzenia działalności turystycznej. Działalność kopalni powoduje naruszenie stosunków wodnych, a roboty strzałowe stwarzają zagrożenie życia i mienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wnosił o jej oddalenie. Wskazując na argumenty powołane w zaskarżonej decyzji organ podkreślał, że na skutek przesunięcia (zmniejszenia) terenu górniczego nieruchomość skarżących znalazła się poza teren górniczym. Zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie górniczym może być stroną postępowania o udzielenie koncesji, a zatem tym bardziej nie może być stroną właściciel nieruchomości, która znalazła się poza tym terenem. Uznanie za zasadne odmienne stanowisko prowadziłoby do paraliżu postępowań administracyjnych w sprawach koncesji.
W ocenie organu skarżący nie wykazali na czym polegać ma negatywne oddziaływanie kopalni, natomiast za bezzasadne uznano sugestie, jakoby sąsiedztwo kopalni i jej ruch miało wpływać na prawa skarżących w zakresie możliwości inwestowania czy nawet działalności turystycznej. Skarżący stali się właścicielami nieruchomości nr [...] już w okresie obowiązywania koncesji nr [...], a nieruchomość ich jest poza zasięgiem rozrzutu odłamków powstających na skutek prowadzonych robót strzałowych.
Uczestnik postępowania P. Sp. z o.o. w Krakowie pismem z dnia [...] września 2008 r. wnosił o oddalenie skargi podzielając stanowisko Ministra Środowiska o braku interesu prawnego skarżących.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1494/08 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa z dnia [...] grudnia 2007 r.
Sąd uznał, iż skarżący posiadają interes prawny do wznowienia postępowania w przedmiocie zmiany koncesji. Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 6 pkt 8 p.g.g. obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której może być prowadzone wydobywanie kopalin, zaś pkt 9 tego przepisu określa teren górniczy jako przestrzeń objętą przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych. WSA podkreślił przy tym, że skarżący podnosili, iż przed zmianą decyzji koncesyjnej ich nieruchomość znajdowała się na terenie górniczym, po zmianie znalazła się poza tym terenem, jednakże w ich ocenie nie zostało zmniejszone szkodliwe oddziaływanie na ich nieruchomość.
Sąd wskazał też na przepis art. 25 ust. 3 p.g.g. (zgodnie z którym jeżeli rzeczywiste szkodliwe wpływy robót górniczych zakładu górniczego przekroczą granice określonego w koncesji terenu górniczego, organ koncesyjny zmienia decyzję w zakresie dotyczącym granic terenu górniczego) i zauważył, że skarżący wywodzili, iż celem ich udziału w postępowaniu o zmianę koncesji przez zmniejszenie terenu górniczego było dążenie do takiego przesunięcia granic, które zminimalizowałoby odczuwanie negatywnych skutków działalności kopalni i umożliwiło im normalne korzystanie z nieruchomości, zgodnie z jej przeznaczeniem.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli: Minister Środowiska oraz P. Sp. z o.o. w K..
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GSK 62/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
NSA stwierdził, iż Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 28 k.p.a. w związku z art. 6 pkt 9, art. 25 ust. 3 i art. 26b i art. 91 p.g.g. i w rezultacie niewłaściwie zastosował ten przepis.
Przypomniał, że pojęcie interesu prawnego oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego, pojęcie strony może być wyprowadzone z konkretnej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku a związek normatywny między interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu może wyrażać się w tym, że w wyniku postępowania organ wydaje decyzję, która rozstrzygając o prawach lub obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa lub obowiązki innego podmiotu.
Wskazał, iż w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni.
Stwierdził ponadto, iż na gruncie powyższego w doktrynie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", które polega na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" (vide: H.Knysiak-Molczyk - glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06 i przywołana tak literatura przedmiotu; OSP 2007/4/42).
Zasadnie przyjmuje się też, że w prawie refleksowym więź prawna między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią ma charakter zarówno materialny i formalny. Materialny wyraża się tym, że przyznanie uprawnień pierwszemu z nich powoduje skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny zaś oznacza konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji.
Ponadto NSA stwierdził, iż należy przyjąć, że konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym powstaje tylko wówczas, gdy ma miejsce naruszenie interesu osoby trzeciej, wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym brak jest bezpośredniego związku między sytuacją osoby trzeciej a normą prawa materialnego, z której wynika interes prawny podmiotu naruszającego ten interes.
Tym samym więc przy wywodzeniu interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", należy mieć na względzie, że podstawę przyznania uprawnień jednemu podmiotowi stanowią normy prawa materialnego inne niż te, z których wywodzi się interes osoby trzeciej. Interes prawny wynikać może nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, ale i cywilnego. NSA podkreślił, iż w każdym przypadku interes prawny wywodzony z tego typu norm musi mieć charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny.
Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż regulacja dotycząca zmiany koncesji w zakresie granic terenu górniczego (art. 25 ust. 3 p.g.g.), czy też odmowy udzielenia koncesji w przypadkach wskazanych w art. 26b p.g.g., daje każdemu podmiotowi korzystającemu z nieruchomości przymiot strony w postępowaniu koncesyjnym. NSA podkreślił, iż istotne jest to, czy możliwe jest wykorzystanie nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Przyznał, iż interes prawny bycia stroną w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. z tzw. "prawa refleksyjnego" może być wywodzony z praw właścicielskich, niezbędne jest wskazanie, jakie prawa właściciela naruszają uprawnienia wynikające z decyzji koncesyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż dla ustalenia interesu prawnego skarżących do wznowienia postępowania w przedmiocie zmiany koncesji nie mają zastosowania przepisy art. 53 ust. 1, ust. 2, ust. 3 p.g.g. oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem, jak wynika z brzmienia tego przepisu Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Sąd ten jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie dokonaną przez ten Sąd wykładnią ma szeroki zasięg, nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej - od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy - na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Środowiska z dnia 29 kwietnia 2008 r. nie narusza prawa.
Powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (nie branie udziału w postępowaniu bez własnej winy) skarżący żądali wznowienia postępowania w przedmiocie zmiany koncesji. Minister Środowiska odmówił wznowienia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego skarżących.
W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe.
Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną postępowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie panuje zbieżność poglądów co do tego, że interes prawny powinien znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego. W orzecznictwie podkreśla się, że podstawę legitymacji procesowej strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa, a więc nie tylko do prawa administracyjnego. Interes prawny nie może być jednak wyprowadzany z samego tylko faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy istnienia jakiejś instytucji prawnej (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r. sygn. akt II SA 1165/02 nie publ.). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Podmiot posiadający interes faktyczny jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może swego interesu poprzeć żadnym przepisem prawa powszechnie obowiązującego, mogącego stanowić podstawę żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, przy wykładni art. 28 k.p.a. należy mieć na uwadze, że w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni.
Istnieje możliwość wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", które polega na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" (vide: H.Knysiak-Molczyk - glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06 i przywołana tak literatura przedmiotu; OSP 2007/4/42).
Konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym powstaje tylko wówczas, gdy ma miejsce naruszenie interesu osoby trzeciej, wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym brak jest bezpośredniego związku między sytuacją osoby trzeciej a normą prawa materialnego, z której wynika interes prawny podmiotu naruszającego ten interes.
W każdym przypadku, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, interes prawny wywodzony z tego typu norm musi mieć charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny.
Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną.
W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku całego postępowania, jak również w skardze skierowanej do Sądu, nie wskazali żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wywodzili swój interes prawny. Wskazywali natomiast, że są właścicielami działki ewidencyjnej nr [...], która znajduje się w odległości 300 m od granic obszaru górniczego, co w ich ocenie, daje im tytuł prawny do wznowienia postępowania. To, że skarżący zamierzają w przyszłości starać się o uzyskanie pozwolenia na budowę czy też prowadzić działalność turystyczną nie można uznać jako aktualny interes prawny.
Stosownie do treści art. 6 pkt 8 p.g.g. obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji. Z kolei zgodnie z art. 6 pkt 9 p.g.g. terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego. Treść obydwu tych przepisów definiuje, dla celów ustawy - Prawo geologiczne i górnicze pojęcie "obszaru górniczego" i "terenu górniczego" i w ocenie Sądu z przepisów tych nie można wywieść, że właścicielowi nieruchomości przysługuje status strony i legitymacja do żądania stwierdzenia nieważności koncesji. Żaden z tych przepisów nie może stanowić władczej podstawy do określenia uprawnień innego podmiotu prawa, aniżeli tylko adresata koncesji, również - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny - interesu prawnego nie można wywieść z art. 25 ust. 3 i art. 26b p.g.g. Nie znajdują również zastosowania – dla wykazania interesu prawnego - przepisy art. 53 ust. 1, ust. 2, ust. 3 p.g.g. oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Jak podkreślił NSA w wyroku z 26 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 504/08, w treści fragmentu art. 26b p.g.g. w brzmieniu "wykorzystanie nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem" trudno jest znaleźć argumenty, że każdy podmiot wykorzystujący nieruchomość w terenie górniczym ma interes prawny, a tym samym status strony w postępowaniu koncesyjnym, w tym także w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji związanej z udzieloną koncesją. Treść art. 26b p.g.g. wskazuje, że nie chodzi w nim o "wykorzystanie" nieruchomości przez indywidualne podmioty, lecz o "przeznaczenie" nieruchomości wynikające z aktu o charakterze generalnym. Przepis ten nawiązuje do treści art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który to przepis określa zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczenia terenu na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy.
Skarżący nie wykazali, jakie uprawnienia właścicielskie zostały naruszone poprzez zmianę koncesji a w dacie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w przedmiocie zmiany koncesji, ich działka nie znajdowała się ani w obszarze górniczym ani w terenie górniczym. Zmiana koncesji polegająca na zawężeniu granic terenu górniczego oraz zmianie okresu obowiązywania koncesji nie miała zatem wpływu na użytkowanie posiadanej przez nich nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Skutkiem wydania decyzji zmieniającej koncesję nie zmieniło się bowiem przeznaczenie nieruchomości skarżących.
W zaistniałej sytuacji Minister Środowiska zasadnie uznał, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony zgodnie z art. 28 k.p.a. z powodu braku interesu prawnego. Skoro nie mają oni interesu prawnego, to nie mogą skutecznie żądać wznowienia postępowania w przedmiocie zmiany koncesji.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło