I OSK 732/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-06-25
Skład orzekający: Monika Nowicka, Joanna Banasiewicz, Wojciech Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy może ustalić w uchwale zasady wynajmowania lokali socjalnych, które przyznają pierwszeństwo w ich uzyskaniu osobom zobowiązanym do opuszczenia lokalu na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, w zależności od rodzaju wierzyciela lub lokalu podlegającego opróżnieniu, wykraczając poza upoważnienie ustawowe?Ratio decidendi
Rada gminy nie może ustalać w uchwale zasad wynajmowania lokali socjalnych, które przyznają pierwszeństwo w ich uzyskaniu osobom zobowiązanym do opuszczenia lokalu na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, w zależności od rodzaju wierzyciela lub lokalu podlegającego opróżnieniu, jeśli takie kryteria wykraczają poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Przepis ten dotyczy kształtowania przesłanek zawierania umów najmu na zasadach ogólnych, a nie na podstawie art. 14 tej ustawy, który ma charakter przepisu szczególnego. Gmina nie może ustalać pierwszeństwa w tym zakresie, przyznając określonym podmiotom uprawnienia do realizacji wyroku eksmisyjnego z wyprzedzeniem innych osób znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej.Stan faktyczny
Rada Miasta Poznania podjęła uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta, która w § 2 ust. 8 przyznawała pierwszeństwo w wynajmowaniu lokali socjalnych osobom zobowiązanym do opuszczenia lokalu na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, w zależności od rodzaju lokalu lub wierzyciela. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył tę część uchwały, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów oraz Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zaskarżonej części uchwały. Rada Miasta Poznania wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Rady Miasta Poznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia WSA del. Wojciech Mazur ( spr. ) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 894/09 w sprawie ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 maja 2008 r. nr XXXVII/384/V/2008 w przedmiocie zasad wynajmu lokali oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 894/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 13 maja 2008 r. nr XXXVII/384/V/2008 stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 ust. 8.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 13 maja 2008 r. Rada Miasta Poznania podjęła uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta Poznania. Stosownie do § 2 ust. 8 uchwały "Wynajmujący w pierwszej kolejności wynajmuje lokale socjalne osobom, którym na podstawie prawomocnego orzeczenia sąd nakazał opuszczenie i opróżnienie:
1. lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania;
2. lokalu położonego w budynku nie wchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania, objętym programem renowacji;
3. lokalu niewchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznania w związku z zawartą z wierzycielem wyroku umową w sprawie wykonania wyroku, w której wierzyciel zobowiązał się partycypować w kosztach budowy, remontu lub w inny sposób pozyskać lokal i zrzekł się roszczeń z tytułu niedostarczenia lokalu socjalnego".
Uchwała ta została następnie zmieniona uchwałą nr L/669/V/2009 z dnia 3 marca 2009 r. w sprawie zmiany uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu tego miasta. Nowelizacja zmieniła treść § 2 uchwały z dnia 13 maja 2008 r. poprzez dodanie do dotychczasowego brzmienia przepisu ust. 13, który przyznaje Prezydentowi Miasta Poznania kompetencję do decydowania o wynajęciu lokalu socjalnego osobom, którym sąd na podstawie prawomocnego orzeczenia nakazał opuszczenie i opróżnienia lokalu, bez zachowania zasady określonej w § 2 ust. 8, w przypadkach uzasadnionych szczególnymi warunkami społecznymi lub zdrowotnymi.
Skargę do sądu administracyjnego wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich – (dalej jako RPO). Zaskarżając § 2 ust. 8 uchwały Rady Miasta Poznania z dnia 13 maja 2008 r. zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 i 2, i art. 14 ust. 1 zd. drugie, a także art. 21 ust. 1 pkt 2 i art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm. - powoływanej dalej, jako ustawa o ochronie praw lokatorów lub u.o.l) i art. 7, art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe zarzuty wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w tej części.
W uzasadnieniu skargi RPO wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, należy do zadań własnych gminy. Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach (art. 4 ust. 2). Co do zasady, podstawowymi warunkami, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o lokal z zasobów mieszkaniowych gminy są: niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i niski dochód. W art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, ustawodawca upoważnia radę gminy do uchwalania przepisów gminnych, określających zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Konkretyzacja elementów uchwały nastąpiła w ust. 3 art. 21 u.o.l. Użycie w tym przepisie określenia "w szczególności" oznacza, że uchwała rady gminy winna regulować wszystkie wskazane w art. 21 ust. 3 p. 3 u.o.l zagadnienia, a nadto rada gminy może zamieścić w uchwale jeszcze inne, dodatkowe zagadnienia związane z najmem. Nie oznacza to jednak zdaniem RPO, by organ gminy, ustalając zasady wynajmu lokali mógł dowolnie określać dodatkowe kryteria, według których potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach mogą być zaspokojone. Art. 21 ust. 3 u.o.l wyraźnie, bowiem wskazuje, co winny określać zasady wynajmowania gminnych lokali. Z omawianego upoważnienia ustawowego o stanowieniu przepisów gminnych nie sposób zdaniem RPO wywieść delegacji do wyłączenia określonych grup członków wspólnoty samorządowej z możliwości ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego albo takiego ukształtowania przepisów, które w praktyce, w sposób pośredni, będą skutkowały takim wyłączeniem.
Ustalone w § 2 ust. 8 uchwały pierwszeństwo – w stosunku do określonej w przepisie kategorii osób - w wynajmowaniu lokali osobom, zobowiązanym do opuszczenia i opróżnienia lokali na podstawie prawomocnego wyroku sądu, wykracza poza upoważnienie ustawowe, określone w art. 21 ust. 3 p. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Przepisy tej ustawy nie dają podstaw do ustalenia takiego pierwszeństwa. Przepisy art. 4 ust. 2 i art. 14 ust. 1 tej ustawy, wyznaczają granicę obowiązku gminy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej przez dostarczanie im lokali socjalnych. Kreowane natomiast przez gminę w drodze uchwały zasady wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy, nie mogą zawężać granic tego ustawowego obowiązku. Zdaniem RPO Regulacja § 2 ust. 8 uchwały, w istocie bez żadnego uzasadnienia prawnego, ogranicza realizację przez Miasto Poznań ustawowego obowiązku dostarczania lokali socjalnych na podstawie art. 14 ust. 1 zd. 2 u.o.l, co w rezultacie prowadzi do ograniczenia ustawowego obowiązku przez akt prawa miejscowego. Ponadto w ocenie RPO z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że wnioski podmiotów legitymujących się prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym dotyczącym lokalu mieszkalnego, nie należącego do kategorii lokali określonych w § 2 ust. 8, będą realizowane z długoletnim opóźnieniem w porównaniu z wnioskami korzystającymi z określonego w tym przepisie pierwszeństwa. Różnicuje się w ten sposób sytuację prawną dłużników, którym sąd przyznał w wyroku prawo do lokalu socjalnego, w zależności od tego, czy zajmują lokal prywatny, czy należący do gminnego zasobu mieszkaniowego.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Poznania wniosła o jej oddalenie. Rada Miasta w szczególności podniosła, że ustanowienie zasad pierwszeństwa w uzyskaniu lokalu socjalnego, jako wypełnienie wymogu wynikającego z art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, nie może być uznane za ograniczenie ustawowego obowiązku dostarczania lokali socjalnych na podstawie art. 14 ust. 1 tej ustawy. Za bezpodstawną Rada Miasta Poznań uznała tezę skargi, iż na gruncie zaskarżonego przepisu uchwały ugruntowała się praktyka, w ramach której wnioski wierzycieli prywatnych legitymujących się orzeczeniem sądu nakazującym opróżnienie lokalu, z uwagi na wprowadzone w § 2 ust. 8 p. 1-3 pierwszeństwo realizowane są z wieloletnim opóźnieniem, które powoduje, iż w tym czasie właściciel jest pozbawiony – do momentu dostarczenia dłużnikowi lokalu socjalnego – możliwości rozporządzania przedmiotem swej własności. Ochronę interesów właściciela ustawodawca zdaniem Rady zapewnił w art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów.
Z uwagi na fakt, że uchwałą z 13 października 2009 r. nr LXI/841/V/2009 (weszła w życie 4 grudnia 2009 r.) utraciła moc zaskarżona uchwała z 13 maja 2008 r. Rada Miasta Poznań uznała postępowanie za bezprzedmiotowe i wniosła o jego umorzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 2 ust. 8.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że § 2 ust. 8 uchwały rażąco narusza prawo, bowiem bez dostatecznej podstawy ustawowej wprowadza odmienne kryteria od tych, które wynikają z norm zawartych w art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 i 3 i art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Sąd uznał, że realizując obowiązek ustawowy zapewnienia lokalu socjalnego Miasto Poznań bezpodstawnie zapewniło sobie i jednostkom organizacyjnym Miasta Poznań w zakwestionowanym przepisie realizację tego obowiązku z wyprzedzeniem innych wierzycieli. Ponadto Sąd stwierdził, że poprzez zapis § 2 ust. 8 pkt 2 uchwały Rada Miasta Poznań chroni interes ekonomiczny Miasta Poznań, albowiem dostarczenie osobie lokalu socjalnego na mocy tego przepisu zwalnia miasto od obowiązku dostarczenia takiej osobie lokalu zamiennego i pozwala na szybsze spożytkowanie kredytu na renowację kamienicy objętej programem renowacji.
Również regulacja zawarta w § 2 ust. 8 pkt 3 zdaniem Sądu chroni interes ekonomiczny Gminy Miasta Poznania, bowiem warunkiem skorzystania przez osobę, wobec której Sąd orzekł o uprawnieniu do lokalu socjalnego (art. 14 ust. 1 u.o.l), jest to, by wierzyciel zrzekł się prawa do odszkodowania (art. 18 ust. 5 u.o.l), a nadto od zobowiązania się wierzyciela do partycypowania w kosztach budowy, remontu lub w inny sposób do pozyskania lokalu. Wobec powyższego dochodzi – bez podstawy ustawowej – do przerzucenia na wierzyciela części kosztów realizacji przez gminę jej ustawowego obowiązku zapewnienia lokalu socjalnego (art. 14 ust. 1 zd. 2 u.o.l). Sąd stwierdził, że takie dodatkowe kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (art. 21 ust. 1 p. 2 i ust. 3 p. 3 u.o.l), naruszają zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Wskazuje to fakt, że w okresie od wejścia w życie Uchwały (od 13 lipca 2008 r. do dnia 02 lipca 2009 r.; k. 8, 24-32v), na 46 zrealizowanych wniosków, 27 dotyczyło realizacji wyroków eksmisyjnych nakazujących opróżnienie lokali należących do zasobu mieszkaniowego Miasta Poznania; 5 wniosków realizacji wyroków na rzecz Poznańskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Winogrady, a jedynie 14 wniosków pochodziło od wierzycieli prywatnych, którzy złożyli je w latach 2002-2009.
Odnośnie wniosku skarżącej o umorzenie postępowania Sąd uznał, że postępowanie mimo wejścia w życie uchwały z dnia 13 października 2009 r. nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem w dalszym ciągu trwają skutki prawne stosowania § 2 ust. 8 uchwały, a ponadto konstrukcja § 20 uchwały zmieniającej jest wadliwa. Również konstrukcja § 2 ust. 7 pkt 1 - 3 uchwały z 13 października 2009 r. normatywnie nie różni się od § 2 ust. 8 zaskarżonej uchwały i umorzenie postępowania w mniejszej sprawie mogłoby wywołać u zainteresowanych błędne przeświadczenie o prawidłowości zaskarżonej uchwały w zakwestionowanej części.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Rada Miasta Poznań zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:
- art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 i 3 i art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez przyjęcie, że zaskarżone przepisy uchwały z dnia 13 maja 2008 r. bez dostatecznej podstawy prawnej wprowadzają odmienne kryteria zawierania umów najmu lokalu socjalnego, odmienne od tych, które wynikają z norm zawartych w wymienionych wyżej przepisach,
- art. 75 konstytucji RP poprzez przyjęcie, że zaskarżone przepisy uchwały stanowią przejaw pozaustawowego podjęcia działań utrudniających obywatelom zaspokajanie ich potrzeb mieszkaniowych,
- art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że realizacja pierwszeństwa w uzyskaniu lokalu socjalnego w trybie zaskarżonych przepisów uchwały narusza prawo do własności,
- art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że w wyniku uchwalenia zaskarżonych przepisów doszło do przekroczenia granic samodzielności gminy poprzez ograniczenie realizacji ciążącego na niej ustawowego obowiązku (art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów),
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej, jako p.p.s.a) poprzez nieuwzględnienie wniosku Rady Miasta Poznań o umorzenie postępowania, mimo że zaskarżona uchwała utraciła moc z dniem 4 grudnia 2009 r.
Z tych przyczyn wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sformułowane w § 2 ust. 8 zaskarżonej uchwały pierwszeństwo w wynajmowaniu lokali socjalnych nie wykracza poza upoważnienie ustawowe określone w art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Miastu realizującemu obowiązki i określającemu w trybie wymienionego przepisu zasady pierwszeństwa zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nie można postawić zarzutu kierowania się ochroną interesu ekonomicznego miasta. Zdaniem kasatora Sąd I instancji pominął w swoich ustaleniach, że w odróżnieniu od lokali położonych w budynkach prywatnych, odzyskiwanie lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy w istocie sprzyja realizacji obowiązku zaspokajania potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Zaskarżony przepis w ocenie kasatora w pełni respektuje normy ustawowe, wedle których do kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy należą wszyscy członkowie wspólnoty samorządowej nie mający zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i osiągający niskie dochody, co przesądza o chybionym zarzucie naruszenia art. 75 Konstytucji RP. Bezpodstawny zdaniem kasatora jest także zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji RP skoro ochronę interesów właściciela zapewnił ustawodawca w art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej są w istocie polemiką z dokonaną przez Sąd I instancji oceną prawną § 2 ust. 8 uchwały Rady Miasta Poznania poprzez przytoczenie argumentacji prezentowanej już w postępowaniu przed tym Sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, gmina na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Tak, więc przepis ten określa podstawowy warunek zaspokajania przez Gminę szeroko rozumianych potrzeb mieszkaniowych mieszkańców gminy, w postaci objęcia tym zadaniem - zaspokajania potrzeb mieszkaniowych - jedynie gospodarstw domowych o niskich dochodach. Dla realizacji zadań określonych w art. 4, w myśl art. 20 ust. 1 tej samej ustawy gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy. W art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy stwierdzono, że rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, które to zasady zgodnie ust. 3 pkt 1 - 3 tego samego artykułu "powinny określać w szczególności: 1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniająca oddanie w najem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, 3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, (...)". Zawarte w tym przepisie określenie "w szczególności" oznacza, że uchwała rady gminy powinna regulować wszystkie wskazane w art. 21 ust. 3 pkt 3 ustawy zagadnienia, a ponadto rada gminy może zamieścić w uchwale jeszcze inne, dodatkowe zagadnienia związane z najmem. Nie oznacza to jednak, by organ stanowiący gminy, ustalając zasady wynajmu lokali mógł dowolnie określać dodatkowe kryteria, według których potrzeby mieszkaniowe określonych gospodarstw domowych o niskich dochodach mogą być zaspokojone. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że ustalone w § 2 ust. 8 kwestionowanej uchwały Rady Miasta Poznań pierwszeństwo w wynajmowaniu lokali osobom, które na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu zobowiązane są do opuszczenia i opróżnienia lokalu, w stosunku do określonej kategorii osób, wykracza poza upoważnienie ustawowe. Przepisy ustawy o ochronie praw lokatorów nie dają, bowiem podstaw do ustalenia pierwszeństwa w wynajmowaniu lokali socjalnych osobom zajmującym lokal podlegający opróżnieniu, w zależności od rodzaju podmiotu będącego wierzycielem, który dochodzi przymusowej realizacji swojego roszczenia stwierdzonego wyrokiem, a także od rodzaju lokalu, który ma być podlegać opróżnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona regulacja § 2 ust. 8 uchwały Rady Miasta Poznań bez dostatecznej podstawy ustawowej wprowadziła odmienne kryteria od tych, które wynikają z norm zawartych w powołanych wyżej przepisach ustawy o ochronie praw lokatorów.
Realizując ustawowy obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 u.o.l Miasto Poznań istotnie zapewniło sobie i podległym mu jednostkom organizacyjnym (komunalne osoby prawne, spółki prawa handlowego utworzone z udziałem Miasta Poznania) realizację tego obowiązku z wyprzedzeniem innych wierzycieli, znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Rację ma RPO twierdząc, że art. 21 ust. 3 pkt 3 u.o.l., przyznający radzie gminy kompetencje do ustalenia zasad pierwszeństwa wynajmowania lokali socjalnych i lokali na czas nieoznaczony, dotyczy wyłącznie kształtowania przesłanek zawierania umów najmu takich lokali na zasadach ogólnych, a nie na podstawie art. 14 u.o.l. Ten ostatni przepis ma bowiem w stosunku do art. 21 ust. 3 pkt 3 u.o.l. charakter przepisu szczególnego wyłączającego stosowanie art. 21 ust. 3 pkt 3 do przypadków przyznania uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego na podstawie wyroku sądu. To Sąd w prawomocnym orzeczeniu eksmisyjnym oznacza krąg podmiotów uprawnionych do otrzymania lokalu socjalnego na tej podstawie. Gmina nie może, zatem ustalać w tym zakresie pierwszeństwa, przyznając określonym przez siebie podmiotom uprawnienia do realizacji wyroku eksmisyjnego z wyprzedzeniem innych osób, znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej.
Nie sposób tym samym podzielić stanowiska skargi kasacyjnej, że w zakresie zaskarżonego przepisu prawa miejscowego Rada Miasta Poznań działała w ramach kompetencji prawodawczej określonej w art. 4 w zw. z art. 21 ust. 3 u.o.l. i, że w żadnej mierze nie może to być uznane za ograniczenie przez Miasto Poznań ustawowego obowiązku dostarczania lokali socjalnych. Słusznie, zatem Sąd I instancji uznał, że zaskarżona regulacja prowadziła do naruszenia zasady legalizmu określonej w art. 7 Konstytucji RP.
Za zbyt daleko idące natomiast należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że realizacja pierwszeństwa w uzyskaniu lokalu socjalnego w trybie zaskarżonych przepisów narusza również art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zauważyć, bowiem należy, że ograniczenie w prawie korzystania z przedmiotu własności, czy też pobierania pożytków przez wierzycieli, którymi nie jest Gmina Miasta Poznań nie wynika jedynie z przyjętej w zaskarżonej uchwale regulacji, ale z realnych możliwości gminy dysponującej lokalami socjalnymi, których ilość w stosunku do potrzeb nigdy nie jest dostateczna.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 161 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należy przyznać rację Sądowi i instancji, że mimo wejścia w życie uchwały nr LXI/841/V/2009 z dnia 13 października 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Poznań, która w § 20 ust. 1 uchyliła uchwałę z dnia 13 maja 2008 r. postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe i nie uniemożliwiało to Sądowi orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Inne skutki wywiera bowiem uchylenie uchwały, a inne stwierdzenie jej nieważności. Za zbędne natomiast należało uznać wywody Sądu I instancji dotyczące oceny konstrukcji uchwały zmieniającej. Uchwała z 13 października 209 r. mogłaby być przedmiotem ewentualnej kontroli Sądu, ale w innej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło