II SA/Bk 633/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 lutego 2010 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki zbiorników wodnych - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 49b ust. 1 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 156, poz. 1118 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy nakazania S. M. rozbiórki zbiorników wodnych na działkach nr geod. 122 i 123/2 w miejscowości [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Z wnioskiem "o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu likwidacji samowoli budowlanej polegającej na wykopaniu przez S. M. trzech zbiorników wodnych na w/w działkach oraz grobli bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego" do organu nadzoru budowlanego wystąpił w dniu 6 maja 2009 r. S. Z. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym wizji lokalnej dokonanej w dniu 29 maja 2009 r., organ I instancji ustalił, że S. M. nie prowadził żadnych prac związanych z budową lub rozbudową istniejących zbiorników wodnych. Zakres wykonanych robót na tych zbiornikach w latach poprzednich związany był z ich bieżącą konserwacją. Prowadzone roboty nie wymagały pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia w organach administracji architektoniczno – budowlanej. Dlatego też organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie likwidacji samowoli budowlanej. Od decyzji tej odwołał się S. Z. i wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie i zważył co następuje: Z zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji oraz z przeprowadzonej wizji lokalnej przez pracowników organu odwoławczego w dniu 7 sierpnia 2009 r. wynika, że na przedmiotowych działkach istnieją trzy zbiorniki wodne (stawy), których wymiary są zgodne z wymiarami określonymi na mapach geodezyjnych opracowanych w 2004 i 2005 r. przez uprawnionych geodetów. Obecny stan stawu na działce nr 123/2 potwierdza również szkic geodezyjny wykonany w 2007 r. przez biegłego sądowego z zakresu geodezji stanowiący dowód w sprawie cywilnej. Zbiorniki te istniały na przedmiotowych działkach i były o takich samych wymiarach jak obecnie już w 2004 r. Wynika to z dokonanych pomiarów na działce 123/2 w trakcie prowadzonych oględzin w dniu 7 sierpnia 2009 r. Organ tym samym nie dał wiary twierdzeniom S. Z. oraz zeznaniom świadka K. Z. - córki S., zgodnie z którymi stawy w obecnym stanie nie istniały przed 2007 r. Wskazano, że zeznaniom tym przeczy treść map geodezyjnych zarejestrowanych w ośrodku geodezji Starostwa Powiatowego w S. z których wynika zupełnie inny stan zagospodarowania przedmiotowych działek. Przyjęto, że roboty wykonywane przez właściciela stawów miały charakter robót konserwacyjnych polegających na oczyszczaniu istniejących zbiorników wodnych przy użyciu sprzętu mechanicznego tj. koparki (dowód: wyjaśnień właściciela, zeznania świadków, których to stwierdzeń w ocenie organu nie da się podważyć, z uwagi na ustalenia zgodnie z którymi przedmiotowe obiekty stawowe o takich rozmiarach istniały przed 2006 r.). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podał, że zarzuty dotyczące niezastosowania przepisów prawa wodnego są niezasadne, albowiem sprawy regulowane tą ustawą nie należą do właściwości rzeczowej organów nadzoru budowlanego. Niezasadnym jest również zarzut naruszenia art. 49b prawa budowlanego. Wskazano, że należy odróżnić bezzasadność żądania strony od bezprzedmiotowości postępowania. Bezzasadność żądania oznacza brak przesłanek do uwzględnienia wniosku i musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, nie może prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego. W związku z tym, że żądanie strony było bezzasadne organ I instancji załatwiając sprawę prawidłowo wydał decyzję merytoryczną w trybie art. 49b prawa budowlanego i wykazał brak przesłanek do uwzględnienia wniosku S. Z. Odwołujący się natomiast słusznie wskazał na naruszenie art. 10 § 1 kpa przez organ I instancji, bowiem z akt sprawy nie wynika, aby umożliwiono stronom czynny udziału w prowadzonym przez ten organ postępowaniu. Uchybienie to jednak zostało naprawione przez organ odwoławczy. W trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej umożliwiono bowiem stronom zapoznanie się z aktami sprawy I i II instancji, jak również w dniu 10 sierpnia 2008 r. zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z aktami zgromadzonymi zarówno przez organ I instancji jak również organ II instancji. Kolejnym uchybieniem proceduralnym jakiego dopuścił się organ I instancji jest fakt, że nie zawiadomił pisemnie stron postępowania o wszczęciu postępowania. Jednak uchybienie to w ocenie organu odwoławczego nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie świadczy o tym, że nie doszło do jego wszczęcia. Zawiadomienie organu I instancji z dnia 13 maja 2009 r. o wizji lokalnej zostało doręczone stronom przedmiotowego postępowania co potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru oraz fakt udziału stron postępowania, w trakcie tej wizji. Przedstawione przez S. Z. wraz z pismem z dnia 12 sierpnia 2009 r. dokumenty dotyczące zamierzeń inwestora S. M. tj. wykonania nowych urządzeń wodnych na działkach 122 i 123/2 oraz rozbudowy istniejących stawów, w ocenie organu odwoławczego, nic nowego nie wnoszą do sprawy. Potwierdzają iż przedmiotowe stawy istniały przed 2005 r. (protokół rozprawy z dnia 25 czerwca 2009 r. w sprawie cywilnej i zeznań L. G.). Dokumenty, których dołączenia do akt sprawy w piśmie z dnia 12 sierpnia 2009 r. żąda odwołujący w postaci mapy rozmieszczenia i powierzchni działek rolnych opracowanej w 2004 r. przez uprawnionego geodetę oraz mapy ewidencji gruntów i budynków zebrał już organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania. Mapy geodezyjne stanowiły jeden z podstawowych dowodów, który umożliwił organom nadzoru budowlanego podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Końcowo podano, że podnoszone w odwołaniu jako dowody w sprawie, kwestie wydanych postanowień i decyzji organów samorządowych nie mają wpływu na wynik prowadzonego postępowania, gdyż dotyczą planowanych zamierzeń inwestora, które obecnie nie są jeszcze realizowane. Skargę do sadu administracyjnego na tę decyzję wniósł S. Z. i zarzucił naruszenie: 1. art. 77 § 1 i 78 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z: - zeznań świadka T. T. na okoliczność nieistnienia na przedmiotowych działkach naturalnych zbiorników wodnych, - akt [...] Wójta Gminy F. na okoliczność toczącego się postępowania w sprawie wydania inwestorowi warunków zabudowy pięciu stawów hodowlanych na przedmiotowych działkach oraz projektowanej zabudowy stawu nr 2 od granicy działki nr 126/1 stanowiącej własność skarżącego, - zaniechanie opisu w toku oględzin linii brzegowej stawów oraz odległości linii brzegowej stawu nr 2 od granicy działki nr 123/2 z działką nr 126/1, - zaniechanie analizy stanu stawów (wymiarów, linii brzegowej, powierzchni) według operatu nr [...] z 2004 r. z mapą sytuacyjna wysokościową z czerwca 2007 r. złożoną do akt sprawy, - ustalenie sprzeczne z materiałem dowodowym, że S. M. nie prowadził jakichkolwiek prac związanych z rozbudową istniejących zbiorników wodnych, zakres wykonywanych robót na tych zbiornikach związany był z bieżącą konserwacją polegającą na wydobyciu namułów i ich usunięciu, wykonanie takich robót nie narusza linii brzegowych wyznaczających obrys budowli ziemnej. 2. art. 3 pkt 6-8 i 20, art. 29 ust. 2a i b i art. 48 ust. 1 prawa budowlanego wskutek ich niezastosowania. 3. art. 49 ust. 1 prawa budowlanego przez utrzymanie w mocy decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji i przekazanie organowi I instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o dopuszczenie dowodu: z akt [...] Wójta Gminy F. na okoliczność działań S. M. zmierzających do legalizacji wykonania stawów, z akt [...] Sądu Rejonowego w S. na okoliczność nieistnienia na przedmiotowych działkach naturalnych zbiorników wodnych oraz prowadzenia hodowli ryb w trzech istniejących stawach, z operatu nr [...] na okoliczność stanu trzech zbiorników wodnych z uwzględnieniem przebiegu ich linii brzegowej, w tym odległości stawu nr 2 od granicy z działką nr 126/1 i ich powierzchni ewentualnie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji i kartografii na okoliczność powierzchni stawów, przebiegu linii brzegowych na działkach, w tym odległości stawu nr 2 od granicy z działką nr 126/1 na podstawie map z 2004 r. i z czerwca 2007 r. oraz w chwili obecnej. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podał, że w zawiadomieniu z dnia 22 lipca 2009 r. (karta 3 tom II) o wizji lokalnej zwrócił się do skarżącego o zapewnienie uczestnictwa w trakcie wizji w dniu 7 sierpnia 2009 r. wskazanych świadków tj. K. Z. oraz T. T. W trakcie wizji przesłuchano świadka K. Z., natomiast nie przesłuchano T. T., bowiem pomimo prośby tutejszego organu o zapewnienie jego uczestnictwa, świadek był nieobecny. W związku z tym stawianie zarzutu o zaniechaniu przez organ przesłuchania świadka T. T. jest chybiony i niezasadny, gdyż to skarżący uniemożliwił przeprowadzenia tego dowodu. Nadto wskazano, że w trakcie prowadzonego postępowania dokonano analizy wymiarów istniejących stawów oraz wykonano dokumentację fotograficzną obrazującą istniejący stan stawów. Dokonana analiza wykazała, iż na działkach S. M. nie wykonano nowych stawów jak też nie zwiększono rozmiarów stawów istniejących. Zatem zarzuty w tym zakresie są niezasadne i oparte na subiektywnej ocenie faktów przez skarżącego. Mapa rozmieszczenia i powierzchni działek rolnych sporządzona w dniu 9 kwietnia 2004 r. (k. 11 tom II) przez uprawnionego geodetę wskazuje jednoznacznie, iż na terenie działek nr 123 i 122 istnieją trzy stawy oznaczone 15/W, 11/W i 22/W. Taki sam stan widoczny jest również na mapie w skali 1:2000 z dnia 24 maja 2005 r. Dokonane w trakcie wizji pomiary stawu nr 1 w obecności pełnomocnika skarżącego, wskazują, że obecne wymiary nie różnią się od wymiarów widocznych na mapach sytuacyjnych wysokościowych (k. 18, tom II). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły nakazania rozbiórki zbiorników wodnych istniejących na działkach 122 i 123/2 w miejscowości F., albowiem prawidłowo ustaliły i trafnie oceniły stan faktyczny sprawy. Istnienie naturalnych zbiorników wodnych, nie mających charakteru ziemnych stawów hodowlanych, nie daje podstaw do ingerencji organów administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa budowlanego. Na mocy przepisu art. 29 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm.) pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na wykonywaniu urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem ziemnych stawów hodowlanych. Na mocy przepisu art. 3 pkt 7 prawa budowlanego, ilekroć w ustawie jest mowa o robotach budowlanych należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Prace wykonywane przy naturalnych zbiornikach wodnych polegające na oczyszczaniu (odmulaniu), karczowaniu krzaków w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby oraz ochrony użytków rolnych przed zalewaniem stanowią konserwację istniejących obiektów i nie mogą być uznane za roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 prawa budowlanego. Nie wymagają zatem uzyskania pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia robót w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Brak jest zatem podstaw do rozważania kwestii zaistnienia samowoli budowlanej. Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa budowlanego przez ich niezastosowanie w sprawie uznać należy za bezzasadne. Bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów kpa dotyczących ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz prowadzenia postępowania dowodowego. Wobec rozbieżności twierdzeń zainteresowanych stron sporu i zeznań świadków organy zasadnie oparły się przede wszystkim na dokumentach mogących wyjaśnić stan zbiorników wodnych na działkach. W materiale sprawy znajdują się mapy sporządzone w dniu 9 kwietnia 2004 r. oraz w dniu 24 maja 2005 r. z których wynika, że na działkach nr 122 i 123/2 istnieją trzy stawy oznaczone 22/W, 11/W i 15/W. W toku oględzin przeprowadzonych na działkach przez organ odwoławczy w dniu 7 sierpnia 2009 r. stwierdzono, że na działkach tych znajdują się stawy, których wymiary nie odbiegają od wymiarów stawów podanych na mapach z lat 2004 i 2005, co potwierdzono w załączniku nr 1 do protokołu oględzin stanowiącym naszkicowany stan obecny na mapie z 24 maja 2005 r. (akta administracyjne: tom II, k.18). W takiej sytuacji wniosek skarżącego z dnia 6 maja 2009 r. o wszczęcie postępowania w celu likwidacji samowoli budowlanej, bez podania bliższych informacji co do czasookresu i okoliczności popełnienia tej samowoli, miał na celu – w ocenie Sądu – zaangażowanie organów administracji publicznej w rozstrzyganie sąsiedzko – rodzinnego sporu. Ten "sąsiedzko – rodzinny" charakter sporu "kiedy to strony nie są w stanie porozumieć się w kwestiach własności, co skutkuje złośliwościami i atakami bez oglądania się na konsekwencje" podkreślił Sąd Rejonowy w S. w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] uznając S. Z. za winnego popełnienia wykroczeń z art. 155 § 1 K.w., polegających na uszkodzeniu urządzeń melioracyjnych na szkodę S. M., poprzez rozkopywanie grobli stawu rybnego (akta administracyjne: tom II, k. 30 – 36). Do zarzutów pełnomocnika skarżącego w zakresie postępowania dowodowego ustosunkował się organ odwoławczy. Organ trafnie ocenił, że dokumenty dotyczące zamierzeń inwestycyjnych S. M. (wykonania nowych urządzeń wodnych na działkach 122 i 123/2 oraz rozbudowy istniejących stawów) w postaci wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz operatu wodno-prawnego wykonania stawów rybnych, nie mogą być traktowane jako potwierdzenie tezy strony skarżącej o próbie legalizacji popełnionej samowoli budowlanej. Autor projektu budowlano – wykonawczego (operatu wodno – prawnego) L. G. zeznał w sprawie cywilnej, iż stawy będące przedmiotem sporu istniały przez opracowaniem dokumentu (noszącego datę kwiecień 2006), a więc potwierdził prawidłowość ustalenia organów nadzoru budowlanego, a nie twierdzeń skarżącego i jego pełnomocnika o wykonaniu stawów w okresie 2006 lub też w 2007 r. Mapy geodezyjne stanowiły podstawę ustaleń faktycznych organów i ustalenia te nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia zasady swobodnej oceny dowodów. Wykazanie przez organy nadzoru budowlanego, że aktualne wymiary stawów nie odbiegają od podanych na mapach z lat 2004 i 2005 bezzasadnym czyni zarzuty skarżącego dotyczące zaniechania przeprowadzenia przez organ dowód wskazanych w skardze. Przeprowadzanie tych dowodów skutkowałoby jedynie nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania, gdyż stan faktyczny sprawy mający znaczenie prawne zastał przez organy ustalony. Marginalnie zaznaczyć należy, że dowód z przesłuchania świadka T. T. nie został przeprowadzony z winy samego skarżącego. Wobec niepotwierdzenia zarzutów skargi podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).